Luận án tiến sĩ: Pháp luật về chống cạnh tranh không lành mạnh ở Việt Nam - Lê Anh Tuấn (2008)

§¹i häc quèc gia hµ néi khoa luËt Lª Anh TuÊn ph¸p luËt vÒ chèng c¹nh tranh kh«ng lµnh m¹nh ë viÖt nam luËn ¸n tiÕn sÜ luËt häc Hµ Néi - 2008 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com §¹i häc quèc gia hµ néi khoa luËt Lª Anh TuÊn ph¸p luËt vÒ chèng c¹nh tranh kh«ng lµnh m¹nh ë viÖt nam Chuyªn ngµnh: LuËt kinh tÕ M· sè: 62 38 50 01 luËn ¸n tiÕn sÜ luËt häc Ng-êi h-íng dÉn khoa häc: PGS. NguyÔn Nh- Ph¸t Hµ Néi - 2008 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Môc lôc Trang Më ®Çu 1 Ch-¬ng 1: nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vÒ ph¸p luËt chèng c¹nh 8 tranh kh«ng lµnh m¹nh 1. Kh¸i niÖm vÒ ph¸p luËt c¹nh tranh 8 1. §Æc ®iÓm, tÝnh chÊt chung cña ph¸p luËt c¹nh tranh 8 1.

C¬ cÊu cña ph¸p luËt c¹nh tranh 9 1. NhËn d¹ng thÞ tr-êng 23 1. VÞ trÝ cña ph¸p luËt vÒ chèng c¹nh tranh kh«ng lµnh m¹nh 28 trong hÖ thèng ph¸p luËt kinh tÕ 1. Mèi quan hÖ gi÷a ph¸p luËt vÒ chèng c¹nh tranh kh«ng lµnh 29 m¹nh víi c¸c luËt chuyªn ngµnh 1.

Mèi quan hÖ gi÷a ph¸p luËt chèng c¹nh tranh kh«ng lµnh 32 m¹nh víi c¸c lÜnh vùc ph¸p luËt liªn quan ®Õn ¸p dông chÕ tµi 1. M« h×nh lËp ph¸p vÒ c¹nh tranh kh«ng lµnh m¹nh 33 1. M« h×nh x©y dùng ®¹o luËt vÒ chèng c¹nh tranh kh«ng lµnh 33 m¹nh. M« h×nh sö dông quy ®Þnh cña Bé luËt d©n sù 34 1.

Xu h-íng ph¸t triÓn cña ph¸p luËt vÒ chèng c¹nh tranh kh«ng 35 lµnh m¹nh ë c¸c n-íc trªn thÕ giíi 1. Xu h-íng ®a d¹ng hãa thiÕt chÕ thùc thi 37 1. Xu h-íng ®a d¹ng hãa hÖ thèng chÕ tµi 39 1. Xu h-íng hµi hßa hãa ph¸p luËt vÒ chèng c¹nh tranh kh«ng 42 lµnh m¹nh trong c¸c khèi kinh tÕ khu vùc Ch-¬ng 2: Thùc tr¹ng ph¸p luËt vÒ chèng c¹nh tranh 46 kh«ng lµnh m¹nh ë ViÖt Nam 2.

Thùc tr¹ng ph¸p luËt hiÖn hµnh ®iÒu chØnh c¸c hµnh vi c¹nh 46 tranh kh«ng lµnh m¹nh 2. ChØ dÉn g©y nhÇm lÉn 46 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. X©m ph¹m bÝ mËt kinh doanh 63 2. Ðp buéc trong kinh doanh 73 2.

GiÌm pha doanh nghiÖp kh¸c 80 2. G©y rèi ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp kh¸c 86 2. Qu¶ng c¸o nh»m c¹nh tranh kh«ng lµnh m¹nh 92 2. KhuyÕn m¹i nh»m c¹nh tranh kh«ng lµnh m¹nh 105 2.

Ph©n biÖt ®èi xö trong hiÖp héi 113 2. B¸n hµng ®a cÊp bÊt chÝnh 118 2. Tr×nh tù, thñ tôc, xö lý ®èi víi c¸c hµnh vi c¹nh tranh kh«ng 130 lµnh m¹nh theo LuËt c¹nh tranh n¨m 2004 2. C¬ quan qu¶n lý c¹nh tranh 130 2.

