Luận án Tiến sĩ: Xúc tiến Du lịch theo Pháp luật Việt Nam Hiện nay - Học viện Khoa học Xã hội

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI CHÂU VŨ XÚC TIẾN DU LỊCH THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM HIỆN NAY Ngành: Luật Kinh tế Mã số: 9.07 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1. Lê Mai Thanh 2. Phạm Thị Thúy Nga Hà Nội, năm 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu nêu trong luận án là trung thực.

Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận án Châu Vũ MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 01 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI VÀ CÁC VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỐI VỚI ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. Tổng quan tình hình nghiên cứu.

Những vấn đề đặt ra cần nghiên cứu đối với đề tài luận án. 26 Kết luận Chương 1. 30 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XÚC TIẾN DU LỊCH VÀ LÝ LUẬN PHÁP LUẬT VỀ XÚC TIẾN DU LỊCH. Lý luận về xúc tiến du lịch.

Lý luận pháp luật về xúc tiến du lịch. 51 Kết luận Chương 2. 69 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ XÚC TIẾN DU LỊCH CỦA CÁC THƯƠNG NHÂN VÀ THỰC TIỄN THỰC HIỆN. Thực trạng pháp luật về khuyến mại du lịch của các thương nhân và thực tiễn thực hiện.

Thực trạng pháp luật về quảng cáo du lịch của các thương nhân và thực tiễn thực hiện. Thực trạng pháp luật về giới thiệu sản phẩm dịch vụ du lịch, hội chợ, triển lãm du lịch của các thương nhân và thực tiễn thực hiện. Thực trạng pháp luật bảo đảm cạnh tranh lành mạnh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong xúc tiến du lịch của các thương nhân và thực tiễn thực hiện. 104 Kết luận Chương.

116 CHƯƠNG 4: PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT XÚC TIẾN DU LỊCH TẠI VIỆT NAM 117 4. Phương hướng hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả xúc tiến du lịch của các thương nhân. Giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện pháp luật và tổ chức triển khai xúc tiến du lịch của các thương nhân tại Việt Nam. 128 Kết luận Chương 4.

149 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ. 152 TÀI LIỆU THAM KHẢO.153 DANH MỤC VIẾT TẮT ASEAN Association of South East Asian Nations (Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á) CRM Customer Relationship Management (Quản trị mối quan hệ khách hàng) KMDL Khuyến mại du lịch QCDL Quảng cáo du lịch PR Public Relations (Quan hệ công chúng) UNWTO World Tourism Organization (Tổ chức du lịch thế giới) TAB Hội đồng Tư vấn du lịch XTDL Xúc tiến du lịch XTTM Xúc tiến thương mại MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Du lịch có vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế - xã hội, đã trở thành một trong những ngành kinh tế mũi nhọn, góp phần quan trọng cho tăng trưởng và phát triển kinh tế trong quá trình hội nhập, công nghiệp hóa và hiện đại hóa nền kinh tế của hầu hết các quốc gia trên thế giới. Theo Tổ chức Du lịch thế giới, du lịch là trụ cột của nền kinh tế nhiều quốc gia và là cứu cánh cho hàng triệu người trên thế giới.

Trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập vào nền kinh tế khu vực và thế giới, du lịch Việt Nam có một vị trí đặc biệt quan trọng, nó góp phần vào việc thúc đẩy sự tăng trưởng kinh tế của đất nước. Trước khi xảy ra đại dịch COVID-19, ngành du lịch Việt Nam đã có bước tăng trưởng vượt bậc, trung bình 22,7%/năm trong giai đoạn 2015-2019. Năm 2019, toàn ngành đón trên 18 triệu lượt khách du lịch quốc tế, 85 triệu lượt khách du lịch nội địa; đóng góp trên 9,2% vào GDP và từng bước khẳng định là ngành kinh tế mũi nhọn (tỷ lệ đóng góp vào GDP năm 2015 là 6,3%). Du lịch Việt Nam đạt được nhiều giải thưởng danh giá do các tổ chức du lịch uy tín trên thế giới bình chọn đã khẳng định thương hiệu và chất lượng của du lịch Việt Nam trong khu vực và trên thế giới [107, tr.

