Luận án Thạc sĩ Luật Kinh tế - Thừa phát lại tỉnh Đồng Nai

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI TÔ ĐÌNH TỈNH PHÁP LUẬT VỀ THỪA PHÁT LẠI TỪ THỰC TIỄN TỈNH ĐỒNG NAI LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT KINH TẾ Hà Nội, năm 2020 luan an VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI TÔ ĐÌNH TỈNH PHÁP LUẬT VỀ THỪA PHÁT LẠI TỪ THỰC TIỄN TỈNH ĐỒNG NAI Ngành: Luật Kinh tế Mã số: 8.07 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN THANH BÌNH Hà Nội, năm 2020 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn này là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi, dưới sự hướng dẫn khoa học của Tiến sĩ Nguyễn Thanh Bình. Các kết quả được trình bày trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu khoa học nào khác. Các số liệu trích dẫn trong Luận văn được trích từ các nguồn thông tin hợp pháp, chính xác và trung thực.

Tôi đã hoàn thành các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Học viện Khoa học xã hội – Viện hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam. Tôi xin cam đoan và chịu hoàn toàn trách nhiệm với nội dung cam đoan trên. TÁC GIẢ LUẬN VĂN TÔ ĐÌNH TỈNH luan an LỜI CẢM ƠN Luận văn “Pháp luật về Thừa phát lại từ thực tiễn tỉnh Đồng Nai” đã được hoàn thành là kết quả học tập, tổng hợp, tìm hiểu, nghiên cứu trong hai năm học cao học tại Học viện Khoa học Xã hội và sự hướng dẫn, hỗ trợ của người hướng dẫn khoa học. Tôi xin được trân trọng bày tỏ lòng biết ơn đến các thầy, các cô là các giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ đã tham gia giảng dạy lớp cao học khoá 2017 - 2018, đặc biệt xin cảm ơn TS.

Nguyễn Thanh Bình - Cục trưởng Cục Công tác phía Nam - Bộ Tư pháp. Thầy đã nhiệt tình, tâm huyết, trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo, giúp đỡ tôi hoàn thành Luận văn này. Nhân dịp này tôi xin được chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo trong Hội đồng chấm luận văn; cảm ơn Học viện khoa học xã hội đã giúp đỡ tôi hoàn thành Lận văn này. Học viên TÔ ĐÌNH TỈNH luan an MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU.1 Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ THỪA PHÁT LẠI….

Quá trình hình thành, phát triển của chế định Thừa phát lại. Khái niệm, nhiệm vụ, quyền hạn, đặc điểm, mối quan hệ của Thừa phát lại. Pháp luật về Thừa phát lại ở Việt Nam hiện nay …………………………….30 Chương 2: THỰC TRẠNG VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA THỪA PHÁT LẠI TẠI TỈNH ĐỒNG NAI. Tổng quan về tỉnh Đồng Nai.

Thực trạng về tổ chức và hoạt động của Thừa phát lại tại tỉnh Đồng Nai từ khi thí điểm đến nay. Nhận xét, đánh giá về tổ chức và hoạt động của Thừa phát lại tại tỉnh Đồng Nai từ khi thí điểm đến nay….52 Chương 3: QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT, NÂNG CAO HIỆU LỰC, HIỆU QUẢ VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC, TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA THỪA PHÁT LẠI TẠI TỈNH ĐỒNG NAI ……………. Quan điểm phát triển, hoàn thiện pháp luật về tổ chức và hoạt động của Thừa phát lại. Giải pháp hoàn thiện pháp luật, nâng cao hiệu lực, hiệu quả về tổ chức và hoạt động của Thừa phát lại .71 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO luan an DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT THADS: Thi hành án dân sự.

TPL: Thừa phát lại. luan an DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU 2. Bảng tổng hợp kết quả hoạt động của các Văn phòng Thừa phát lại trên địa bàn tỉnh Đồng Nai từ năm 2015 - 2019. Biểu đồ tỉ trọng doanh thu giữa các loại hoạt động của các Văn phòng Thừa phát lại trên địa bàn tỉnh Đồng Nai.

Biểu đồ về tình hình hoạt động của các Văn phòng Thừa phát lại trên địa bàn tỉnh Đồng Nai. luan an PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Chế định Thừa phát lại (TPL) xuất hiện trên thế giới hơn 100 năm, ở khu vực Châu Âu, bắt nguồn từ nước Pháp và hiện đang phát triển ở nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Ở Việt Nam, TPL được xuất hiện cùng với việc Vua Tự Đức ký Hòa ước ngày 05/6/1862 nhượng cho Pháp 6 tỉnh Nam kỳ.

