Thực hiện pháp luật về hộ tịch từ thực tiễn huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam - Luận văn thạc sĩ luật Học viện Khoa học Xã hội, 2020

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI BÙI THIÊN PHONG THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ HỘ TỊCH TỪ THỰC TIỄN HUYỆN ĐÔNG GIANG, TỈNH QUẢNG NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI, năm 2020 luan an VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI BÙI THIÊN PHONG THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ HỘ TỊCH TỪ THỰC TIỄN HUYỆN ĐÔNG GIANG, TỈNH QUẢNG NAM Chuyên ngành : Luật Hiến pháp và Luật Hành chính Mã số : 838.02 LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC TS. NGUYỄN LINH GIANG HÀ NỘI, năm 2020 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực.

Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Học viện Khoa học Xã hội. Tôi xin chân thành cảm ơn! NGƯỜI CAM ĐOAN Bùi Thiên Phong luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HỘ TỊCH. Một số khái niệm.

Thực hiện pháp luật về hộ tịch. Các yếu tố tác động đến việc thực hiện pháp luật về hộ tịch. THỰC TRẠNG THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ HỘ TỊCH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐÔNG GIANG, TỈNH QUẢNG NAM. Các yếu tố kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến công tác hộ tịch tại huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam.

Công tác hộ tịch trên địa bàn huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ HỘ TỊCH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐÔNG GIANG, TỈNH QUẢNG NAM. Ủy ban nhân dân huyện, ủy ban nhân dân xã phải quan tâm hơn đến công tác thực hiện pháp luật về hộ tịch. Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về hộ tịch để nâng cao ý thức và thay đổi nhận thức của người dân.

Xây dựng chức danh Hộ tịch viên. Xây dựng cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử. Bảo đảm các điều kiện về phương tiện, cơ sở vật chất cho công tác hộ tịch. Xây dựng và nâng cao chất lượng công chức hộ tịch.

Tăng cường công tác hướng dẫn, kiểm tra, thanh tra đối với hoạt động đăng ký hộ tịch. 71 TÀI LIỆU THAM KHẢO luan an DANH MỤC CÁC BẢNG Số hiệu Tên bảng Trang bảng Bảng theo dõi tình hình biến động dân số huyện Đông 2. 40 Giang Thực trạng đăng ký hộ tịch tại huyện Đông Giang, tỉnh 2. 42 Quảng Nam từ năm 2017 đến năm 2019 Thực trạng công chức và cơ sở vật chất phục vụ công 2.

tác hộ tịch trên địa bàn huyện Đông Giang, tỉnh Quảng 48 Nam luan an MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Hộ tịch là những sự kiện cơ bản xác nhận tình trạng nhân thân của một con người từ khi sinh ra đến khi chết. Quản lý nhà nước về hộ tịch có vị trí quan trọng trong hoạt động quản lý dân cư và của nền hành chính mà mọi quốc gia, không phân biệt chế độ chính trị, trình độ phát triển, đều phải chú trọng, quan tâm. Ở nước ta, Hiến pháp năm 2013 và Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định các quyền, nghĩa vụ cơ bản của công dân và quyền nhân thân của con người được xác qua các sự kiện về hộ tịch như: quyền thay đổi họ tên; xác định lại dân tộc; khai sinh, khai tử; kết hôn; ly hôn; nhận, không nhận cha, mẹ, con; quốc tịch… Thực hiện pháp luật về hộ tịch không chỉ liên quan đến nhân thân của con người mà còn liên quan đến chế độ chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh quốc phòng, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, cơ cấu, nguyên tắc tổ chức và hoạt động của cơ quan nhà nước, thể chế hóa mối quan hệ giữa Đảng lãnh đạo, nhân dân làm chủ, nhà nước quản lý.

Thực hiện pháp luật về hộ tịch tạo cơ sở pháp lý để nhà nước công nhận và bảo hộ quyền con người, quyền và nghĩa vụ công dân. Bên cạnh đó, quản lý hộ tịch còn góp phần quản lý dân cư một cách khoa học, phục vụ việc xây dựng, hoạch định chính sách phát triển kinh tế xã hội, an ninh quốc phòng của đất nước. Trong bối cảnh đất nước bước sang giai đoạn phát triển mới, tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế diễn ra ngày càng sâu rộng, việc dịch chuyển dân cư trong nước và quốc tế ngày càng gia tăng, quyền con người, quyền công dân đòi hỏi được ghi nhận và bảo đảm thực hiện ở mức cao hơn. Để tạo cơ sở pháp lý lâu dài, ổn định, thống nhất cho công tác thực 1 luan an hiện pháp luật về hộ tịch, đặc biệt là việc triển khai thi hành Hiến pháp năm 2013 với nhiều quy định mới đề cao quyền con người, quyền, nghĩa vụ cơ bản của công dân; đồng thời, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong công tác thực hiện pháp luật về hộ tịch theo hướng từng bước chuyên nghiệp, phù hợp với từng bước phát triển của đất nước trong thời kỳ mới, do đó, việc thực hiện pháp luật về hộ tịch cần phải được coi trọng và quản lý chặt chẽ, thống nhất.

