Luận án tiến sĩ: Tổ chức và hoạt động thanh tra hành chính từ thực tiễn Bộ Tài nguyên và Môi trường - TS. Trần Hải Quang

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI TRẦN HẢI QUANG TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA THANH TRA HÀNH CHÍNH TỪ THỰC TIỄN BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH HÀ NỘI - 2019 luan an VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI TRẦN HẢI QUANG TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA THANH TRA HÀNH CHÍNH TỪ THỰC TIỄN BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG Ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính Mã số: 8 38 01 02 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC TS. PHẠM TUẤN KHẢI HÀ NỘI – 2019 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng bản thân, được thực hiện trên cơ sở nghiên cứu lý luận, khảo sát tình hình thực tiễn tổ chức và hoạt động của thanh tra hành chính tại Bộ Tài nguyên và Môi trường, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Phạm Tuấn Khải. Các số liệu nêu trong luận văn là trung thực và có nguồn gốc.

Các kết quả nghiên cứu chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào. Tác giả luận văn Trần Hải Quang luan an DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BTNMT : Bộ Tài nguyên và Môi trường KNTC : Khiếu nại, tố cáo PCTN : Phòng, chống tham nhũng QLHC : Quản lý hành chính HCNN : Hành chính nhà nước luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chương 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ THANH TRA HÀNH CHÍNH. Một số khái niệm cơ bản.

Đặc điểm và vai trò của thanh tra hành chính. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Thanh tra hành chính. Nguyên tắc hoạt động thanh tra hành chính. Phân biệt giữa thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành.

29 Chương 2: THỰC TRẠNG VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG THANH TRA HÀNH CHÍNH TẠI BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG. Khái quát lịch sử hình thành và phát triển của thanh tra hành chính Bộ Tài nguyên và Môi trường. Thực trạng về tổ chức của Thanh tra Bộ Tài nguyên và Môi trường. Thực trạng về tổ chức và hoạt động của thanh tra hành chính tại Bộ Tài nguyên Môi trường.

47 Chương 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI TỔ CHỨC, HOẠT ĐỘNG THANH TRA HÀNH CHÍNH TẠI THANH TRA BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG. Quan điểm đổi mới tổ chức và hoạt động thanh tra hành chính tại Bộ Tài nguyên và Môi trường. Các nhóm giải pháp đổi mới tổ chức và hoạt động thanh tra hành chính tại Thanh tra Bộ Tài nguyên và Môi trường. Giải pháp hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đến vị trí, vai trò và quyền hạn, nhiệm vụ của thanh tra hành chính.

73 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 75 luan an MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Thanh tra có vai trò rất quan trọng trong quản lý nhà nước, là một giai đoạn không thể thiếu trong công tác quản lý. Thanh tra được thực hiện với mục đích nhằm xem xét, phát hiện sơ hở trong hoạt động quản lý nhà nước, làm rõ sự việc và kịp thời ngăn chặn những hành vi phạm pháp luật của các cá nhân, tổ chức.

Qua đó rút ra kết luận, kiến nghị biện pháp khắc phục những sơ hở trong cơ chế quản lý, chính sách, pháp luật nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước. Kể từ khi hệ thống pháp luật về thanh tra ra đời, các cơ quan thanh tra đã góp phần quan trọng trong việc phòng ngừa, phát hiện và xử lý các sai phạm trong hoạt động quản lý đời sống kinh tế, xã hội; kiến nghị xử lý và đề xuất nhiều biện pháp để chấn chỉnh công tác quản lý nhà nước về đất đai, đầu tư xây dựng cơ bản, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, thực hiện chính sách pháp luật về thuế, về cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước; thu hồi nhiều tài sản cho nhà nước và tập thể, cá nhân, kiến nghị với cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung cơ chế, chính sách, pháp luật nhằm khắc phục những khiếm khuyết, sơ hở trong công tác quản lý, góp phần phát triển kinh tế và tăng cường trật tự, kỷ cương xã hội. Tuy nhiên, trong thời gian qua, thanh tra hành chính tại Bộ Tài nguyên và Môi trường vẫn còn một số tồn tại, hạn chế chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ, còn nhiều bất cập trong quá trình tiến hành thanh tra, đặc biệt là về tổ chức và hoạt động thanh tra như: việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật về công tác thanh tra chưa đáp ứng yêu cầu; cơ cấu, tổ chức bộ máy, công tác chỉ đạo, điều hành trong hoạt động thanh tra hành chính chưa đạt hiệu quả cao; hoạt động thanh tra hành chính còn thiếu tính hệ thống, thiếu chặt chẽ. 1 luan an Bộ Tài nguyên và Môi trường là Bộ quản lý đa ngành, đa lĩnh vực.

Các cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra tại Bộ Tài nguyên và Môi trường gồm: Thanh tra Bộ; Cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành: Tổng cục Quản lý đất đai, Tổng cục Môi trường, Tổng cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam. Được tổ chức và hoạt động theo những quy định chung của pháp luật về thanh tra, đồng thời tuân theo những quy định của Bộ Tài nguyên và Môi trường để đảm bảo phù hợp với đặc thù của lĩnh vực tài nguyên môi trường. Thanh tra Bộ là cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra hành chính, nhằm mục đích nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về lĩnh vực tài nguyên môi trường. Phạm vi quản lý nhà nước về tài nguyên môi trường của Bộ Tài nguyên và Môi trường mở rộng đến đâu thì phạm vi hoạt động thanh tra hành chính phát triển đến đó, hay nói một cách khác ở đâu có hoạt động quản lý nhà nước về công tác tài nguyên và môi trường tất yếu phải có hoạt động thanh tra hành chính.

