Luận án: Hoàn thiện pháp luật VKSND trong tố tụng hành chính - Nguyễn Thị Thế

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC LUẬT NGUYỄN THỊ THẾ HOµN THIÖN PH¸P LUËT VÒ NHIÖM Vô, QUYÒN H¹N CñA VIÖN KIÓM S¸T NH¢N D¢N TRONG Tè TôNG HµNH CHÝNH LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC H N I - 2023 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC LUẬT NGUYỄN THỊ THẾ HOµN THIÖN PH¸P LUËT VÒ NHIÖM Vô, QUYÒN H¹N CñA VIÖN KIÓM S¸T NH¢N D¢N TRONG Tè TôNG HµNH CHÝNH Chuyên ngành: Lý luận và Lịch sử Nhà nƣớc và Pháp luật Mã số: 9380101.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYỄN HO NG ANH H N I - 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các kết quả nghiên cứu trình bày trong luận án là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Các thông tin, tư liệu trích dẫn trong luận án đều được chỉ rõ nguồn gốc, xuất xứ. Tôi xin chịu trách nhiệm về những cam kết của mình.

TÁC GIẢ LUẬN ÁN Nguyễn Thị Thế MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các từ viết tắt MỞ ĐẦU .1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU V NHỮNG VẤN ĐỀ CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN. Tình hình nghiên cứu ở trong nƣớc liên quan đến luận án. Nhóm công trình nghiên cứu pháp luật về tổ chức bộ máy nhà nƣớc, thực hiện quyền lực nhà nƣớc và vị trí, vai trò của Viện kiểm sát nhân dân trong tổ chức quyền lực nhà nƣớc. Nhóm công trình nghiên cứu về chức năng kiểm sát hoạt động tƣ pháp của Viện kiểm sát nhân dân.

Nhóm công trình nghiên cứu về nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng hành chính. Tình hình nghiên cứu trên thế giới liên quan đến luận án. Tóm lƣợc các kết quả nghiên cứu. Đánh giá những kết quả nghiên cứu đã đạt đƣợc.

Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu. Những vấn đề luận án cần tiếp tục hoàn thiện. Về mặt lý thuyết. Về mặt thực tiễn.

Giả thuyết nghiên cứu .38 Tiểu kết chƣơng 1 .40 Chƣơng 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA HO N THIỆN PHÁP LUẬT VỀ NHIỆM VỤ, QUYỀN HẠN CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TRONG TỐ TỤNG H NH CHÍNH. Viện kiểm sát nhân dân và vai trò của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng hành chính. Viện kiểm sát nhân dân trong tổ chức quyền lực Nhà nƣớc Việt Nam. Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng hành chính.

Cơ sở lý luận và thực tiễn về vai trò của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng hành chính ở Việt Nam. Khái niệm, đặc điểm và nội dung của pháp luật về nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng hành chính. Khái niệm pháp luật về nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng hành chính. Đặc điểm của pháp luật về nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng hành chính.

Nội dung của pháp luật về nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng hành chính. Sự cần thiết và các tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thiện của pháp luật về nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng hành chính. Sự cần thiết phải hoàn thiện pháp luật về nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng hành chính. Tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thiện của pháp luật về nhiệm vụ, quyền hạn của VKSND trong tố tụng hành chính.

Các yếu tố tác động và điều kiện bảo đảm hoàn thiện của pháp luật về nhiệm vụ, quyền hạn của VKSND trong tố tụng hành chính. Các yếu tố tác động đến pháp luật về nhiệm vụ, quyền hạn của VKSND trong tố tụng hành chính. Các điều kiện bảo đảm hoàn thiện pháp luật về nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng hành chính. Pháp luật của một số quốc gia trên thế giới về sự tham gia của Viện kiểm sát/Viện công tố trong giám sát quyền tƣ pháp và những giá trị tham khảo cho Việt Nam.

Pháp luật của một số quốc gia về giám sát quyền tƣ pháp của Viện kiểm sát/ Viện công tố. Giá trị tham khảo đối với Việt Nam trong việc hoàn thiện pháp luật về nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng hành chính .103 Tiểu kết chƣơng 2 .106 Chƣơng 3: THỰC TRẠNG QUY ĐỊNH V THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ NHIỆM VỤ, QUYỀN HẠN CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TRONG TỐ TỤNG H NH CHÍNH Ở VIỆT NAM. Thực trạng quy định và thực hiện pháp luật về nội dung thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng hành chính. Thực trạng quy định pháp luật về nội dung thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng hành chính.

Thực trạng thực hiện pháp luật về nội dung thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm kiểm sát nhân dân trong tố tụng hành chính. Thực trạng quy định và thực hiện pháp luật về phƣơng thức thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng hành chính. Thực trạng quy định pháp luật về phƣơng thức thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng hành chính. Thực trạng thực hiện pháp luật về phƣơng thức thực hiện pháp luật về nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng hành chính.

