Luận án tiến sĩ pháp luật về thừa phát lại tại Việt Nam hiện nay - Học viện Khoa học Xã hội

VIEN HAN LAM KHOA HOC XA HOI VIET NAM HOC VIEN KHOA HOC XA HOI HUYNH DUC THAI LAM HOANG PHAP LUAT VE THUA PHAT LAI O VIET NAM HIEN NAY Ngành: Luật Kinh tế Mã số: 9.07 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUAT HOC Người hướng dẫn khoa học: PGS. NGUYÊN NHƯ PHÁT Hà Nội - 2019 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình do tôi thực hiện nghiên cứu theo sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Nguyễn Như Phát. Các thông tin, số liệu trong luận án là đáng tin cậy. Các kết quả nghiên cứu chưa từng được ai công bồ trong các công trình nghiên cứu nào khác Tác giả Luận án Huỳnh Đức Thái Lâm Hoàng LỜI CẢM ƠN Trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận án này, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, giúp đỡ quý báu của các thầy giáo, cô giáo, gia đình, bạn bè và đồng nghiệp.

Đặc biệt, với lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin được gửi lời cảm ơn Thầy giáo hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Như Phát đã tận tâm và luôn động viên, khuyến khích, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện Luận án. Tôi xin bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới các Thầy giáo, Cô giáo tại Học viện Khoa học xã hội đã giảng dạy, góp ý, chỉ bảo và hỗ trợ những kiến thức cũng như tài liệu quý báu cho tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành đề tài nghiên cứu. Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Văn phòng Luật sư Công Luật và các đồng nghiệp đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong thời gian tôi thực hiện Luận án. Qua đây, tôi cũng xin được cảm ơn gia đình tôi đã luôn bên cạnh, đồng hành và chia sẻ cùng tôi trên suốt chặng đường học tập và nghiên cứu.

Cảm ơn bạn bè đã nhiệt tình giúp đỡ, động viên tôi trong hành trình thực hiện luận án này. Hà Nội ngày thang năm 2019 Tác giả Huỳnh Đức Thái Lâm Hoàng MỤC LỤC "i70 —. 1 Chương 1: TỎNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐÉN ĐÈ TÀI LUẬN ÁN. Tổng quan tình hình nghiên COU.

Cơ sở lý thuyết nghiên cứu .----2- 2£ +¿+++++++2z++zxz+rxxzrxeersee 21 Chương 2: NHỮNG VÁN ĐÈ LÝ LUẬN PHÁP LUẬT VÈ THỪA PHAT LAD ooo 27. Khái quát lý luận về Thừa phát lại. Khái quát lý luận pháp luật về Thừa phát lại.-----¿-¿- s2 38 Chương 3: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ THỪA PHÁT LẠI VÀ THỰC TIÊN THỊ HÀNH Ở VIỆT NAM HIỆN NAY. Thực trạng quy định pháp luật về thừa phát lại tại Việt Nam.

Thực tiễn thực hiện pháp luật về thừa phát lại ở Việt Nam hiện nay. 102 Chương 4: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ THỪA PHÁT LẠI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY. Định hướng hoàn thiện pháp luật về Thừa phát lại ở Việt Nam. Các giải pháp hoàn thiện pháp luật về Thừa phát lại ở Việt Nam hiện 0.

149 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ .---------+-- 151 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.----2- 2255222522: 152 BANG DANH MUC CAC CHU VIET TAT BLDS : BLHS : NCS NQ Nxb TP.HCM: TW TPL UBND : VPTPL: WTO Bộ luật dân sự Bộ luật hình sự Nghiên cứu sinh Nghị quyết Nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh Trung ương Thừa phát lại Ủy ban Nhân dân Văn phòng Thừa phát lại Tổ chức thương mại thế giới MO DAU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Ở Việt Nam, trong tiến trình đổi mới chuyên sang và phát triển nền kinh tế theo cơ chế thị trường, đã và đang đặt ra nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn về sự điều chỉnh pháp luật đối với các hoạt động bổ trợ tư pháp. Thực tiễn cuộc sống đòi hỏi Việt Nam phải tiễn hành cải cách tư pháp để phục vụ tốt hơn nhu cầu của người dân. Quá trình cải cách tư pháp đặt ra nhiều vấn đề cho khoa học pháp lý cần nghiên cứu và giải quyết, trong đó có vấn đề về Thừa phát lại.

Xét về mặt lịch sử, chế định về Thừa phát lại đã có từ lâu và hiện đang phát triển ở nhiều quốc gia trên thế giới. Theo các công trình nghiên cứu trước đây, ở Việt Nam, Thừa phát lại có thể xuất hiện từ sau khi Vua Tự Đức ký Hiệp ước ngày 05/06/1862 nhượng cho Thực dân Pháp sáu tỉnh Nam kỳ. Ở các tỉnh Nam kỳ khi đó, Hoàng đế Việt Nam mất hắn tất cả các quyền lực về chính trị, hành chính và tư pháp. Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, trong những năm đầu của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, chế định Thừa phát lại tiếp tục duy trì cho đến năm 1950.