Hoạt động thanh tra hành chính của Bộ Tài nguyên và Môi trường với mục đích kiểm tra, giám sát việc thực hiện đường lối, chính sách, pháp luật, kế hoạch, nhiệm vụ công tác, chống tham nhũng, xác minh, kết luận giải quyết khiếu nại tố cáo, đã góp phần tích cực vào việc xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức ngành tài nguyên và môi trường trong sạch, vững mạnh, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường. Thanh tra hành chính Bộ Tài nguyên và Môi trường là cơ quan thực hiện chức năng tham mưu giúp Bộ trưởng quản lý nhà nước về công tác thanh tra, kể từ khi thành lập đến nay liên tục phát triển, đội ngũ cán bộ thanh tra không ngừng được tăng lên về số lượng, nâng cao về chất lượng, khẳng định được vai trò tham mưu cho lãnh đạo Bộ trong các công tác thanh tra, tiếp công dân, xử lý đơn thư phản ánh, kiến nghị, KNTC và PCTN góp phần tích cực xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức trong sạch, vững mạnh, bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ chính trị của Bộ Tài nguyên và Môi trường. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được, hoạt động 2 luan an của Thanh tra hành chính Bộ Tài nguyên và Môi trường vẫn còn những hạn chế, vướng mắc cần làm rõ cả về mặt lý luận và thực tiễn như: tổ chức bộ máy chưa được quy định rõ ràng, thống nhất; quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn chưa tương xứng với sứ mệnh được giao và chậm được kiện toàn trước các yêu cầu cải cách hành chính; quyền hạn thanh tra hành chính còn bị hạn chế; sự bất cập trong việc phân định gữa thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành; hoạt động thanh tra hành chính còn thiếu tính hệ thống, thiếu chặt chẽ và hiệu lực, hiệu quả chưa cao các kết luận, kiến nghị thanh tra chưa được thực thi một cách nghiêm chỉnh, thiếu những biện pháp cứng rắn, chế tài đủ mạnh. Năng lực của một số cán bộ thanh tra chưa đáp ứng được yêu cầu về trình độ nghiệp vụ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp, phẩm chất đạo đức, bản lĩnh chính trị, trình độ khoa học kỹ thuật phục vụ hoạt động thanh tra còn yếu kém.

Những điều này đã ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng và hiệu quả công tác của Thanh tra hành chính Bộ Tài nguyên và Môi trường. Với những bất cập nêu trên, mặc dù đã có nhiều công trình nghiên cứu về công tác thanh tra nhưng chưa có đề tài nào nghiên cứu chuyên sâu về thanh tra hành chính trong hệ thống thanh tra nhà nước và vẫn chưa có luận giải một cách thỏa đáng các vấn đề mang tính lý luận và thực tiễn về công tác thanh tra hành chính. Vì vậy, học viên chọn đề tài “Tổ chức và hoạt động thanh tra hành chính từ thực tiễn Bộ Tài nguyên và Môi trường” làm đề tài luận văn thạc sỹ luật học. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Thời gian qua đã có rất nhiều công trình nghiên cứu, bài viết về công tác thanh tra được quan tâm, nghiên cứu, ví dụ như: - Đề tài: “Hoàn thiện pháp luật về thanh tra trong giai đoạn hiện nay” là đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ do Văn Tiến Mai làm chủ nhiệm năm 2016.

- Đề tài: “Một số giải pháp nhằm hạn chế trùng lắp, chồng chéo trong hoạt động thanh tra” là đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở, do Lê Đức 3 luan an Trung, Phó trưởng phòng Quản lý Khoa học, Viện Khoa học Thanh tra làm chủ nhiệm; - Đề tài: “Các nguyên tắc trong hoạt động thanh tra - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn” là đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ do Nguyễn Thái Hồng làm chủ nhiệm năm 2011; - Đề tài: “Đổi mới công tác tổ chức cán bộ của ngành thanh tra” là đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ của tác giả Nguyễn Khắc Hường làm chủ nhiệm năm 2008; - Luận văn thạc sỹ Luật Hiến pháp và Luật Hành chính “Tổ chức và hoạt động của Thanh tra Bộ Công an” của tác giả Nguyễn Thu Giang - Khóa 7;. Như vậy, ở Việt Nam đã có nhiều công trình nghiên cứu, bài viết về vấn đề tổ chức và hoạt động thanh tra ở nước ta. Các công trình nghiên cứu, các bài viết kể trên đã tập trung phân tích làm rõ khái niệm, đặc điểm, vị trí, vai trò quan trọng của công tác thanh tra; những thành công, hạn chế trong việc xây dựng pháp luật về thanh tra nói chung và những vấn đề đặt ra trong quá trình thực hiện pháp luật về thanh tra ở từng Bộ, ngành, địa phương nói riêng.