Luận án Tiến sĩ Luật học: Pháp luật về công chức cấp xã tại Việt Nam hiện nay

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI TRẦN THỊ HẠNH PHÁP LUẬT VỀ CÔNG CHỨC CẤP XÃ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính Mã số: 62.02 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC PGS. Nguyễn Minh Phƣơng HÀ NỘI - 2017 Lời cam đoan Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu do tôi thực hiện. Các số liệu và kết quả trình bày trong luận án là trung thực, chưa được công bố bởi bất kỳ tác giả nào hay ở bất kỳ công trình nào khác. Tác giả Trần Thị Hạnh DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT Cán bộ CB Cán bộ, công chức CBCC Công chức CC Công chức cấp xã CCCX Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa CNH – HĐH Chủ nghĩa xã hội CNXH Đào tạo, bồi dưỡng ĐTBD Hành chính nhà nước HCNN Hội đồng nhân dân HĐND Hợp tác xã HTX Nghiên cứu sinh NCS Nông thôn mới NTM Mặt trận Tổ quốc MTTQ Phổ biến giáo dục pháp luật PBGDPL Thực hiện pháp lustj THPL Quy phạm pháp luật QPPL Quản lý nhà nước QLNN Văn bản quy phạm pháp luật VBQPPL Xã hội chủ nghĩa XHCN Ủy ban hành chính UBHC Ủy ban nhân dân UBND DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU Bảng 3.

Đánh giá khái quát quy định pháp luật về CCCX Bảng 3. Quy định về tiêu chuẩn đối với CCCX theo Thông tư 06/2012/TT-BNV Bảng 3. Thăm dò ý kiến về tiêu chuẩn của CCCX Bảng 3. Nhận xét quy định của pháp luật về tuyển dụng CCCX Bảng 3.Thực hiện chức trách, nhiệm vụ cụ thể của các chức danh CCCX Bảng 3.

Việc thực hiện công tác đánh giá, phân loại CCCX Bảng 3. Đánh giá việc thực hiện tổ chức ĐTBD CCCX Bảng 3. Thẩm quyền quản lý CCCX Bảng 4. Hoàn thiện quy định về tiêu chuẩn cụ thể đối với từng chức danh CCCX Bảng 4.

Hoàn thiện quy định về tuyển dụng CCCX Bảng 4. Hoàn thiện quy định về đánh giá, phân loại CCCX Bảng 4. Hoàn thiện quy định về ĐTBD CCCX Bảng 4. Hoàn thiện quy định về chế độ tiền lương, đãi ngộ đối với CCCX Biểu đồ 3.

Đánh giá quy định pháp luật về CCCX Biểu đồ 3. Thẩm quyền quản lý CCCX Biểu đồ 4. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về CCCX i MỤC LỤC MỞ ĐẦU 1 CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 8 1.

Tình hình nghiên cứu trong nƣớc 8 1. Những công trình nghiên cứu về công vụ, công chức và xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức 8 1. Những công trình nghiên cứu về chính quyền cấp xã và đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã 10 1. Những công trình liên quan đến pháp luật về công chức và công chức cấp xã 15 1.

Những công trình nghiên cứu về pháp luật công vụ, công chức của các nước trên thế giới 17 1. Tình hình nghiên cứu ngoài nƣớc 19 1. Nhận xét về tình hình nghiên cứu của đề tài 22 1. Đánh giá những kết quả nghiên cứu đã đạt được 22 1.

Những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu 23 1. Giả thuyết và câu hỏi nghiên cứu 26 1. Giả thuyết nghiên cứu 26 1. Câu hỏi nghiên cứu 27 CHƢƠNG 2.

CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA PHÁP LUẬT VỀ CÔNG CHỨC CẤP XÃ 29 2. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của pháp luật về công chức cấp xã 29 2. Khái niệm pháp luật về công chức cấp xã 29 2. Đặc điểm của pháp luật về công chức cấp xã 39 2.