Ở miền Nam Việt Nam, chế định Thừa phát lại còn tiếp tục tồn tại cho tới năm 1975, khi đất nước thống nhất. Trong bối cảnh hiện nay, các cơ quan thi hành án dân sự của Việt Nam đang luôn được quan tâm và hoàn thiện để thực hiện tốt các nhiệm vụ, tuy nhiên, trên thực tế, công tác thi hành án dân sự vẫn luôn là điểm nóng được thảo luận không chỉ trên diễn đàn thông tấn, báo chí, mà cả trên nghị trường Quốc hội cũng như trong công tác điều hành của Chính phủ. Đó cũng là một trong những lý do quan trọng dẫn tới Nhà nước quyết định thí điểm tái thành lập thiết chế Thừa phát lại, bên cạnh cơ quan thi hành án dân sự, mặc dù mới chỉ là hoạt động ở mức thí điểm và được mở rộng phạm vi ra một số tỉnh, song hoạt động Thừa phát lại đã khẳng định được vị trí của mình trong các hoạt động được pháp luật ghi nhận, đó là thực hiện một số việc thi hành án dân sự, tống đạt giấy tờ tư pháp và lập vi bằng ghi nhận những sự kiện pháp lý trong đời sống dân sự. Hoạt động của Thừa phát lại đã mang lại hiệu quả dang ké va lam thay đổi tư duy về vấn đề thi hành án, tống đạt và lập vi bằng.

Tuy nhiên, vì nhiều nguyên nhân khác nhau, hoạt động của Thừa phát lại đang gặp không ít khó khăn. Sự ảnh hưởng, tác động của Thừa phát lại chỉ ở mức khiêm tốn, đạt kết quả chưa như mong muốn. Như vậy, trong lịch sử, Việt Nam đã có chế định về Thừa phát lại từ thời kỳ Pháp thuộc theo mô hình của Pháp và trong chế độ Việt Nam Cộng hòa. Tuy nhiên, thiết chế đó đã không tồn tại trong một thời gian và mới thiết lập lại từ khi chúng ta làm thí điểm đến triển khai rộng rãi cả nước.

Mặt khác, ngày 01/10/2016. Việt Nam đã chính thức là thành viên của Công ước La Hay năm 1965 về tống đạt ra nước ngoài giấy tờ tư pháp và ngoài tư pháp trong lĩnh vực dân sự và thương mại. Việc tống đạt giấy tờ theo Công ước được thực hiện thông qua Thừa phát lại. Từ đây, đã và đang đặt ra nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn cần được tiếp tục luận giải cho sự điều chỉnh pháp luật đối với Thừa phát lại.

Một trong những vấn đề mà khoa học pháp lý Việt Nam phải nghiên cứu, giải quyết đó là xây dựng hệ thống pháp luật về Thừa phát lại dựa trên những luận cứ khoa học đã được thực tiễn kiểm nghiệm. Ở Việt Nam pháp luật về thừa phát lại đã được hình thành trong những năm gần đây và được kiểm nghiệm trong thực tiễn bước đầu mang tính thí điểm sau đó mở rộng trên phạm vi cả nước. Tuy nhiên, việc xây dựng hệ thống pháp luật về thừa phát lại ở nước ta chưa xây dựng trên cơ sở lý thuyết hệ thống có tính khoa học. Cho đến nay, mặc dù Thừa phát lại ở Việt Nam đã có trong lịch sử và hiện tại, tuy nhiên, các công trình nghiên cứu về vấn đề này không nhiều, chủ yếu trong thời kỳ chuẩn bị thực hiện thí điểm đến nay.

Trên phương diện khoa học, cho đến nay các công trình nghiên cứu về thừa phát lại, các công trình nghiên cứu cần phải hệ thống, toàn diện hơn về Thừa phát lại ở Việt Nam, vì vậy, cần phải có các công trình nghiên cứu một cách đầy đủ, hệ thống và toàn diện pháp luật về thừa phát lại. Xuất phát từ những phân tích ở trên, đòi hỏi phải có một sự nhìn nhận nghiêm túc, đúng đắn về hệ thống pháp luật, tránh mâu thuẫn, chồng chéo, không đồng bộ, nhằm tìm ra định hướng và giải pháp hoàn thiện pháp luật về Thừa phát lại. Đây cũng chính là lý do mà nghiên cứu sinh lựa chọn đề tài “Pháp luật về Thừa phát lại ở Việt Nam hiện nay” đề nghiên cứu và làm Luận án Tiến sĩ luật học nhằm góp phần làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về chế định Thừa phát lại, tạo cơ sở khoa học cho việc kiến nghị các cơ quan có thâm quyền của Đảng và Nhà nước hoàn thiện pháp luật về Thừa phát lại. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2.

Mục đích nghiên cứu: Mục đích nghiên cứu của luận án là nhằm nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn về Thừa phát lại, xác định rõ cơ sở khoa học và cơ sở thực tiễn xây dựng và phát triển pháp luật về Thừa phát lại, từ đó, đề xuất các kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật về Thừa phát lại theo mục tiêu cải cách tư pháp, cải cách hành chính và đảm bảo quyền con người ở Việt Nam hiện nay. Nhiệm vụ nghiên cứu: Đề thực hiện mục đích nghiên cứu trên đây, nhiệm vụ của luận án được xác định là: - Tổng quan tình hình nghiên cứu các vấn đề liên quan đến đề tài luận án nhằm làm rõ các vấn đề sẽ được kế thừa và các nội dung cần tiếp tục nghiên cứu trong nội dung luận án; làm rõ cơ sở lý thuyết nghiên cứu đề tài luận án; - Nghiên cứu, phân tích, làm sáng tỏ những vấn đề lý luận pháp luật về Thừa phát lại, như làm rõ các khái niệm, bản chất của Thừa phát lại, đặc trưng tổ chức và hoạt động của Thừa phát lại. Khái niệm, đặc điểm và nội dung pháp luật về Thừa phát lại.