Luận án TS Luật học: Pháp luật về dịch vụ khám chữa bệnh của cơ sở y tế tư nhân ở Việt Nam

VIỆN HÀN LÂM BỘ GIÁO KHOA HỌC DỤC XÃ HỘIVÀVIỆT ĐÀONAM TẠO HỌC VIỆN TRƯỜNG KHOA ĐẠI HỌCHỌC LUẬTXÃ HỘI TP.HCM --o0o-- --o0o-- ĐINH THỊ THANH THỦY Họ và tên NCS TIỂU LUẬN TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN PHÁP LUẬT VỀ DỊCH VỤ KHÁM CHỮA BỆNH CỦA CÁC CƠ SỞ Y TẾ TƯ NHÂN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY Đề tài luận án: LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC Người hướng dẫn khoa học: HÀ NỘI - 2017 BỘ GIÁOVIỆN DỤCHÀN LÂM TẠO VÀ ĐÀO KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT TP.HCM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI --o0o-- --o0o-- ĐINH THỊ THANH THỦY Họ và tên NCS PHÁP LUẬT TIỂU LUẬNVỤ VỀ DỊCH TỔNG QUANCHỮA KHÁM VỀ BỆNH VẤNCÁC CỦA ĐỀ NGHIÊN CƠ SỞCỨU Y TẾCỦA TƯLUẬN NHÂNÁN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY Chuyên ngành: Luật Kinh tế Mã số: 62.07 Đề tài luận án: Ngành: Luật học Chuyên ngành: Mã số: LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1. ĐẶNG VŨ HUÂN Người hướng dẫn khoa học: 2.HCM, HÀ NỘI -năm 20 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các thông tin, số liệu nêu trong Luận án là trung thực. Các luận điểm kế thừa được trích dẫn rõ ràng.

Kết quả nghiên cứu của Luận án chưa từng được công bố trong công trình nào khác. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Đinh Thị Thanh Thủy i LỜI CẢM ƠN Tác giả luận án xin được gửi lời cảm ơn và tri ân sâu sắc nhất đến TS. Đặng Vũ Huân và TS. Vũ Quang - những người Thầy đã luôn tận tâm hướng dẫn, giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình nghiên cứu.

Tác giả cũng xin được gửi lời cảm ơn đến Học viện Khoa học Xã hội, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đã tạo mọi điều kiện tốt nhất để tác giả được học tập và hoàn thành được công trình nghiên cứu của mình. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Đinh Thị Thanh Thủy ii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT BLDS 2015 Bộ luật Dân sự 2015 BHYT Bảo hiểm y tế CCHN Chứng chỉ hành nghề DVYT Dịch vụ y tế ĐKKD Đăng ký kinh doanh GPĐT Giấy phép đầu tư GPHĐ Giấy phép hoạt động GATS General Agreement on Trade in Services Thỏa thuận chung về thương mại dịch vụ GATT General agreement on Trade and Tarrifs Hiệp định chung về thương mại hàng hóa và thuế quan GCNĐKKD Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh GPHĐ Giấy phép hoạt động HNYDTN Hành nghề y dược tư nhân KCB Khám chữa bệnh Luật KB, CB 2009 Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2009 Luật DN 2014 Luật Doanh nghiệp năm 2014 Luật ĐT 2014 Luật Đầu tư năm 2014 Luật BHYT 2014 Luật Bảo hiểm y tế 2014 Luật TM 2005 Luật Thương mại 2005 PPP Đối tác công tư WHO World Health Organization Tổ chức Y tế thế giới WTO World Trade Organization Tổ chức thương mại thế giới YTTN Y tế tư nhân iii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Danh mục các từ viết tắt. iii Danh mục các hình vẽ, biểu đồ .TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨUVÀ CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN.

Tổng quan tình hình nghiên cứu. Cơ sở lý thuyết nghiên cứu .21 Kết luận chương 1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN PHÁP LUẬT VỀ DỊCH VỤKHÁM CHỮA BỆNH CỦA CÁC CƠ SỞ Y TẾ TƯ NHÂN. Khái quát dịch vụ khám chữa bệnh của các cơ sở y tế tư nhân.