Vai trò của pháp luật về công chức cấp xã 43 2. Điều chỉnh pháp luật về công chức cấp xã 45 2. Phạm vi, đối tượng điều chỉnh của pháp luật về công chức cấp xã 45 2. Nội dung điều chỉnh của pháp luật về công chức cấp xã 46 2.

Phương pháp điều chỉnh của pháp luật về công chức cấp xã 49 2. Các yếu tố ảnh hƣởng đến pháp luật về công chức cấp xã 51 2. Quá trình phân quyền, phân cấp quản lý ở Việt Nam hiện nay 51 2. Mô hình tổ chức và hoạt động của chính quyền cấp xã ở Việt Nam 52 2.

Yêu cầu tinh giản biên chế và cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức ở nước ta hiện nay 53 2. Quá trình hiện đại hóa nền hành chính nhà nước ở Việt Nam hiện nay 54 2. Năng lực thực thi pháp luật về công chức cấp xã 55 ii 2.4 Pháp luật về công chức cấp cơ sở của một số nƣớc trên thế giới và kinh nghiệm đối với Việt Nam 56 2. Pháp luật về công chức cấp cơ sở của Thái Lan 56 2.

Pháp luật về công chức cấp cơ sở của Malayxia 58 2. Pháp luật về công chức cấp cơ sở của Nhật Bản 59 2. Pháp luật về công chức cấp cơ sở của Hàn Quốc 60 2. Pháp luật về công chức cấp cơ sở của Cộng hòa liên bang Đức 62 2.

Pháp luật về công chức cấp cơ sở của Cộng hòa Pháp 65 2. Một số nhận xét và kinh nghiệm đối với Việt Nam 68 CHƢƠNG 3. THỰC TRẠNG ĐIỀU CHỈNH CỦA PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ CÔNG CHỨC CẤP XÃ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 72 3. Quá trình xây dựng và phát triển của pháp luật về công chức cấp xã ở Việt Nam 72 3.

Giai đoạn từ năm 1945 đến năm 2009 72 3. Giai đoạn từ năm 2010 đến nay 80 3. Đánh giá chung 81 3. Nội dung pháp luật hiện hành về công chức cấp xã 84 3.

Về nghĩa vụ và quyền của công chức cấp xã 84 3. Về số lượng, tiêu chuẩn 86 3. Về tuyển dụng 89 3. Về sử dụng, bố trí và đánh giá 91 3.

Về đào tạo, bồi dưỡng 93 3. Về khen thưởng, kỷ luật 95 3. Về chế độ, chính sách tiền lương 97 3. Về phân cấp quản lý 98 3.

Thực tiễn thực hiện pháp luật về công chức cấp xã ở Việt Nam hiện nay 100 3. Ưu điểm trong thực hiện pháp luật về công chức cấp xã và nguyên nhân 100 3. Hạn chế trong thực hiện pháp luật công chức cấp xã và nguyên nhân 104 CHƢƠNG 4. NHU CẦU, QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ CÔNG CHỨC CẤP XÃ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 116 4.

Nhu cầu hoàn thiện pháp luật về công chức cấp xã 116 4. Nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế 116 4. Xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN, tôn trọng và bảo vệ, bảo đảm quyền con người, quyền công dân ở cơ sở 117 iii 4. Yêu cầu của cải cách hành chính nhà nước và đẩy mạnh cải cách chế độ công vụ, công chức 119 4.

Nhu cầu thực hiện Chương trình xây dựng nông thôn mới 121 4. Xuất phát từ nhu cầu nội tại của việc hoàn thiện pháp luật về công chức cấp xã 122 4. Quan điểm hoàn thiện pháp luật về công chức cấp xã 124 4. Hoàn thiện pháp luật về công chức cấp xã nhằm mục tiêu xây dựng đội ngũ công chức cấp xã trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp 124 4.

