Luận án tiến sĩ: Kiểm sát việc tuân theo pháp luật theo Luật Tố tụng hành chính 2015 - Nguyễn Đức Tâm

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN ĐỨC TÂM KIỂM SÁT VIỆC TUÂN THEO PHÁP LUẬT THEO LUẬT TỐ TỤNG HÀNH CHÍNH 2015 Ở VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH Hà Nội – 2019 luan an VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN ĐỨC TÂM KIỂM SÁT VIỆC TUÂN THEO PHÁP LUẬT THEO LUẬT TỐ TỤNG HÀNH CHÍNH 2015 Ở VIỆT NAM Ngành: Luật Hiến pháp và luật hành chính Mã số: 8.02 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC TS. NGUYỄN THỊ MINH HÀ Hà Nội – 2019 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực.

Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Học viện khoa học xã hội Việt Nam. Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Học viện khoa học xã hội Việt Nam xem xét để tôi có thể bảo vệ Luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn! NGƯỜI CAM ĐOAN Nguyễn Đức Tâm luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SÁT VIỆC TUÂN THEO PHÁP LUẬT TRONG TỐ TỤNG HÀNH CHÍNH .Cơ sở lý luận và thực tiễn của kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hành chính .Khái niệm, đặc điểm của kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hành chính .Đối tượng và phạm vi của kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hành chính .Những yêu cầu đặt ra đối với hoạt động kiểm việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hành chính.

23 Chương 2: THỰC TRẠNG KIỂM SÁT VIỆC TUÂN THEO PHÁP LUẬT THEO LUẬT TỐ TỤNG HÀNH CHÍNH NĂM 2015 Ở VIỆT NAM .Thực trạng quy định về kiểm sát việc tuân theo pháp luật theo Luật tố tụng hành chính năm 2015 ở Việt Nam .Thực trạng hoạt động kiểm sát việc tuân theo pháp luật tố tụng hành chính của Viện kiểm sát nhân dân ở Việt Nam. 49 Chương 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KIỂM SÁT VIỆC TUÂN THEO PHÁP LUẬT TRONG TỐ TỤNG HÀNH CHÍNH Ở VIỆT NAM TRONG THỜI GIAN TỚI .Quan điểm bảo đảm hiệu quả hoạt động kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hành chính ở Việt Nam .Giải pháp nhằm bảo đảm hiệu quả hoạt động kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hành chính ở Việt Nam. 80 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 81 luan an DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT STT Chữ viết tắt Chữ đầy đủ 1 HĐTP Hội đồng thẩm phán 2 KSND Kiểm sát nhân dân 3 KSV Kiểm sát viên 4 LTTHC Luật tố tụng hành chính 5 TAND Tòa án nhân dân 6 TANDTC Tòa án nhân dân tối cao 7 TTHC Tố tụng hành chính 8 VAHC VAHC 9 VKS Viện kiểm sát 10 VKSND Viện kiểm sát nhân dân 11 XHCN Xã hội chủ nghĩa luan an DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 2.1: Kết quả công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính hàng năm (từ 01/12/2015 – 30/11/2018)………………………………………….…………50 luan an MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong TTHC là một trong những nội dung thực hiện chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp của VKSND đã được quy định tại Điều 107 Hiến pháp 2013 và được xác định là một trong những nguyên tắc của TTHC nhằm đảm bảo việc giải quyết VAHC nghiêm minh, kịp thời, đúng căn cứ pháp luật. Để thực hiện hiệu quả chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong TTHC, yếu tố quan trọng tác động trực tiếp đến chất lượng của công tác này là cần có cơ chế pháp lý với những quy định khoa học, đầy đủ, rõ ràng nhằm đảm bảo pháp luật được áp dụng thống nhất trong quá trình kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong TTHC. LTTHC năm 2015 là đạo luật tiến bộ và hoàn thiện so với các văn bản pháp luật TTHC trước đây; trong đó sửa đổi, bổ sung nhiều quy định mới trong đó có quy định về thực hiện chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong TTHC của VKSND, góp phần đảm bảo chất lượng giải quyết VAHC nói chung, kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc giải quyết VAHC nói riêng. Tuy nhiên, ngoài những điểm tiến bộ đó, trong những năm qua, việc áp dụng quy định của LTTHC 2015 vào hoạt động kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong TTHC của VKSND cũng phát sinh những khó khăn, vướng mắc nhất định, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng công tác của VKSND, một trong những nguyên nhân của thực trạng đó xuất phát từ quy định của LTTHC năm 2015 chưa đầy đủ, rõ ràng, dẫn đến nhận thức không thống nhất giữa các cơ quan tiến hành tố tụng và giữa những người tiến hành tố tụng.

