Luận án: Hoàn thiện pháp luật về giao dịch chứng khoán trên thị trường giao dịch tập trung tại Việt Nam

~ BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI TẠ THANH BÌNH HOAN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ GIAO DICH CHUNG KHOAN TREN THỊ TRƯỜNG GIAO DỊCH TẬP TRUNG TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành — : Luật Kinh tế Mã số : 62 38 5001 sả VI N "ha 23 SS. LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1. TS ĐINH DŨNG SỸ 2. TS PHAM TRỌNG BÌNH HA NOI - 2008 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.

Các số liệu trong Luận án là trung thực. Những kết luận nêu trong Luận án chưa từng được công bố ở bất kỳ công trình khoa học nào khác. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Tạ Thanh Bình MỤC LỤC Trang LỜI MỞ ĐẦU Chương 1: LÝ LUẬN VỀ PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH CAC GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN TRÊN THỊ TRƯỜNG GIAO DỊCH TẬP TRUNG 1. Tổng quan về giao dịch chứng khoán trên thị trường giao dịch tập trung 1.

Những vấn đề lý luận về pháp luật điều chỉnh giao dịch chứng khoán trên thị trường giao dịch tập trung 27 Kết luận chương 1 74 Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN TRÊN THỊ TRƯỜNG GIAO DỊCH TẬP TRUNG TẠI VIỆT NAM 76 2. Pháp luật về tổ chức thị trường giao dịch chứng khoán tập trung 77 2. Pháp luật về đối tượng giao dịch 84 2. Pháp luật về chủ thể tham gia giao dịch 92 2.

Pháp luật về cơ chế giao dịch 110 2. Pháp luật về xử lý vi phạm và giải quyết tranh chấp liên quan đến giao dịch chứng khoán 119 Kết luận chương 2 127 Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN TRÊN THỊ TRƯỜNG GIAO DỊCH TẬP TRUNG TẠI VIỆT NAM 129 3. Phương hướng hoàn thiện pháp luật Việt Nam về giao dịch chứng khoán trên thị trường giao dịch tập trung 129 3. Giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật về giao dịch chứng khoán trên thị trường giao dịch tập trung 136 Kết luận chương 3 186 KẾT LUẬN 188 DANH MỤC CÁC CONG TRINH CUA TAC GIA ĐÃ CÔNG BO LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 191 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 192 DANH MUC CAC CHU VIET TAT AFTA Khu vuc mau dich tu do ASEAN AMEX Sở giao dich chứng khoán Mỹ ASC Uỷ ban Chứng khoán Úc ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á ASIC Uỷ ban Chứng khoán và Đầu tư Úc ASX Sở giao dịch chứng khoán Úc BCSC Uỷ ban Chứng khoán British Columbia Canada CBOE Sở giao dịch quyền chọn Chicago CEFT Hiệp định về ưu đãi thuế quan có hiệu lực chung COB Uy ban Chứng khoán Pháp EAOSEF Hiệp hội các Sở giao dịch chứng khoán khu vực Châu Á - Thái Bình Dương ESOP Chương trình sở hữu cổ phiếu của người lao động FIBV Hiệp hội quốc tế các Sở giao dịch chứng khoán IOSCO Tổ chức quốc tế các Uỷ ban Chứng khoán KOFEX Sở Giao dịch các Hợp đồng tương lai Hàn Quốc KOSDAQ Hệ thống báo giá điện tử của các nhà kinh doanh chứng khoán Hàn quốc KRX Sở Giao dịch chứng khoán Hàn quốc hợp nhất KSE Sở Giao dịch chứng khoán Hàn quốc NASAA Hiệp hội quản lý chứng khoán Bắc Mỹ NASD Hiệp hội Kinh doanh Chứng khoán Mỹ NASDAQ Hệ thống báo giá điện tử của các nhà kinh doanh chứng khoán Mỹ NYSE Sở giao dịch chứng khoán New York OECD Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế SEC Uỷ ban Chứng khoán Mỹ SFE Sở Giao dịch các Hợp đồng Tương lai Sydney SIPA Luật về bảo vệ nhà đầu tư chứng khoán Mỹ SIPC Công ty Bảo vệ Nhà đầu tư Chứng khoán SSP Chương trình tiết kiệm chứng khoán TSE Sở giao dịch chứng khoán Tokyo UNCITRAL Luật mẫu về Thương mại điện tử của Uỷ ban Liên Hợp Quốc về Luật thương mại Quốc tế WTO Tổ chức Thương mại Thế giới LỜI MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài Thị trường chứng khoán tại Việt Nam đã đi vào hoạt động được hon 7 năm. Mặc dù là một lĩnh vực kinh tế còn rất mới mẻ và phức tạp, song đến nay Nhà nước ta đã ban hành được một hệ thống các văn bản pháp luật khá đầy đủ để điều chỉnh mọi mặt hoạt động của thị trường. Đặc biệt, sự ra đời của Luật Chứng khoán được Quốc hội thông qua ngày 29 tháng 6 năm 2006 đã tạo dựng cơ sở pháp lý ngày càng vững chắc cho sự phát triển của thị trường. Tuy nhiên, sự phát triển hết sức sôi động của thị trường trong một vài năm gần đây cũng đồng nghĩa với việc các hoạt động giao dịch trên thị trường diễn ra ngày càng phức tạp và đa dạng hơn, đặt ra nhiều yêu cầu cho các cơ quan ban hành văn bản pháp luật phải liên tục có sự điều chỉnh và bổ sung để thích ứng với sự linh hoạt của thực tiễn thị trường.

