Luận án tiến sĩ: Thi hành án phạt tiền từ thực tiễn tỉnh Bắc Ninh - Học viện Khoa học Xã hội

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN ĐỨC HÀ THI HÀNH ÁN PHẠT TIỀN TỪ THỰC TIỄN TỈNH BẮC NINH LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HÌNH SỰ VÀ TỐ TỤNG HÌNH SỰ HÀ NỘI, 2020 luan an VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN ĐỨC HÀ THI HÀNH ÁN PHẠT TIỀN TỪ THỰC TIỄN TỈNH BẮC NINH Ngành: Luật Hình sự và Tố tụng hình sự Mã số: 8.04 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. NGHIÊM XUÂN MINH HÀ NỘI, 2020 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả nghiên cứu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Các số liệu và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực.

Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm nếu có gì sai trái. Tôi xin chân thành cảm ơn ! NGƯỜI CAM ĐOAN Nguyễn Đức Hà luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chương 1:MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ THI HÀNH ÁN PHẠT TIỀN. Những vấn đề lý luận về thi hành án phạt tiền.

Quy định của pháp luật về thi hành án phạt tiền. 8 Tiểu kết chương 1. 19 Chương 2: THỰC TIỄN THI HÀNH ÁN PHẠT TIỀN TẠI TỈNH BẮC NINH. Tổng quan tình hình thi hành án phạt tiền tại tỉnh Bắc Ninh.

Thực trạng thi hành án phạt tiền tại tỉnh Bắc Ninh. Các yếu tố tác động đến kết quả thi hành án phạt tiền tại tỉnh Bắc Ninh 32 2. Nhận xét, đánh giá về thi hành án phạt tiền tại tỉnh Bắc Ninh. 50 Tiểu kết chương 2.

56 Chương 3: CÁC GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM ÁP DỤNG ĐÚNG PHÁP LUẬT VỀ THI HÀNH ÁN PHẠT TIỀN TẠI TỈNH BẮC NINH. Hoàn thiện các quy định của pháp luật về thi hành án phạt tiền. Nâng cao trách nhiệm của các cơ quan có thẩm quyền thi hành án phạt tiền và cán bộ tổ chức thi hành án phạt tiền. Tăng cường công tác tổng kết thực tiễn thi hành án phạt tiền.

Tăng cường công tác phổ biến, tuyên truyền, giáo dục pháp luật có liên quan đến công tác Thi hành án phạt tiền. 69 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 70 luan an CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN BLHS : Bộ luật hình sự BLTTHS : Bộ luật tố tụng hình sụ TAND : Tòa án nhân dân XHCN : Xã hội chủ nghĩa THADS : Thi hành án dân sự luan an MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Với nội dung pháp lý là tước bỏ một phần quyền lợi vật chất của người phạm tội, hình phạt tiền có khả năng tác động trực tiếp và mạnh mẽ về mặt kinh tế đến người bị kết án.

Vai trò tích cực của hình phạt tiền được thể hiện thông qua việc chủ động loại trừ khả năng vi phạm đến mức phải xử lýbằng hình phạt của người bị kết án. Đây cũng chính là ưu điểm nổi bật của loại hình phạt này, nó tác động trực tiếp vào hoàn cảnh khách quan làm cho người phạm tội mất đi các điều kiện xã hội có thể để tái phạm, đó là tiền bạc của người bị kết án. Hình phạt tiền được quy định từ khá sớm trong pháp luật hình sự Việt Nam và từng bước được hoàn thiện trong các quy định của pháp luật hình sự mỗi thời kỳ nhằm đảm bảo sự phù hợp với tình hình phát triển của đất nước. Bộ luật hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 đã có những sửa đổi, bổ sung nhất định đối với các quy định về hình phạt tiền.

Những quy phạm này đã tạo điều kiện cho các cơ quan áp dụng pháp luật đấu tranh phòng, chống tội phạm có hiệu quả. Theo thống kê tại tỉnh Bắc Ninh, trong năm 2016 có 250 bị cáo bị áp dụng hình phạt tiền trên tống số 2094 bị cáo bị phải xét xử sơ thẩm, chiếm 11. Trong năm 2017 có 239 bị cáo bị áp dụng hình phạt tiền trên tống số 2629 bị cáo bị phải xét xử sơ thẩm, chiếm 9. Trong năm 2018 có 226 bị cáo bị áp dụng hình phạt tiền trên tống số 2330 bị cáo bị phải xét xử sơ thẩm, chiếm 9.

Trong năm 2019 có 273 bị cáo bị áp dụng hình phạt tiền trên tống số 2194 bị cáo bị phải xét xử sơ thẩm, chiếm 12.4% Nhìn chung, việc áp dụng hình phạt tiền có xu hướng tăng lên qua các năm. Hiện nay, khoa học luật hình sự trong và ngoài nước đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu về hình phạt, nhưng chủ yếu chỉ đề cập một cách tổng thể và có hệ thống những khía cạnh lý luận chung nhất về hình phạt hoặc 1 luan an về các hình phạt chính hay hình phạt bổ sung mà mới chỉ có rất ít công trình nghiên cứu có hệ thống, toàn diện và sâu sắc riêng về hình phạt tiền dưới góc độ lý luận cũng như thực tiễn áp dụng và thi hành. Với ý nghĩa quan trọng của hình phạt tiền thì việc thi hành hình phạt tiền lại càng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng hơn. Đó là hoạt động của các cơ quan thi hành án dân sự nhằm thi hành các bản án, quyết định liên quan đến hình phạt tiền.