Song, trong bối cảnh hợp tác và hội nhập quốc tế, những thách thức mà Việt Nam phải đối mặt là không nhỏ, đặc biệt cuộc khủng hoảng COVID-19 đã dẫn đến sự sụp đổ của du lịch quốc tế. Theo số liệu của Tổ chức Du lịch thế giới, ngành Du lịch thế giới thiệt hại khoảng 2,4 nghìn tỷ USD trong năm 2021; có 46 quốc gia, chiếm 21% điểm đến du lịch toàn cầu, phải đóng cửa hoàn toàn biên giới, dừng đón khách du lịch quốc tế và 55 quốc gia đóng cửa biên giới một phần. Lượng khách du lịch quốc tế giảm hơn 1 tỷ lượt, tương đương 73% so với năm 2020, trong đó ảnh hưởng nặng nề nhất là khu vực Đông Bắc Á, Đông Nam Á, Nam Á. Tỷ lệ thất nghiệp trong các ngành nghề liên quan đến du lịch cao gấp 4 lần so với các ngành nghề khác do việc đóng cửa các sân bay ở các quốc gia 1 khác nhau để ngăn chặn sự lây lan của vi rút Corona.

UNWTO cũng nhận định, du lịch toàn cầu phải mất 2,5 đến 4 năm để lấy lại đà tăng trưởng như năm 2019 [107]. Việt Nam cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng, phải đóng cửa biên giới ngay trong tháng 3/2020 khiến cho du lịch Việt Nam “đóng băng” trong đại dịch COVID-19. Trong 02 năm 2020, 2021, đại dịch COVID-19 tác động nặng nề tới toàn bộ đời sống, kinh tế - xã hội của Việt Nam. Hoạt động du lịch quốc tế phải tạm dừng hoàn toàn từ tháng 4/2020 đến tháng 11/2021.

Hoạt động du lịch nội địa trải qua 4 lần gián đoạn tương ứng với 4 lần bùng phát dịch. Năm 2020, khách nội địa giảm 34%, tổng thu từ khách du lịch giảm 60% so với năm 2019. Năm 2021, khách du lịch nội địa đạt 40 triệu lượt, giảm 29% so với năm 2020. Năm 2022, lượng khách quốc tế đến Việt Nam đạt 3,66 triệu lượt người, gấp 23,3 lần so với năm 2021, nhưng vẫn giảm 79,7% so với năm 2019.

Số lượng khách du lịch nội địa và quốc tế giảm mạnh, kéo theo doanh thu của các cơ sở lưu trú và lữ hành cũng sụt giảm nghiêm trọng; tổng thu từ khách du lịch đạt 180.000 tỷ đồng, giảm 42% so với cùng kỳ [108, tr. Toàn ngành du lịch Việt Nam điêu đứng trước đại dịch. Hàng loạt doanh nghiệp ngừng hoạt động, sa thải hoặc cho nhân viên nghỉ việc, để cắt giảm tối đa chi phí, các khách sạn phải đóng cửa; các điểm du lịch hấp dẫn du khách bậc nhất Việt Nam trở nên vắng vẻ, đìu hiu. Các doanh nghiệp du lịch và lữ hành đối mặt với rất nhiều khó khăn chồng chất nhưng vẫn quyết tâm, nỗ lực tìm một hướng đi phù hợp mở đầu cho quá trình khôi phục lại nền kinh tế vốn hết sức nhạy cảm này.