Tổng quan pháp luật về dịch vụ khám chữa bệnh của các cơ sở y tế tư nhân .45 Kết luận chương 2. THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ DỊCH VỤ KHÁM CHỮA BỆNHCỦA CÁC CƠ SỞ Y TẾ TƯ NHÂN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY. Thực trạng pháp luật về dịch vụ khám chữa bệnh của các cơ sở y tế tư nhân ở Việt Nam. Thực tiễn thực hiện pháp luật về dịch vụ khám chữa bệnh của các cơ sở y tế tư nhân .96 Kết luận chương 3.

ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬTVỀ DỊCH VỤ KHÁM CHỮA BỆNH CỦA CÁC CƠ SỞ Y TẾTƯ NHÂN Ở VIỆT NAM. Một số định hướng hoàn thiện pháp luật về dịch vụ khám chữa bệnh của các cơ sở y tế tư nhân ở Việt Nam. Một số giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện pháp luật về dịch vụ khám chữa bệnh của các cơ sở y tế tư nhân ở Việt Nam .130 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4.148 DANH MỤC BÀI VIẾT VÀ CÔNG TRÌNHCÓ LIÊN QUAN ĐÃ CÔNG BỐ .150 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .151 iv DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ Hình 3.1 : Hệ thống quản lý cấp CCHN, GPHĐ khám bệnh, chữa bệnh hiện nay. Sơ đồ hệ thống quản lý Nhà nước với các cơ sở YTTN hiện nay.

Số lượng cơ sở KCB theo hình thức tổ chức (tính đến tháng 6/2016). Tình hình doanh nghiệp và vốn đăng ký thành lập mới theo lĩnh vực hoạt động. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Hoạt động cung ứng dịch vụ khám chữa bệnh là một trong những hoạt động y tế quan trọng và thiết yếu trong nền kinh tế - xã hội của bất kỳ quốc gia nào, nhằm cung cấp cho người bệnh những phương pháp chẩn đoán và điều trị bệnh có hiệu quả nhất, đảm bảo quyền được chăm sóc sức khỏe của người dân. Mặc dù Nhà nước đóng vai trò chủ đạo trong việc cung cấp các dịch vụ y tế với mục tiêu đảm bảo cho người dân và các nhóm thu nhập được tiếp cận bình đẳng với y tế và chăm sóc sức khỏe, tuy nhiên, gánh nặng về tài chính, nhân lực dường như trở nên quá tải với hầu hết các Nhà nước.

Chính vì vậy, sự tham gia của các cơ sở y tế tư nhân trong cung ứng các dịch vụ y tế, đặc biệt là dịch vụ khám chữa bệnh đã giúp người dân có nhiều cơ hội lựa chọn loại hình dịch vụ khám chữa bệnh phù hợp với khả năng chi trả, giảm tình trạng quá tải của các cơ sở công lập và thực hiện mục tiêu xã hội hóa của chính sách y tế quốc gia là đạt tới sự công bằng hơn trong tiếp cận và sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh. Dịch vụ khám chữa bệnh của các cơ sở y tế tư nhân là một ngành dịch vụ có điều kiện bởi, bên cạnh việc hàm chứa đặc tính tối đa hóa lợi nhuận của doanh nghiệp với mục tiêu phục vụ lợi ích của xã hội, dịch vụ khám chữa bệnh còn có tính đặc thù bởi tác động của nó đến an sinh xã hội và liên quan trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng của con người, đòi hỏi Nhà nước phải có cơ chế điều tiết, quản lý, kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ dịch vụ này bằng pháp luật, đảm bảo sự công bằng trong phân phối các dịch vụ khám chữa bệnh cho người dân và khắc phục các bất cập của nền kinh tế thị trường. Thực hiện vai trò này, Nhà nước đã có những cơ chế kiểm soát hoạt động cung ứng dịch vụ khám chữa bệnh trong các cơ sở y tế tư nhân thông qua việc quy định các điều kiện gia nhập thị trường (điều kiện hoạt động của các cơ sở khám chữa bệnh tư nhân, cơ sở vật chất, nguồn vốn, chứng chỉ hành nghề, giấy phép hoạt động, giấy chứng nhận đủ điều kiện hành nghề.), nhằm thừa nhận đây là ngành kinh doanh dịch vụ khám chữa bệnhcó điều kiện của các cơ sở y tế tư nhân, thực hiện mục tiêu xã hội hóa y tế. Tuy nhiên, trên thực tế, Luật Khám bệnh, chữa bệnh 1 năm 2009 hiện đang có sự chồng chéo trong quy định về tổ chức, hoạt động cũng như quản lý Nhà nước đối với hệ thống cơ sở y tế công lập và y tế tư nhân, chưa phân tách được các dịch vụ y tế công do Nhà nước cung ứng và các dịch vụ y tế do tư nhân cung cấp (vì mục tiêu lợi nhuận hoặc phi lợi nhuận trong nền kinh tế thị trường) để có cơ chế điều chỉnh thích hợp.