Đánh giá về thực trạng quy định và thực hiện pháp luật về nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng hành chính. Đánh giá thực trạng quy định pháp luật về nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng hành chính. Đánh giá thực trạng thực hiện pháp luật về nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng hành chính .158 Tiểu kết chƣơng 3 .162 Chƣơng 4: QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP HO N THIỆN PHÁP LUẬT VỀ NHIỆM VỤ, QUYỀN HẠN CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TRONG TỐ TỤNG H NH CHÍNH Ở VIỆT NAM. Quan điểm hoàn thiện pháp luật về nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng hành chính.

Hoàn thiện pháp luật về nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát nhân dân góp phần thực hiện mục tiêu xây dựng nhà nƣớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa và chiến lƣợc cải cách tƣ pháp ở Việt Nam. Hoàn thiện pháp luật về nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng hành chính nhằm tăng cƣờng hiệu quả kiểm soát quyền lực nhà nƣớc trong hoạt động tƣ pháp. Hoàn thiện pháp luật về nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng hành chính góp phần thực hiện hiệu quả cơ chế bảo vệ quyền con ngƣời, quyền công dân. Hoàn thiện pháp luật về nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng hành chính nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chức năng của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng hành chính.

Hoàn thiện pháp luật về nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng hành chính phù hợp với hệ thống pháp luật có liên quan và phù hợp với bối cảnh hội nhập quốc tế. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về nhiệm vụ, quyền hạn của VKSND trong tố tụng hành chính ở Việt Nam. Hoàn thiện pháp luật về nội dung thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng hành chính. Hoàn thiện pháp luật về phƣơng thức thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng hành chính.

Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng hành chính. Về công tác quản lý chỉ đạo điều hành. Về công tác đào tạo, bồi dƣỡng. Về công tác rút kinh nghiệm.

Về công tác phối hợp. Tăng cƣờng cơ sở vật chất, phƣơng tiện phục vụ công tác .196 Tiểu kết chƣơng 4 .198 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN .200 DANH MỤC T I LIỆU THAM KHẢO .210 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT CHXHCN: Cộng hòa xã hội chủ nghĩa HĐND: Hội đồng nhân dân HĐXX: Hội đồng xét xử NNPL: Nhà nƣớc và pháp luật TAND: Tòa án nhân dân THAHC: Thi hành án hành chính TTHC: Tố tụng hành chính VKS: Viện kiểm sát VKSND: Viện kiểm sát nhân dân WTO: Tổ chức Thƣơng mại thế giới XHCN: Xã hội chủ nghĩa MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Kiểm soát quyền lực nhà nƣớc, trong đó có kiểm soát quyền tƣ pháp là một nguyên tắc hiến định trong tổ chức và hoạt động của Nhà nƣớc. Hiến pháp năm 2013 khẳng định “quyền lực nhà nƣớc là thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan nhà nƣớc trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tƣ pháp”.

Theo đó, đổi mới tổ chức và hoạt động của các cơ quan thực hiện hoạt động tƣ pháp cũng nhƣ tăng cƣờng kiểm tra, giám sát việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan này là một vấn đề quan trọng của công cuộc cải cách tƣ pháp mà Đảng và Nhà nƣớc ta đặt ra. VKSND với chức năng hiến định “kiểm sát hoạt động tƣ pháp” có vai trò quan trọng bảo đảm sự tuân thủ pháp luật trong các hành vi, quyết định của các chủ thể thực hiện hoặc tham gia vào hoạt động tƣ pháp. Vì vậy, việc hoàn thiện pháp luật về nhiệm vụ, quyền hạn của VKSND khi thực hiện chức năng kiểm sát hoạt động tƣ pháp nói chung, trong hoạt động tố tụng hành chính nói riêng có ý nghĩa thiết thực trong hoàn thiện cơ chế kiểm soát việc thực hiện quyền tƣ pháp ở Việt Nam. Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 02/01/2002 của Bộ Chính trị về “một số nhiệm vụ trọng tâm công tác tƣ pháp trong thời gian tới” đã nhấn mạnh: VKS các cấp thực hiện tốt chức năng công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động tƣ pháp”.

Trên tinh thần đó, Nghị quyết số 48-NQ/TW ngày 24/5/2005 về Chiến lƣợc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010; Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 về “Chiến lƣợc cải cách tƣ pháp đến năm 2020”; Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XI, XII khẳng định một trong những phƣơng hƣớng cải cách tƣ pháp là cần thiết đổi mới, tăng cƣờng hiệu quả thực hiện chức năng của VKSND, trong đó có chức năng kiểm sát hoạt động tƣ pháp.