Vì vậy, nhằm làm rõ nội dung của pháp luật về kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong TTHC, đánh giá thực trạng hoạt động của VKSND khi kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong giải quyết VAHC, từ đó đưa ra một số giải pháp cụ thể nhằm góp phần hoàn thiện và nâng cao hiệu quả áp dụng LTTHC năm 2015 trong việc thực hiện chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong TTHC của VKSND, thì việc nghiên cứu nội dung “Kiểm sát việc tuân theo pháp luật theo Luật tố tụng hành chính năm 2015 ở Việt Nam” là rất cấp thiết và ý nghĩa trong giai đoạn hiện nay. Tình hình nghiên cứu đề tài Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong TTHC là một khâu công tác thực hiện chức năng của VKSND và được ghi nhận trong các bản Hiến pháp cũng như các văn bản pháp luật TTHC của nước Cộng hòa XHCN Việt Nam. Sự tham gia của VKSND trong TTHC có vai trò quan trọng đối với việc đảm bảo hiệu quả, chất lượng giải quyết VAHC nói chung, từ đó góp phần bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ XHCN, bảo vệ lợi ích của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, góp phần bảo đảm pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất. Vì vậy, cho đến nay đã có nhiều học giả, nhà nghiên cứu và những người quan tâm khác đang công tác trong và ngoài ngành KSND nghiên cứu trực tiếp hoặc gián tiếp về hoạt động kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong TTHC.

Đã có một số công trình nghiên cứu và các bài viết phân tích về hoạt động của VKSND trong TTHC như: Nguyễn Hoàng Anh (2010), “Vai trò của VKS trong VAHC và vấn đề độc lập xét xử”, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, Văn phòng Quốc hội; Trần Đình Khánh (2010), Vai trò, nhiệm vụ, quyền hạn của VKSND trong hoạt động giải quyết các VAHC của TAND, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, Đề tài khoa học cấp bộ; Nguyễn Thị Thế (2016), Hoạt động kiểm sát việc giải quyết VAHC liên quan đến hoạt động quản lý nhà nước về đất đai, Đề tài khoa học cấp trường; Trần Đình Khánh, Vũ Thị Hồng Vân (2010), “Cần quy định rõ vị trí, vai trò của VKSND trong dự thảo Luật Tố tụng hành chính”, Tạp chí kiểm sát, số 07; Lê Song Lê (2013), “Đề xuất, kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả công tác kiểm sát việc giải quyết VAHC”, Tạp chí kiểm sát, số 16; Vương Văn Bép (2015), “Kiến nghị hoàn thiện một số quy định của pháp luật tố tụng hành chính đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp”, Tạp chí kiểm sát, số tân xuân; Nguyễn Thị Thủy Khiêm (2015), “Nhiệm vụ của công tác kiểm sát việc giải quyết VAHC và kiểm sát thi hành án hành chính trong thời gian tới”, Tạp chí kiểm sát, số 02; Lê Thị Phương Thanh (2016), Hoạt động kiểm sát giải quyết VAHC của KSV - Những vấn đề lý luận và thực tiễn, Đề tài khoa học cấp trường; Lê Việt Sơn (2017), “Nhiệm vụ, quyền hạn của Viện trưởng VKS, KSV và Kiểm tra viên theo LTTHC 2015”, Tạp chí kiểm sát, số 05… mỗi công trình trên đã đưa ra những luận điểm, 2 luan an đánh giá và phân tích trên cơ sở tiếp cận từng khía cạnh cụ thể của hoạt động kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong TTHC, có giá trị tham khảo quan trọng trong quá trình thực hiện việc nghiên cứu luận văn. Tuy nhiên, chưa có công trình nào nghiên cứu một cách bao quát, tổng thể nội hàm các nhiệm vụ, quyền hạn của VKSND khi thực hiện hoạt động kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong TTHC theo LTTHC năm 2015 cũng như đánh giá thực trạng pháp luật và áp dụng quy định đó trong quá trình kiểm sát việc giải quyết VAHC. Vì vậy, việc nghiên cứu đề tài “Kiểm sát việc tuân theo pháp luật theo Luật tố tụng hành chính năm 2015 ở Việt Nam” là vấn đề có tính mới và thiết thực trong giai đoạn hiện nay. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3.

Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở nghiên cứu một cách hệ thống, toàn diện, đầy đủ nhất về kiểm sát việc giải quyết VAHC; nghiên cứu và đánh giá thực trạng vị trí, nhiệm vụ, quyền hạn của VKSND khi kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong TTHC theo pháp luật TTHC hiện hành; luận văn có mục đích là đề xuất những giải pháp hữu hiệu nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng những quy định về kiểm sát tuân theo pháp luật trong LTTHC năm 2015, cũng như những giải pháp bảo đảm chất lượng hoạt động của VKSND khi kiểm sát giải quyết các VAHC. Nhiệm vụ nghiên cứu Để thực hiện được mục tiêu nghiên cứu, luận văn cần thực hiện một số nhiệm vụ sau: Thứ nhất, nêu và làm rõ các khái niệm liên quan đến hoạt động kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong TTHC. Thứ hai, làm rõ vai trò của VKSND trong TTHC. Thứ ba, phân tích làm rõ nội dung của hoạt động kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong TTHC của VKSND theo quy định của LTTHC năm 2015 và các văn bản pháp luật liên quan.

Thứ tư, khảo sát và đánh giá thực trạng của hoạt động kiểm sát việc giải quyết VAHC của VKSND, từ đó đưa ra một số giải pháp nhằm đảm bảo chất lượng hoạt động của VKSND khi kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong TTHC, góp phần bảo 3 luan an vệ pháp luật, bảo vệ lợi ích của nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức trong quan hệ TTHC. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4.