Tr×nh tù, thñ tôc, xö lý ®èi víi c¸c hµnh vi c¹nh tranh kh«ng 131 lµnh m¹nh. Ch-¬ng 3: C¬ chÕ b¶o ®¶m thùc thi cã hiÖu qu¶ ph¸p luËt 142 vÒ chèng c¹nh tranh kh«ng lµnh m¹nh ë ViÖt Nam 3. Nh÷ng ®Ò xuÊt trong viÖc hoµn thiÖn ph¸p luËt chèng c¹nh 144 tranh kh«ng lµnh m¹nh 3. Nh÷ng ®Ò xuÊt trong viÖc hç trî b¶o ®¶m thùc thi ph¸p luËt 167 chèng c¹nh tranh kh«ng lµnh m¹nh KÕt luËn 179 Nh÷ng c«ng tr×nh nghiªn cøu cña t¸c gi¶ liªn quan ®Õn luËn ¸n ®· ®-îc c«ng bè Danh môc tµi liÖu tham kh¶o LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Lêi c¶m ¬n T«i xin göi nh÷ng lêi c¶m ¬n tr©n träng nhÊt ®Õn ng-êi h-íng dÉn khoa häc, ThÇy gi¸o NguyÔn Nh- Ph¸t, Ng-êi ®· dµnh nhiÒu thêi gian, c«ng søc h-íng dÉn t«i tõ nh÷ng ý t-ëng ban ®Çu víi sù tËn t©m vµ niÒm tin t-ëng.

Nh©n ®©y, t«i còng xin ch©n thµnh c¶m ¬n c¸c ThÇy gi¸o, C« gi¸o hiÖn ®ang c«ng t¸c t¹i Khoa LuËt, §¹i häc Quèc gia Hµ Néi, ®Æc biÖt lµ nh÷ng ThÇy C« trong Bé m«n ph¸p luËt kinh doanh vµ c¸c b¹n ®ång m«n ®· lu«n s½n sµng hç trî t«i vÒ mÆt kiÕn thøc, kinh nghiÖm ®Ó luËn ¸n cña t«i ®-îc hoµn thiÖn. T«i xin c¶m ¬n nh÷ng ng-êi ®ång nghiÖp n¬i t«i c«ng t¸c ®· gióp ®ì ®Ó t«i cã thªm thêi gian cho viÖc häc tËp, nghiªn cøu. T«i xin dµnh nh÷ng lêi cuèi cïng nµy ®Ó c¶m ¬n gia ®×nh, c¬ quan, b¹n bÌ ®· ®éng viªn, gióp ®ì vµ cho t«i nh÷ng ®iÒu kiÖn tèt nhÊt ®Ó hoµn thµnh luËn ¸n. Xin c¶m ¬n tÊt c¶ sù gióp ®ì quý b¸u ®ã ! Nghiªn cøu sinh Lª Anh TuÊn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Lêi cam ®oan T«i xin cam ®oan ®©y lµ c«ng tr×nh nghiªn cøu cña riªng t«i.

C¸c sè liÖu nªu trong luËn ¸n lµ trung thùc. Nh÷ng kÕt luËn khoa häc cña luËn ¸n ch-a tõng ®-îc ai c«ng bè trong bÊt kú mét c«ng tr×nh nµo kh¸c. T¸c gi¶ luËn ¸n NCS. Lª Anh TuÊn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Danh môc c¸c ch÷ viÕt t¾t C¹nh tranh kh«ng lµnh m¹nh CTKLM LuËt c¹nh tranh n¨m 2004 LCT 2004 LuËt së h÷u trÝ tuÖ n¨m 2005 LuËt SHTT 2005 B¸n hµng ®a cÊp BH§C B¶o vÖ ng-êi tiªu dïng BVNTD LuËt doanh nghiÖp n¨m 2005 LuËt DN 2005 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài Sau nhiều năm xây dựng nền kinh tế thị trường, ngày 3-12-2004, Việt Nam mới ban hành LCT, có hiệu lực vào ngày 01-7-2005. Nếu so với việc ban hành đạo luật cạnh tranh đầu tiên vào năm 1889 (LCT của Canada) thì có thể thấy, nước ta tuy có phần chậm hơn thế giới hơn 100 năm, nhưng điều đó cũng là sự phản ánh đúng một thực tại khách quan về một nền kinh tế mà ở đó các quan hệ thị trường mới xuất hiện và đang trong quá trình hình thành phát triển, một thị trường mới thoát ra khỏi và đối lập hoàn toàn với một nền kinh tế kế hoạch tập trung trước đây ở nước ta. LCT ra đời là kết quả của quá trình đổi mới về kinh tế, xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam và là bước cụ thể hoá Nghị quyết Đại hội lần thứ IX của Đảng, theo đó cơ chế thị trường đòi hỏi phải hình thành một môi trường cạnh tranh lành mạnh, hợp pháp, văn minh. Nhà nước tạo môi trường thuận lợi, bình đẳng cho các doanh nghiệp cạnh tranh và hợp tác để phát triển.Đây cũng là đạo luật được ban hành nhằm cụ thể hoá những quy định của Hiến pháp năm 1992 về bảo đảm quyền tự do kinh doanh, tự do cạnh tranh.cũng như pháp điển hoá nhiều quy định liên quan đến hành vi CTKLM được quy định rải rác trong các văn bản pháp luật dân sự, kinh tế chuyên ngành khác; đồng thời bảo đảm quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, phù hợp với các cam kết quốc tế và tiến trình gia nhập tổ chức thương mại thế giới (WTO) của Việt Nam.