Ở nước ta hiện nay, pháp luật về hộ tịch được thực hiện theo Luật Hộ tịch năm 2014, tại Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XIII đã thông qua Luật Hộ tịch với 7 Chương, 77 Điều và có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2016. Luật Hộ tịch ra đời đánh dấu bước đầu tiên nhà nước ta ban hành văn bản Luật điều chỉnh riêng lĩnh vực này sau hơn 60 năm thực hiện bằng các nghị định của Chính phủ và thông tư của các Bộ. Đây là bước hoàn thiện khá cơ bản về thể chế đăng ký và quản lý hộ tịch của Việt Nam với nhiều quy định mới, mang tính đột phá, toàn diện. Bên cạnh những điểm mới của Luật Hộ tịch, vẫn còn tồn tại một số hạn chế, bất cập về thể chế gây khó khăn, trở ngại cho cơ quan hộ tịch khi triển khai thực hiện, người dân khó phân biệt việc hộ tịch của mình sẽ được áp dụng theo văn bản nào.

Huyện Đông Giang là một huyện miền núi cao thuộc tỉnh Quảng Nam, với dân số 25.576 người, trong đó, dân tộc Cơ Tu chiếm đa số với 19.548 người, chiếm 76,43%; dân tộc Kinh 5.842, chiếm 22,84%; các dân tộc khác (Thái, Tày, Nùng.) có 186 người, chiếm tỷ lệ 0,73%. Huyện Đông Giang vẫn là một huyện gặp nhiều khó khăn so với mặt bằng chung của tỉnh. Đây là địa bàn tập trung chủ yếu đồng bào dân tộc Cơ tu, kết cấu hạ tầng còn thiếu, chưa đồng bộ, kinh tế xã hội còn kém phát triển. Đặc biệt, nhận thức của người dân nơi đây còn chưa cao, đội ngũ cán bộ công chức làm công tác hộ tịch còn thiếu và yếu, việc ứng dụng công nghệ thông tin còn gặp nhiều khó khăn, chưa đồng bộ.

Do đó, công tác thực hiện pháp luật về hộ tịch là một trong 2 luan an những vấn đề cần được hoàn thiện, nâng cao, góp phần vào việc xây dựng, hoạch định chính sách phát triển kinh tế xã hội của huyện. Vì vậy, nghiên cứu công tác thực hiện pháp luật về hộ tịch nói chung cũng như thực tế tại huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam nói riêng nhằm làm rõ hơn cơ sở lý luận, thực tiễn của việc thực hiện pháp luật về hộ tịch; đưa ra những ý kiến góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về hộ tịch trên địa bàn huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam là việc cần thiết hiện nay. Đây chính là lý do tác giả lựa chọn đề tài “Thực hiện pháp luật về hộ tịch từ thực tiễn huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam” làm luận văn. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Tính đến nay đã có nhiều công trình nghiên cứu về hộ tịch của các cá nhân, tập thể được công bố như: Phạm Trọng Cường, Về quản lý hộ tịch, NXB Chính trị quốc gia, 2004; Bộ Tư pháp, Quy định mới về đăng ký và quản lý hộ tịch, NXB Chính trị quốc gia, 2006; Nguyễn Quốc Cường, Lương Thị Lanh, Trần Thị Thu Hằng…, Hướng dẫn đăng ký và quản lý hộ tịch, NXB Tư pháp, 2006; Bộ Tư pháp, Nghiệp vụ đăng ký hộ tịch, NXB Tư pháp, 2007; Phạm Hồng Hoàn, Quản lý nhà nước về hộ tịch ở cấp xã, huyện Đan Phượng, Luận văn thạc sĩ hành chính công, 2011; Phạm Trọng Cường, Quản lý nhà nước về hộ tịch - Lý luận, thực trạng và phướng hướng đổi mới, Luận văn thạc sĩ luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, 2003; Bùi Thị Tư: Quản lý hộ tịch - Qua thực tiễn ở Hải Phòng, Luận văn thạc sĩ luật, Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội, 2014; Nguyễn Hữu Đính: Công tác tư pháp - hộ tịch ở cấp xã: những vấn đề lý luận và thực tiễn ở tỉnh Bắc Giang, Luận văn Thạc sĩ Luật, Đại học Quốc 3 luan an gia Hà Nội, 2008; Có thể nói, các công trình nghiên cứu nêu trên đã nghiên cứu, phân tích những vấn đề liên quan đến công tác đăng ký, quản lý hộ tịch từ lý luận đến thực tiễn và đề xuất các giải pháp tăng cường hiệu quả của công tác đăng ký và quản lý hộ tịch.

Tuy nhiên, chưa có công trình nghiên cứu chuyên sâu pháp luật về hộ tịch từ thực tiễn huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam. Chính vì vậy, trên cơ sở kế thừa các kết quả của các công trình nghiên cứu liên quan, luận văn tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn của việc thực hiện pháp luật hộ tịch ở huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam để từ đó đưa ra các giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả công tác thực hiện pháp luật về hộ tịch nói chung và trên địa bàn huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam nói riêng. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3. Mục đích nghiên cứu Luận văn làm rõ những vấn đề lý luận về hộ tịch và thực hiện pháp luật về hộ tịch, phân tích thực trạng thực hiện pháp luật về hộ tịch tại huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam và từ đó, đề xuất những giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về hộ tịch hiện nay.

Nhiệm vụ nghiên cứu Để đạt được mục đích nghiên cứu của đề tài, luận văn có những nhiệm vụ cụ thể như sau: - Nghiên cứu cơ sở lý luận về hộ tịch và thực hiện pháp luật về hộ tịch.