Sự lỏng lẻo trong quản lý nhà nước khi cho phép cán bộ y tế vừa làm việc tại cơ sở y tế công lập đồng thời cũng tham gia tại các cơ sở y tế tư nhân đã dẫn đến nhiều tác động tiêu cực như: Hiện tượng bác sĩ công làm tư do những mâu thuẫn lợi ích đã chuyển bệnh nhân từ cơ sở công lập về cơ sở tư nhân của họ để khám và điều trị; sự thất thoát nguồn lực, lạm dụng cơ sở hạ tầng, trang thiết bị, vật tư, thuốc… của cơ sở y tế công lập để thực hành y tế tư nhân; hành vi lạm dụng điều trị vì mục đích lợi nhuận ở các cơ sở y tế tư nhân; hiện tượng hớt váng sữa (cream skimming) do các cơ sở y tế tư nhân chỉ phục vụ cho các khách hàng có khả năng chi trả và cung cấp các dịch vụ dễ thu lợi nhuận và đẩy các trường hợp khó cho các cơ sở công lập… Bên cạnh đó, trong thời gian qua, có rất nhiều cơ sở tư nhân cung ứng dịch vụ khám chữa bệnh hoạt động trái phép, không đủ điều kiện về cơ sở vật chất, bác sĩ thiếu năng lực chuyên môn cũng như điều kiện hành nghề., thậm chí, tình trạng thuê người có đủ tiêu chuẩn hành nghề khám chữa bệnh đứng tên nhưng điều hành cơ sở khám chữa bệnh lại là người khác cũng diễn ra khá phổ biến. Cơ chế giá, mức giá do các cơ sở y tế tư nhân được tự quyết định và chỉ phải thực hiện niêm yết công khai giá nhưng việc kiểm soát giá cả dịch vụ này gần như không được kiểm soát chặt chẽ, dẫn đến việc nhiều cơ sở khám chữa bệnh tư nhân tự ý đưa giá lên quá cao ảnh hưởng đến lợi ích người bệnh. Thực tế này dẫn đến hậu quả, người bệnh không đạt được mục đích khám và điều trị bệnh cho mình, hoặc người bệnh phải điều trị dài ngày theo phác đồ của bác sĩ thay bằng những phương pháp điều trị dứt điểm hơn, gây tốn kém về chi phí mà không tương xứng với dịch vụ được cung ứng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, tính mạng của người bệnh. Có rất nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan dẫn đến tình trạng trên, trong đó có nguyên nhân về khả năng điều tiết toàn diện cũng như hiệu quả áp dụng của hệ thống quy phạm pháp luật trong việc điều tiết hành vi cung ứng dịch vụ khám chữa bệnh tại các cơ sở y tế tư nhân chưa đáp ứng yêu cầu, chưa phù hợp với bản 2 chất của hoạt động cung ứng dịch vụ có tính đặc thù này.