Luận án tiến sĩ luật học: Chứng thực của UBND cấp xã huyện Hiệp Đức, Quảng Nam - Nghiên cứu của Phạm Thanh Ba

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI PHẠM THANH BA CHỨNG THỰC CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN CẤP XÃ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN HIỆP ĐỨC, TỈNH QUẢNG NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI, năm 2020 luan an VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI PHẠM THANH BA CHỨNG THỰC CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN CẤP XÃ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN HIỆP ĐỨC, TỈNH QUẢNG NAM Chuyên ngành : Luật Hiến pháp và Luật Hành chính Mã số : 8 38 01 02 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. ĐỖ THỊ KIM ĐỊNH HÀ NỘI, năm 2020 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là đề tài luận văn của riêng tôi, các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn “Chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã từ thực tiễn huyện Hiệp Đức, tỉnh Quảng Nam” là hoàn toàn trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo quy định, không trùng lặp với các đề tài khác trong cùng lĩnh vực. Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về lời cam đoan này. Quảng Nam, ngày tháng 6 năm 2020 Tác giả luận văn Phạm Thanh Ba luan an LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian qua, tôi đã nhận được sự hướng dẫn nhiệt tình, chu đáo hướng dẫn của các thầy cô giáo và sự giúp đỡ trọn vẹn, những ý kiến đóng góp quý báu của nhiều cá nhân và tập thể để hoàn thành bản Luận văn này.

Đặc biệt tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến TS. Đỗ Thị Kim Định, người đã trực tiếp hướng dẫn đề tài cho tôi với tất cả lòng nhiệt tình và sự quan tâm. Bên cạnh đó, tôi xin chân thành cảm ơn sự đóng góp chân thành của các thầy, cô giảng viên của Học viện khoa học xã hội đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi thực hiện đề tài. Tôi cũng xin chân thành cảm ơn Lãnh đạo Văn phòng UBND, UBMTTQ Việt Nam huyện, Phòng Tư pháp huyện huyện; UBND các xã và các cơ quan ban ngành liên quan; người thân, bạn bè, đồng nghiệp, luôn quan tâm tạo điều kiện, chia sẻ động viên tôi trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu Luận văn.

Bằng tất cả tấm lòng và những kiến thức, kinh nghiệm trong công tác để tôi có cơ hội được tìm hiểu, nghiên cứu và hoàn thành Luận văn này nhưng chắc chắn Luận văn sẽ có những hạn chế, lập luận chưa chặt chẽ, định hướng chưa cụ thể. Tôi mong nhận được sự góp ý của quý thầy, cô và bạn bè. Tôi xin chân thành cảm ơn. Tác giả Luận văn Phạm Thanh Ba luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU .1 CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ CHỨNG THỰC CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN CẤP XÃ.

Một số khái niệm cơ bản và đặc điểm chứng thực của UBND cấp xã. Quy định pháp luật về chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã. Vai trò chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã. Nội dung, thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã.

Những yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động chứng thực .40 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHỨNG THỰC CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN CẤP XÃ TẠI HUYỆN HIỆP ĐỨC, TỈNH QUẢNG NAM. Những yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động chứng thực của UBND cấp xã tại huyện Hiệp Đức, tỉnh Quảng Nam. Thực tiễn chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã tại huyện Hiệp Đức, tỉnh Quảng Nam. Đánh giá chung về chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã tại huyện Hiệp Đức, tỉnh Quảng Nam .55 CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CHỨNG THỰC CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN CẤP XÃ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN HIỆP ĐỨC, TỈNH QUẢNG NAM.

Quan điểm nâng cao chất lượng chứng thực Ủy ban nhân dân cấp xã. Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã.74 TÀI LIỆU THAM KHẢO luan an DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT STT Từ viết tắt Nghĩa đầy đủ 1 CNXH Chủ nghĩa xã hội 2 CNH HĐH Công nghiệp hóa hiện đại hóa 3 HĐND Hội đồng nhân dân 4 KHKT Khoa học kỹ thuật 5 KTXH Kinh tế xã hội 6 QLNN Quản lý Nhà nước 7 TTHC Thủ tục hành chính 8 UBND Ủy ban nhân dân 9 VHXH Văn hóa xã hội 10 XDNTM Xây dựng nông thôn mới luan an DANH MỤC CÁC BẢNG Số hiệu Tên bảng Trang bảng 1.1 Bảng phân biệt công chứng và chứng thực 28 Phân biệt cấp bản sao từ sổ gốc và chứng thực bản sao từ bản 1.2 30 chính Bảng tổng hợp kết quả chứng thực của UBND cấp xã giai 2.1 52 đoạn 2015-2019 luan an DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Số hiệu Tên biểu đồ Trang biểu đồ Kết quả công tác chứng thực của UBND cấp xã trên địa 2.1 53 bàn huyện Hiệp Đức (2015-2019) DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ Số hiệu Tên sơ đồ Trang sơ dồ Mô hình chứng thực tại “một cửa” của UBND cấp xã trên địa 2.1 49 bàn huyện Hiệp Đức Trình tự, thủ tục, các bước thực hiện chứng thực hợp đồng, giao 2.2 50 dịch của Ủy ban nhân dân cấp xã tại huyện Hiệp Đức luan an MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Chứng thực là hoạt động của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về cấp bản sao từ bản gốc, chứng thực bản sao từ bản chính, chứng thực chữ ký và chứng thực hợp đồng, giao dịch theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định. Đây là chế định pháp lý quan trọng, liên quan mật thiết đến quyền và lợi ích của công dân và doanh nghiệp, qua đó bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp cho các bên tham gia các giao dịch và đảm bảo an toàn cho quản lý Nhà nước.

