Luận án tiến sĩ luật học - Trách nhiệm chứng minh trong giải quyết khiếu nại hành chính từ thực tiễn tỉnh Hà Nam

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI Trương Văn Trường TRÁCH NHIỆM CHỨNG MINH TRONG GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH TỪ THỰC TIỄN TỈNH HÀ NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI – năm 2021 luan an VIỆN LỜI HÀN CAM LÂM ĐOAN KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM Tôi xin cam đoan đây VIỆN HỌC là côngKHOA trình nghiên HỌC cứu XÃ HỘI của riêng tôi. Các số liệu, dữ liệu nêu trong Luận án là trung thực. Những kết luận khoa học của Luận án chưa từng được công bố trong bất cứu công trình nghiên cứu nào. Tác giả luận án Trương Văn Trường TRÁCH NHIỆM CHỨNG MINH Trương Văn Trường TRONG GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH TỪ THỰC TIỄN TỈNH HÀ NAM Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính Mã số: 9380102 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: GS.

Thái Vĩnh Thắng HÀ NỘI – năm 2021 luan an MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 01 Chương 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU 09 KHOA HỌC CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Tình hình nghiên cứu khoa học liên quan đến trách nhiệm 09 chứng minh trong giải quyết khiếu nạ hành chính 1. Đánh giá tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án 21 1. Những vấn đề đặt ra cần phải tiếp tục nghiên cứu 23 Chương 2 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TRÁCH NHIỆM 26 CHỨNG MINH TRONG GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH 2.

Khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa và cơ sở của trách nhiệm 26 chứng minh trong giải quyết khiếu nại hành chính 2. Đối tượng, nội dung, chủ thể có trách nhiệm chứng minh 43 trong giải quyết khiếu nại hành chính 2. Những yếu tố bảo đảm thực hiện trách nhiệm chứng minh 65 trong giải quyết khiếu nại hành chính Chương 3 THỰC TRẠNG QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VÀ 76 THỰC HIỆN TRÁCH NHIỆM CHỨNG MINH TRONG GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH TỪ THỰC TIỄN TỈNH HÀ NAM 3. Thực trạng quy định của pháp luật về trách nhiệm chứng 76 minh trong giải quyết khiếu nại hành chính 3.

Tình hình khiếu nại hành chính và giải quyết khiếu nại 84 hành chính ở tỉnh Hà Nam 3. Thực trạng thực hiện trách nhiệm chứng minh trong giải 91 luan an quyết khiếu nại hành chính ở tỉnh Hà Nam 3. 103 Đánh giá chung Chương 4 QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM THỰC 123 HIỆN TRÁCH NHIỆM CHỨNG MINH TRONG GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH uan điểm ảo đảm thực hiện trách nhiệm chứng minh 4. 123 trong giải quyết hiếu nại hành ch nh Giải pháp ảo đảm thực hiện trách nhiệm chứng minh trong 4.

128 giải quyết hiếu nại hành ch nh KẾT LUẬN DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO luan an DANH MỤC VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN UBND: Ủy ban nhân dân GCNQSD: Giấy chứng nhận quyền sử dụng GQKNHC: Giải quyết khiếu nại hành chính PLHC: Pháp luật hành chính luan an MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Khiếu nại là một trong những quyền cơ ản của công dân đã được ghi nhận trong các bản Hiến pháp của nước ta từ năm 1946 đến Hiến pháp năm 2013; tại điều 30, Hiến pháp năm 2013 quy định: “Mọi người có quyền khiếu nại, tố cáo với cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền về những việc làm trái pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân” [84, tr. Khiếu nại còn là công cụ bảo vệ và khôi phục các quyền và lợi ích của công dân, cơ quan, tổ chức; giải quyết khiếu nại đúng theo quy định của Hiến pháp và pháp luật sẽ bảo vệ được quyền và lợi ch ch nh đáng hông chỉ của công dân mà còn của tập thể, cơ quan và nhà nước, đồng thời phát huy được quyền làm chủ của công dân trong việc tham gia kiểm tra, giám sát trực tiếp hoạt động của cơ quan nhà nước, chống các hành vi vi phạm pháp luật, tham nhũng và các iểu hiện tiêu cực khác, góp phần bảo vệ kỷ cương pháp luật, giữ vững ổn định tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, tạo điều kiện thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển. Có thể nói khi phát sinh vụ việc khiếu nại là đồng nghĩa với việc phát sinh một tranh chấp hành chính cần được giải quyết, mà kết quả giải quyết lại phụ thuộc vào việc các bên tranh chấp chứng minh sự thật của vụ việc bảo đảm đúng quy định của pháp luật và phù hợp với thực tế.

Trong quá trình đó, Nhà nước phải tạo mọi thuận lợi cho người dân tham gia vào quá trình chứng minh tính hợp pháp và tính hợp lý của quyết định hành chính, hành vi hành chính bị khiếu nại, mở rộng quyền tiếp cận thông tin liên quan đến nội dung khiếu nại, mở rộng thành phần được tham gia vào trong quá trình giải quyết, đặc biệt là trong quá trình chứng minh vụ việc. Bởi lẽ, kết quả chứng minh là căn cứ quyết định kết quả giải quyết khiếu nại hành chính, do vậy, trách nhiệm chứng minh không chỉ thuộc về cơ quan, người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại. Vì thế, việc nghiên cứu những vấn đề có liên quan đến trách nhiệm chứng minh trong GQKNHC là rất cần thiết trong điều kiện hiện nay, hi Đảng và Nhà nước ta đang xây dựng một nền hành chính phục vụ, nhằm thực hiện mục tiêu xây dựng nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì 1 luan an nhân dân. Với vai trò là cơ sở cho việc quyết định giải quyết khiếu nại, song, hoạt động này trong thực tiễn còn nhiều bất cập, trước hết là hệ thống pháp luật về khiếu nại của nước ta hiện nay đã có những quy phạm quy định về trách nhiệm chứng minh gắn với các quy phạm quy định quyền và nghĩa vụ của người khiếu nại, người bị khiếu nại, thẩm quyền và trách nhiệm giải quyết khiếu nại.