Đặc biệt, khi thị trường bước vào giai đoạn có những chuyển biến đột phá về chất và lượng (riêng trong năm 2006, giá trị vốn hoá toàn thị trường đã đạt gần 30% GDP, vượt xa mức dự báo về giá trị vốn hoá toàn thị trường tới năm 2010 là 15% GDP nêu tại Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2010), những đòi hỏi này lại càng cấp thiết. Điều này đặt ra yêu cầu phải có những nghiên cứu một cách hệ thống và toàn diện những vấn dé lý luận và thực tiễn của việc điều chỉnh bằng pháp luật đối với hoạt động giao dịch trên thị trường chứng khoán nói chung, trong đó trọng tâm là thị trường giao dịch tập trung, để tìm ra những giải pháp thiết thực nhằm hoàn thiện pháp luật điều chỉnh lĩnh vực kinh tế này một cách hiệu quả. Trong dài hạn, xây dựng thị trường chứng khoán phù hợp với định hướng đổi mới và phát triển nền kinh tế đất nước là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước ta nhằm tạo lập kênh huy động vốn dài hạn cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Định hướng này đã được khẳng định nhất quán trong văn kiện Dai hội X của Đảng: “Khẩn trương nâng cấp và thực hiện các biện pháp đông bộ để phát triển nhanh thị trường chứng khoán thành một kênh huy động vốn dài hạn quan trọng trong nên kinh tế.Hình thành đông bộ thể chế về thị trường chứng khoán; tăng cường hỗ trợ của Nhà nước về kết cấu hạ tang kỹ thuật, đào tac nguồn nhân lực, phổ cập kiến thức, tạo điêu kiện thuận lợi cho công chúng tham gia thị trường này” [13].

Dé thực hiện được mục tiêu đó, một trong những giải pháp quan trọng là xây dựng và hoàn thiện khung pháp lý đồng bộ và hiệu quả cho sự vận hành của thị trường [69, tr. Ở Việt Nam, thị trường chứng khoán vẫn còn là một định chế tài chính mới mẻ. Các vấn đề pháp lý điều chỉnh hoạt động của thị trường mặc dù đã được đề cập tại Luật Chứng khoán 2006 nhưng van đang trong quá trình xây dựng và hoàn thiện, đặc biệt là các vấn dé pháp lý liên quan tới hoạt động giao dịch trên thị trường giao dịch chứng khoán tập trung. Kinh nghiệm của các nước nói chung và của Việt Nam nói riêng: 4» cho thấy, việc hoàn thiện pháp luật về giao dịch chứng khoán có ý nghĩa to lớn đối với sự phát triển của thị trường chứng khoán nói riêng, nền tài chính và kinh tế quốc gia nói chung.