Do đó, đây là cơ hội rất lớn cho phát triển du lịch Việt Nam nói chung và việc xúc tiến, quảng bá du lịch nói riêng của các doanh nghiệp du lịch. Để đáp ứng nhu cầu cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường, phục hồi kinh tế du lịch sau đại dịch COVID-19, các thương nhân, doanh nghiệp ngày càng quan tâm đến các kỹ thuật thuyết phục khác nhau nhằm liên hệ với thị trường và công chúng để XTDL. Với hiệu quả đạt được trong tìm kiếm, thúc đẩy cơ hội cung ứng dịch vụ, XTDL có khả năng mang lại lợi ích to lớn cho thương nhân, 2 đồng thời có những ảnh hưởng không nhỏ đến lợi ích của đối thủ cạnh tranh và của người tiêu dùng. Pháp luật về XTDL là công cụ hữu hiệu của Nhà nước để ghi nhận quyền hoạt động XTDL của thương nhân, được thực hiện trong bối cảnh tự do thương mại, phục hồi phát triển kinh tế du lịch, là hàng rào pháp lý để ngăn chặn những ảnh hưởng tiêu cực của hoạt động này đối với cạnh tranh, đối với lợi ích của Nhà nước và cộng đồng.

Có thể thấy, XTDL của thương nhân là các hành vi thương mại chuyên biệt của xúc tiến thương mại được điều chỉnh bởi Luật Thương mại ngày 14/6/2005, Luật Du lịch ngày 19/6/2017, ngoài ra còn được điều chỉnh bằng Luật Cạnh tranh ngày 12/6/2018, Luật Quảng cáo ngày 21/6/2012 và một số văn bản pháp luật khác có liên quan. Hoạt động này bao gồm nhiều hành vi thương mại như: Khuyến mại; quảng cáo; giới thiệu sản phẩm dịch vụ du lịch; hội chợ và triển lãm du lịch… của các thương nhân nhằm khuyến khích, tuyên truyền, quảng bá và xâm nhập thị trường, thu hút khách hàng sử dụng sản phẩm dịch vụ du lịch của họ. Thông qua hành vi thương mại XTDL của thương nhân, vừa thúc đẩy việc mua bán sản phẩm dịch vụ liên quan tới du lịch của thương nhân cho khách hàng trong và ngoài nước, góp phần tăng trưởng kinh tế, thúc đẩy mạnh mẽ tiến trình phục hồi và phát triển du lịch, quảng bá hình ảnh thiên nhiên, cảnh vật và con người địa phương, đất nước Việt Nam, tạo thêm lực hấp dẫn đối với các du khách. Pháp luật Việt Nam điều chỉnh hoạt động XTDL của thương nhân từ ba góc độ: Tính thương mại của các hoạt động XTDL, tính cạnh tranh và yêu cầu bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng.

Tuy nhiên, đứng dưới góc độ pháp lý, pháp luật điều chỉnh về XTDL đối với thương nhân còn nhiều bất cập, chưa theo kịp với các phương thức XTDL thời đại công nghệ số, chưa có quy định pháp luật điều chỉnh đối với các phương thức XTDL đa dạng phát sinh trong thực tiễn với các sản phẩm du lịch mới; còn sự chồng chéo, trùng lặp, thiếu rõ ràng trong các quy định pháp luật, còn nhiều quy định về khuyến mại, quảng cáo, giới thiệu sản phẩm dịch vụ, hội chợ, triển 3 lãm du lịch chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của thực tiễn hoạt động du lịch, yêu cầu đảm bảo cạnh tranh lành mạnh và bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng. Pháp luật điều chỉnh về XTDL đối với thương nhân hiện hành thiếu sự thống nhất với pháp luật cạnh tranh, thiếu những quy định cần thiết để điều chỉnh kịp thời một số dịch vụ XTDL mới phát sinh trong nền kinh tế. Vì những lý do này, thực trạng thi hành pháp luật về XTDL cũng còn nhiều vấn đề vướng mắc, chưa đảm bảo toàn diện về yếu tố pháp lý để thực hiện các hoạt động XTDL của thương nhân, giúp du lịch Việt Nam vượt qua giai đoạn khó khăn hiện nay, cứu ngành du lịch, đặc biệt là các doanh nghiệp du lịch đang tổn thương nghiêm trọng, giảm bớt sự tan rã hệ thống đã được củng cố từ nhiều năm nay, từng bước phục hồi và tiếp tục phát triển trong bối cảnh mới.