Song, những quy định này vẫn chưa thực sự rõ ràng, còn tản mát, thiếu tính hệ thống, hông đồng bộ về trách nhiệm chứng minh trong giải quyết vụ việc khiếu nại hành ch nh. Điều này đã hạn chế rất lớn đến khả năng chứng minh làm rõ vụ việc đối người khiếu nại, người bị khiếu nại, người giải quyết khiếu nại và các cá nhân, tổ chức có liên quan trong việc làm rõ bản chất vụ việc. Về lý luận, hoạt động chứng minh trong giải quyết khiếu nại hành chính chủ yếu vận dụng lý luận của các ngành luật hác, chưa có nhiều nghiên cứu về trách nhiệm chứng minh trong giải quyết hiếu nại hành chính. Ở Hà Nam, trong thời gian qua việc thực hiện trách nhiệm chứng minh trong giải quyết khiếu nại hành ch nh đã có nhiều chuyển biến tích cực, nổi bật là vấn đề công khai dân chủ, ình đẳng trong quá trình giải quyết khiếu nại nói chung và quá trình chứng minh nói riêng được bảo đảm thực hiện.

Tuy nhiên, thực tiễn còn bộc lộ nhiều tồn tại, hạn chế về lý luận, còn tình trạng tùy tiện trong việc thực hiện trách nhiệm chứng minh trong giải quyết các vụ việc khiếu nại hành chính cụ thể. Thực trạng trên đã và đang là mối quan tâm của các cấp các ngành, từ Trung ương đến địa phương, đòi hỏi phải nghiên cứu các vấn đề cả về lý luận và thực tiễn để đưa ra những giải pháp khoa học khả thi nhằm bảo đảm thực hiện trách nhiệm chứng minh trong giải quyết khiếu nại hành chính. Vì vậy mà nghiên cứu sinh lựa chọn việc nghiên cứu “Trách nhiệm chứng minh trong giải quyết khiếu nại hành chính từ thực tiễn tỉnh Hà Nam” làm đề tài Luận án tiến sĩ của mình. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài 2.

Mục đích nghiên cứu: đề tài luận án nghiên cứu một cách có hệ thống những vấn đề lý luận về trách nhiệm chứng minh trong giải quyết khiếu nại hành chính. Đánh giá đúng thực trạng pháp luật về trách nhiệm chứng minh 2 luan an trong GQKNHC và thực tiễn thực hiện trách nhiệm chứng minh trong GQKNHC trên địa bàn tỉnh Hà Nam. Từ đó chỉ ra những bất cập trọng việc thực hiện trách nhiệm chứng minh trong giải quyết khiếu nại hành chính và nguyên nhân của những bất cập đó. ua đó đề xuất các giải pháp nhằm bảo đảm thực hiện trách nhiệm chứng minh trong giải quyết khiếu nại hành ch nh đáp ứng yêu cầu tăng cường quản lý hành ch nh nhà nước trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa giai đoạn hiện nay ở nước ta.

Nhiệm vụ Để thực hiện được mục đ ch trên, đề tài có những nhiệm vụ sau: - Nghiên cứu một số công trình nghiên cứu khoa học trong nước và nước ngoài có liên quan đến đề tài; nghiên cứu những vấn đề lý luận về trách nhiệm chứng minh trong giải quyết khiếu nại hành ch nh như: hái niêm, đặc điểm, ý nghĩa, cơ sở, trách nhiệm chứng minh, nội dung và những yếu tố bảo đảm thực hiện trách nhiệm chứng minh. - Nghiên cứu trạng pháp luật về trách nhiệm chứng minh trong giải quyết khiếu nại hành chính. Nghiên cứu việc thực hiện trách nhiệm chứng minh trong G KNHC trên địa bàn tỉnh Hà Nam từ năm 2012 đến hết năm 2021. Từ kết quả nghiên cứu, nghiên cứu sinh đưa ra quan điểm và giải pháp bảo đảm thực hiện trách nhiệm chứng minh GQKNHC.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3. Đối tượng nghiên cứu: Trên cơ sở mục đ ch, nhiệm vụ nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu của luận án nghiên cứu là những vấn đề lý luận về trách nhiệm chứng minh trong GQKNHC; thực trạng pháp luật và việc thực hiện trách nhiệm chứng minh trong GQKNHC ở tỉnh Hà Nam. Phạm vi nghiên cứu - Phạm vi nghiên cứu về nội dung: nghiên cứu hoạt động thực hiện trách nhiệm chứng minh trong trong các giai đoạn GQKNHC từ việc tiếp nhận xử lý đơn đến khâu cuối cùng là quyết định giải quyết vụ việc; - Phạm vi nghiên cứu không gian: nghiên cứu trên phạm vi tỉnh Hà Nam; 3 luan an - Phạm vi nghiên cứu về thời gian: nghiên cứu trong phạm vi từ năm 2012 đến hết năm 2021. Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu 4.

Những lý thuyết được áp dụng trong Luận án Luận án được nghiên cứu dựa trên quan điểm Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Ch Minh và quan điểm của Đảng và Nhà nước về nhà nước và pháp luật, về công lý làm nền tảng cơ sở nghiên cứu.