Do đó, tôi mạnh dạn chọn vấn đề: "Hoàn thiện pháp luật về giao địch chứng khoán trên thị trường giao địch tập trung” làm đề tài luận án tiến sĩ luật học của mình. Việc này rất có ý nghĩa cả vé lý luận và thực tiễn. Tình hình nghiên cứu đề tài Vấn đề hoàn thiện pháp luật về chứng khoán và thị trường chứng khoán trong thời gian gần đây đã thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà khoa học thuộc các lĩnh vực khác nhau, trong đó có giới nghiên cứu khoa học pháp lý. Trong vài năm qua, giới nghiên cứu khoa học pháp lý đã có một số công trình nghiên cứu liên quan đến vấn đề này, như: “Một số vấn đề pháp lý về đảm bdo quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đâu tư trên thị trường chứng khoán tập trung" của Th.S Hoàng Thị Quỳnh Chi, "Pháp luật về tổ chức và hoạt động của Trung tâm giao dịch chứng khoán ở Việt Nam" của TS.

Lê Thị Thu Thuy va TS. Nguyễn Anh Son, “Hướng tới một thị trường chứng khoán hiệu quả ở Việt Nam", Luận án Tiến sĩ của Nguyễn Thi Ánh Vân, “X⁄4y dung và hoàn thiện khung pháp luật thi trường chứng khoán ở Việt Nam”, Luận án Tiến sĩ của Phạm Thị Giang Thu. Vấn đề này cũng thu hút được sự quan tâm chú ý của các nhà kinh tế thuộc Viện Nghiên cứu và Quản lý Kinh tế Trung ương (Đề tài khoa học cấp Bộ: “Các hạn chế đối với sự phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam và các giải pháp chính sách"), Bộ Kế hoạch và Đầu tu, Uy ban Chứng khoán Nhà nước. Trong những công trình nghiên cứu trên, các tác giả đã tập trung luận giải một số vấn đề lý luận và thực tiễn xung quanh yêu cầu xây dựng và hoàn thiện pháp luật về thị trường chứng khoán Việt Nam.

Các công trình nghiên cứu này chủ yếu nghiên cứu khung pháp lý điều chỉnh hoạt động của thị trường chứng khoán Việt Nam dưới góc độ bao quát, tổng thể, từ đó đưa ra phương hướng và giải pháp hoàn thiện pháp luật về thị trường chứng khoán Việt Nam nói chung. Đây là những nền tảng cơ bản cho việc tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện pháp luật về thị trường chứng khoán ở những khía cạnh hẹp hơn như: pháp luật về công ty chứng khoán; pháp luật về hệ thống đăng ký, lưu ký, thanh toán bù trừ chứng khoán; pháp luật về giao dịch chứng khoán. Với mục tiêu tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện pháp luật về thị trường chứng khoán nói chung và pháp luật về giao dịch chứng khoán nói riêng, tác giả luận án sẽ tiếp cận vấn đề ở một góc độ đào sâu nghiên cứu một cách cơ bản, toàn diện, mang tính hệ thống những vấn đề lý luận và thực tiễn của pháp luật điều chỉnh hoạt động giao dịch chứng khoán trên thị trường giao dịch tập trung nhằm đưa ra cơ sở khoa học, phương hướng, giải pháp cho việc hoàn thiện pháp luật về giao dịch chứng khoán trên thị trường tập trung ở Việt Nam. Mục đích nghiên cứu của luận án Mục đích của luận án là nghiên cứu làm sáng tỏ những vấn để lý luận và thực tiễn của các quy định pháp lý điều chỉnh hoạt động giao dịch chứng khoán trên thị trường giao dịch tập trung.