Việc nghiên cứu về thi hành hình phạt tiền ở Việt Nam mặc dù đã được quan tâm và ban hành Luật thi hành án dân sự năm 2008 (được sửa đổi bổ sung năm 2014) cùng với Nghị định 62/2017/NĐ-CP ngày 18 tháng 7 năm 2017 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật thi hành án dân sự và các văn bản hướng dẫn khác. Tuy nhiên để luật thực sự đi vào cuộc sống thì vẫn cần phải có những điều chỉnh từng bước cho phù hợp với điều kiện thực tế, các văn bản hướng dẫn luật một cách đồng bộ và cụ thể trong công tác thi hành hình phạt tiền. Vì lý do trên, em xin lựa chọn đề tài "Thi hành án phạt tiền từ thực tiễn tỉnh Bắc Ninh” làm luận văn thạc sĩ luật học. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Trong những năm gần đây, công tác thi hành án dân sự nói chung và thi hành hình phạt tiền nói riêng là nhiệm vụ cấp bách của Đảng, Nhà Nước, các tổ chức xã hội và tất cả công dân.

Thi hành án dân sự là một lĩnh vực tương đối rộng và phức tạp, vì vậy trước những đòi hỏi khách quan của công tác thi hành án dân sự đã có một số công trình khoa học nghiên cứu về vấn đề thi hành án dân sự, cụ thể là: Đề tài nghiên cứu cấp bộ: “ Mô hình quản lý thống nhất công tác thi hành án” – mã số 96-98-207/ĐT do Cục quản lý thi hành án dân sự, Bộ Tư pháp chủ trì thực hiện; Đề tài nghiên cứu khoa học cấp nhà nước: “ Luận cứ khoa học và thực tiễn của việc đổi mới tổ chức và hoạt động thi hành án ở Việt Nam trong giai đoạn mới” – Do Viện nghiên cứu khoa học pháp lý thuộc Bộ Tư pháp chủ trì thực hiện năm 2003 và các công trình 2 luan an nghiên cứu khác như: Luận án tiến sỹ luật học của Hoàng Thế Anh (2015) về “Giám sát thi hành án dân sự” , Khoa luật – Đại học quốc gia Hà Nội; Đề tài khoa học cấp cơ sở: “Triển khai áp dụng luật thi hành án dân sự trong công tác đào tạo nghiệp vụ thi hành án” do Tiến sỹ Lê Thu Hà, trưởng khoa đào tạo Chấp hành viên và các chức danh tư pháp khác làm chủ nhiệm; “Những vướng mắc từ thực tiễn thi hành luật thi hành án dân sự” của Nguyễn Thị Khanh, tạp chí dân chủ và pháp luật số 05/2010; “Nguyên nhân của tình trạng án dân sự tồn đọng” của Hoàng Thế Anh, tạp chí dân chủ và pháp luật số 06/2012; Giáo trình luật thi hành án dân sự Việt Nam của Trường đại học Luật Hà Nội; Giáo trình kỹ năng thi hành án dân sự của Học Viện Tư pháp và một số bài viết trên tạp chí dân chủ và pháp luật, Tạp chí luật học, Tạp chí nhà nước và pháp luật, tin thi hành án dân sự … Đến nay, chưa có công trình nghiên cứu nào dưới góc độ lý luận và thực tiễn về công tác thi hành án phạt tiền ở một địa phương cụ thể với những đặc thù riêng biệt của địa bàn có tốc độ đô thị hóa nhanh như tỉnh Bắc Ninh. Do vậy, việc lựa chọn đề tài "Thi hành án phạt tiền từ thực tiễn tỉnh Bắc Ninh” được xem là một trong những công trình nghiên cứu đầu tiên về thực tiễn công tác thi hành án phạt tiền ở một địa phương cụ thể. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu - Qua nghiên cứu đưa ra những quan điểm làm rõ một số vấn đề lý luận về hình phạt tiền và thi hành án phạt tiền trong thực tiễn xã hội; - Nghiên cứu, đánh giá thực tiễn áp dụng các quy định của pháp luật về thi hành án phạt tiền của cơ quan thi hành án dân sự tỉnh Bắc Ninh, đồng thời phân tích làm rõ những tồn tại, hạn chếvà những nguyên nhân của tồn tại, hạn chế xung quanh việc áp dụng các quy định về thi hành hình phạt tiền của cơ quan thi hành án dân sự tỉnh Bắc Ninh; - Luận chứng, đề xuất những định hướng và giải pháp hoàn thiện các quy định về thi hành án phạt tiền theo quy định của pháp luật hiện hành và nâng 3 luan an cao hiệu quả thi hành hình phạt này của cơ quan thi hành án dân sự tỉnh Bắc Ninh nói riêng, cơ quan thi hành án dân sự các tỉnh khác trên cả nước nói chung trong thực tiễn. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4.

Đối tượng nghiên cứu Luận văn nghiên cứu về những vấn đề lý luận và thực tiễn áp dụng các quy định của pháp luật về thi hành án phạt tiền từ thực tiễn của cơ quan thi hành án dân sự tỉnh Bắc Ninh. Phạm vi nghiên cứu - Phạm vi nghiên cứu về đối tượng: Luận văn tập trung nghiên cứu về thực tiễn áp dụng các quy định của pháp luật về thi hành án phạt tiền của cơ quan thi hành án dân sự tỉnh Bắc Ninh, không nghiên cứu việc áp dụng quy định của pháp luật về thi hành án phạt tiền của các cơ quan có thẩm quyền khác. - Phạm vi nghiên cứu về chủ thể: Chủ thể là cơ quan thi hành án dân sự tỉnh Bắc Ninh. - Phạm vi nghiên cứu về thời gian: Luận văn nghiên cứu thực tiễn thi hànhán phạt tiền trên phạm vi tỉnh Bắc Ninh từ tháng 10/2017 đến tháng 9/2019).