Nghị định số 23/2015/NĐ-CP ngày 16-2-2015 của Chính phủ “Về cấp bản sao từ sổ gốc, chứng thực bản sao từ bản chính, chứng thực chữ ký và chứng thực hợp đồng, giao dịch” đã phân cấp về thẩm quyền chứng thực giữa cấp huyện, cấp xã, văn phòng công chứng; cũng như thay đổi nhiều thủ tục, giấy tờ hành chính theo hướng thuận lợi cho người dân. Theo đó, UBND cấp xã có thẩm quyền chứng thực bản sao từ bản chính các giấy tờ, văn bản của công dân và tổ chức; chữ ký trong các giấy tờ, văn bản, hợp đồng, giao dịch liên quan đến tài sản là động sản; hợp đồng, giao dịch liên quan đến lĩnh vực đất đai, nhà ở. Áp dụng các quy định này đã giúp công tác chứng thực các xã trên địa bàn huyện Hiệp Đức được thực hiện một cách rõ ràng, đi vào nề nếp, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân hoàn tất thủ tục nhanh, gọn, hiệu quả. Trình tự, thủ tục chứng thực được thực hiện theo quy định, được ghi chép vào sổ; niêm yết công khai các thủ tục, văn bản liên quan đến hoạt động chứng thực như lịch làm việc, lệ phí chứng thực tại UBND cấp xã.

Trong những năm qua, UBND cấp xã trên địa bàn huyện đã thực hiện chứng thực hàng trăm ngàn hồ sơ, chủ yếu là chứng thực bản sao từ bản chính, người dân có nhu cầu đến giao dịch và được trả hồ sơ ngay trong buổi làm việc. Chứng thực các văn bản, giấy tờ, giao dịch của công dân do UBND cấp xã thực hiện có ý nghĩa quan trọng đối với quyền lợi của công dân cũng như đóng góp cho phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là trong mối quan hệ với cải cách thủ tục hành chính, cải cách tư pháp. Những năm qua, công tác chứng thực luôn được các 1 luan an cấp, các ngành trên địa bàn huyện quan tâm, chỉ đạo, trong đó hoạt động chứng thực tại UBND cấp xã đã đi vào nề nếp, phát huy hiệu quả, đáp ứng nhu cầu chứng thực ngày càng tăng của công dân và các tổ chức. Sau 8 năm thực hiện Nghị định 79/2007/ND-CP, ngày 18/5/2007 của Chính phủ về cấp bản sao từ sổ gốc, chứng thực bản sao từ bản chính, chứng thực chữ ký.

Để phù hợp tình hình mới trong việc phát triển kinh tế, xã hội, Chính phủ đã ban hành Nghị định 23/2015/NĐ-CP ngày 16/02/2015 về cấp bản sao từ sổ gốc, chứng thực bản sao từ bản chính, chứng thực chữ ký và chứng thực hợp đồng, giao dịch. Từ những quy định đã tạo điều kiện cho việc yêu cầu giải quyết công tác chứng thực của công dân được nhanh gọn, kịp thời, đồng thời quy định mở rộng thẩm quyền chứng thực cho các cấp chính quyền địa phương. Qua đó góp phần cải cách thủ tục hành chính, đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ, đáp ứng nguyện vọng của mọi tổ chức và cá nhân ở các địa phương. Ngoài những kết quả đạt được trong những năm qua, trên thực tế tại địa bàn huyện Hiệp Đức còn gặp một số khó khăn, hạn chế nhất định, khối lượng công việc ngày càng nhiều song về con người trên địa bàn huyện cơ bản mới chỉ có 1 công chức tư pháp - hộ tịch thực hiện nhiệm vụ tại 1 đơn vị cấp xã, trong khi ngoài việc thực hiện nhiệm vụ tham mưu về công tác chứng thực công chức tư pháp - hộ tịch còn phải tham mưu công tác hộ tịch, hòa giải, tuyên truyền pháp luật.; vẫn còn tình trạng nhiều cơ quan tổ chức yêu cầu công dân khi nộp hồ sơ giải quyết thủ tục hành chính phải nộp bản sao có chứng thực, trong khi pháp luật đã quy định nâng cao trách nhiệm đối chiếu bản sao với bản chính tránh lạm dụng việc sử dụng bản sao có chứng thực dẫn tới quá tải cho cán bộ làm công tác này.

Một số xã trên địa bàn huyện bố trí công chức tư pháp - hộ tịch chưa đúng tiêu chuẩn chuyên môn, nghiệp vụ, chính vì vậy trong quá trình thực hiện còn lúng túng, chưa đáp ứng được nhiệm vụ được giao, chưa đáp ứng được nguyện vọng của người dân tại địa phương. Các cấp chính quyền địa phương cần nâng cao vai trò, trách nhiệm trong việc lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ chứng thực, quan tâm, coi trọng 2 luan an công tác chứng thực, bố trí, sắp xếp cán bộ, công chức có năng lực, trình độ phù hợp để thực hiện công tác chứng thực tại các địa phương trong thời gian đến. Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn đề tài “Chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã từ thực tiễn huyện Hiệp Đức, tỉnh Quảng Nam” làm đề tài nghiên cứu cho Luận văn thạc sĩ ngành Luật hiến pháp và luật hành chính.