Ngay từ khi ra đời, LCT nói chung và pháp luật chống CTKLM nói riêng đã nhận được sự quan tâm của giới khoa học pháp lý, các nhà quản lý, các chủ thể kinh doanh cũng như người tiêu dùng. Điều đó đã phản ánh phần nào tầm quan trọng của một đạo luật chuyên ngành, một đạo luật có liên quan đến sự điều chỉnh của hầu hết các quan hệ kinh tế trên thương trường, một đạo luật mà sự hiện diện của nó sẽ góp phần bảo đảm cho sự lành mạnh của các quan hệ cạnh tranh vốn đang diễn biến phức tạp với sự biểu hiện của rất nhiều hành vi CTKLM trong một 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nền kinh tế thị trường còn sơ khai như ở Việt Nam nếu như chúng được triển khai thực hiện có hiệu quả và hiệu lực. Cũng chính vì những lý do đó mà chỉ trong một thời gian ngắn, nhiều văn bản hướng dẫn thi hành đạo luật này đã được ban hành. Tuy nhiên, hầu hết các quy định trong các văn bản hướng dẫn chủ yếu tập trung làm rõ, giải thích các quy định điều chỉnh đối với các hành vi hạn chế cạnh tranh, mà ít chú ý đến các quy định điều chỉnh hành vi CTKLM.

Như vậy, với những đặc điểm mang tính đặc thù của pháp luật cạnh tranh nói chung và pháp luật chống CTKLM nói riêng, cùng với những quy định hiện hành điều chỉnh loại hành vi này, chắc chắn sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc triển khai áp dụng vào thực tiễn. Hơn nữa với sự sáng tạo vô tận, không ngừng của các chủ thể kinh doanh cùng với đó là các quan hệ cạnh tranh, các thủ pháp cạnh tranh, thì việc cập nhật các hành vi CTKLM là rất cần thiết tạo cơ sở cho việc tiếp tục hoàn thiện pháp luật chống CTKLM ở Việt Nam. Để bảo đảm thực thi có hiệu quả pháp luật chống CTKLM, góp phần vào kết quả chung trong việc thi hành pháp luật cạnh tranh ở nước ta, thì việc nghiên cứu, luận giải các quy định pháp luật điều chỉnh các hành vi CTKLM một cách toàn diện, có hệ thống cùng với những đề xuất về cơ chế bảo đảm thực thi pháp luật về chống CTKLM trong bối cảnh hiện nay là hết sức cần thiết. Đây cũng chính là những lý do mà tác giả lựa chọn đề tài "Pháp luật về chống cạnh tranh không lành mạnh ở Việt Nam" để thực hiện luận án Tiến sĩ luật học của mình.

Tình hình nghiên cứu đề tài Trên thế giới việc nghiên cứu về pháp luật cạnh tranh nói chung, pháp luật chống CTKLM nói riêng đã được bắt từ những năm cuối thế kỷ XIX với tính cách là một loại hình mới của trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng. Từ đó đến nay, thuật ngữ CTKLM và pháp luật chống CTKLM tuy ít nhiều có cách hiểu khác nhau, nhưng cũng đã được sử dụng khá phổ biến trên thế giới. Ở Việt Nam, sau mười năm thực hiện công cuộc đổi mới đất nước (năm 1986), công trình đầu tiên nghiên cứu có liên quan đến cạnh tranh với tên gọi “Các giải pháp kiểm soát độc quyền và chống cạnh tranh không lành mạnh trong 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com quá trình chuyển đổi nền kinh tế ở Việt Nam“ đã được Viện nghiên cứu thị trường giá cả thuộc Ban vật giá Chính phủ (nay thuộc Bộ Tài chính) tiến hành nghiên cứu và nghiệm thu năm 1996. Tiếp đó là công trình nghiên cứu về pháp luật cạnh tranh do Bộ Tư pháp chủ trì thực hiện thuộc dự án VIE/94/003 - Tăng cường năng lực pháp luật tại Việt Nam (được hoàn thành và nghiệm thu năm 1998).

Sau đó 3 năm, được sự tài trợ của dự án hoàn thiện môi trường kinh doanh VIE/97/016, Viện nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư cũng đã tiến hành nghiên cứu đề tài “Các vấn đề pháp lý và thể chế về chính sách cạnh tranh và kiểm soát độc quyền tại Việt Nam“ (được hoàn thành và nghiệm thu năm 2001).