Hoàn thiện pháp luật về công chức cấp xã phù hợp với đặc điểm của đội ngũ công chức cấp xã và tổ chức bộ máy, chức năng, nhiệm vụ của chính quyền cấp xã 125 4. Hoàn thiện pháp luật về công chức cấp xã phải đảm bảo nguyên tắc Đảng lãnh đạo và quản lý công tác cán bộ 127 4. Hoàn thiện pháp luật về công chức cấp xã phải bảo đảm tính đồng bộ với các lĩnh vực pháp luật có liên quan, tính kế thừa và tính hiện đại 128 4. Các giải pháp hoàn thiện pháp luật về công chức cấp xã 129 4.

Nâng cao nhận thức về vai trò, tầm quan trọng của pháp luật về công chức cấp xã 129 4. Đổi mới công tác xây dựng pháp luật về công chức cấp xã 129 4. Nâng cao chất lượng tổ chức thực hiện pháp luật về công chức cấp xã 144 4. Bảo đảm các điều kiện thực hiện pháp luật về công chức cấp xã 145 KẾT LUẬN 149 DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ 151 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 152 PHỤ LỤC 166 PHỤ LỤC 1.

PHIẾU ĐIỀU TRA KHẢO SÁT 166 PHỤ LỤC 2. TỔNG HỢP CÁC BIỂU MẪU 173 PHỤ LỤC 3. TỔNG HỢP CÁC BIỂU MẪU 177 PHỤ LỤC 4. HỆ THỐNG VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT VÀ VĂN BẢN HƢỞNG DẪN LIÊN QUAN ĐẾN CÔNG CHỨC CẤP XÃ 179 iv MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài Chính quyền xã, phường, thị trấn (gọi chung là cấp xã) có vị trí hết sức quan trọng trong hệ thống chính trị - hành chính ở nước ta. Là cầu nối trực tiếp của hệ thống chính quyền nhà nước với người dân, chính quyền cấp xã có chức năng quản lý nhà nước các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh trật tự, an toàn xã hội ở địa bàn cơ sở theo thẩm quyền được pháp luật quy định bảo đảm cho các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước được triển khai thực hiện trong cuộc sống. Thực hiện các quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015, chức năng, nhiệm vụ của chính quyền cấp xã được tăng cường theo hướng phân quyền, phân cấp, giao quyền chủ động cho chính quyền địa phương và cơ sở trong việc quyết định các vấn đề về ngân sách, đầu tư, nhân lực, thực hiện nghĩa vụ tài chính với Trung ương. Điều đó đặt ra yêu cầu bức thiết phải xây dựng đội ngũ CBCCCX đủ về số lượng, vững mạnh, trong sạch về chất lượng.

Hiện nay, nước ta có 11.162 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 9.567 phường, 597 thị trấn với tổng số 222.766 người hoạt động không chuyên trách cấp xã. “Cấp xã là gần gũi nhân dân nhất, là nền tảng của hành chính. Cấp xã làm được việc thì mọi công việc đều xong xuôi”[82]. CBCCCX là những người trực tiếp gắn bó với người dân, có nhiệm vụ truyền tải và tổ chức thực hiện chủ trương, đường lối của Ðảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước trên địa bàn cơ sở.

Thời gian qua, Đảng và Nhà nước ta đã luôn quan tâm đến việc nâng cao chất lượng đội ngũ CBCCCX. Nghị quyết Trung ương 5 (Khóa IX) là dấu mốc quan trọng đối với CBCCCX khi đặt ra vấn đề: Xây dựng đội ngũ CBCC ở cơ sở có năng lực tổ chức và vận động nhân dân thực hiện đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước, công tâm, thạo việc, tận tụy với dân, biết phát huy sức dân, không tham nhũng, không ức hiếp dân; trẻ hóa đội ngũ, chăm lo công tác ĐTBD, giải quyết hợp 1 lý và đồng bộ chính sách đối với cán bộ cơ sở.