Từ đó, Pháp đã trực tiếp áp đặt chế độ cai trị thực dân, áp dụng quy chế về thuộc địa lãnh thổ và coi 6 tỉnh Nam kỳ như một hạt của Pháp quốc. Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, chế định TPL tiếp tục được duy trì cho đến năm 1950. Ở miền Nam Việt Nam, chế định TPL cũng tồn tại cho tới năm 1975, khi giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước. Để thực hiện mục tiêu xây dựng nền tư pháp trong sạch, vững mạnh, dân chủ, nghiêm minh, bảo vệ công lý, từng bước hiện đại, phục vụ nhân dân, Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 có chủ trương “Nghiên cứu chế định Thừa phát lại (thừa hành viên), trước mắt có thể thí điểm tại một số địa phương, sau vài năm, trên cơ sở tổng kết, đánh giá thực tiễn sẽ có bước đi tiếp theo”.

Thực hiện chủ trương trên, ngày 14/11/2008 Quốc hội tiếp tục ban hành Nghị quyết số 24/2008/QH12 về thi hành Luật Thi hành án dân sự, trong đó giao Chính phủ quy định và tổ chức thực hiện thí điểm chế định TPL tại một số địa phương. Tiếp đó Chính phủ cũng đã ban hành Nghị định số 61/2009/NĐ-CP ngày 24/7/2009 để thực hiện thí điểm về TPL lại thành phố Hồ Chí Minh từ 01/7/2009 đến ngày 01/7/2012. Sau thời gian triển khai thí điểm, ngày 23/11/2012, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 36/2012/QH13 về việc tiếp tục thực hiện thí điểm chế định TPL và giao Chính phủ tiếp tục tổ chức thực hiện thí điểm chế định TPL tại một số tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đến năm 2015. Tính đến ngày 31/12/2015, sau 6 năm thí điểm, chế định TPL đã chứng tỏ được tính đúng đắn và được xã hội chấp nhận, đặc biệt là ở các địa bàn kinh tế - xã hội phát triển, cả nước có 13 địa phương được giao thực hiện thí điểm và đã thành lập 1 luan an được 53 Văn phòng TPL và đã bổ nhiệm được 245 TPL.

Từ những kết quả đạt được trong thời gian thực hiện thí điểm đã chứng tỏ việc thực hiện chủ trương phát triển chế định TPL ở Việt Nam là cần thiết, đúng đắn, phù hợp với xu hướng hội nhập quốc tế, ngày 26/11/2015, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 107/2015/QH13 để thực hiện chính thức TPL trên cả nước kể từ ngày 01/01/2016. Các tổ chức TPL được thành lập theo Nghị quyết số 24/2008/QH12 và Nghị quyết số 36/2012/QH13 của Quốc hội được tiếp tục hoạt động theo quy định của Nghị quyết này cho đến khi Quốc hội ban hành Luật TPL. Tính đến ngày 31/12/2018, cả nước đã thành lập 82 Văn phòng TPL. Tại tỉnh Đồng Nai, đến ngày 31/7/2019 có 05 Văn phòng TPL đã thành lập và đang hoạt động.

Mới đây, Chính phủ tiếp tục ban hành Nghị định số 08/2020/NĐ-CP ngày 08/01/2020 về tổ chức và hoạt động của TPL (có hiệu lực từ ngày 24/02/2020) đã tạo cơ sở pháp lý thuận lợi hơn cho TPL phát triển. Như vậy, từ chủ trương của Đảng, Nhà nước, Chính phủ đã có nhiều nỗ lực xây dựng, hoàn thiện pháp luật để tạo hành lang pháp lý cho TPL ở Việt Nam phát triển. Tuy nhiên, đây là lĩnh vực mới, trong quá trình địa phương tổ chức thực hiện cũng còn gặp nhiều khó khăn, các quy định pháp luật liên quan đến tổ chức và hoạt động của TPL còn nhiều vướng mắc, bất cập, chưa thống nhất, đồng bộ, chưa phù hợp với thực tiễn đòi hỏi phải tiếp tục nghiên cứu để tiếp tục hoàn thiện pháp luật. Với mong muốn được góp phần vận dụng kiến thức pháp luật và hiểu biết thực tiễn của mình vào nghiên cứu khoa học pháp lý, thông qua nghiên cứu lý luận và hoạt động thực tiễn về TPL ở Việt Nam nói chung và tỉnh Đồng Nai nói riêng nhằm hoàn thiện pháp luật về TPL, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của TPL trên địa bàn tỉnh Đồng Nai đã thôi thúc tác giả mạnh dạn lựa chọn đề tài “Pháp luật về TPL từ thực tiễn tỉnh Đồng Nai” làm luận văn tốt nghiệp cao học của mình.

Tình hình nghiên cứu của đề tài Trên tinh thần Nghị quyết số 49-NQ/TW của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020, chế định TPL đã được thí điểm và chính thức cho thực hiện trong phạm vi cả nước từ 01/01/2016; trước và trong thời gian trên đã có một số 2 luan an công trình nghiên cứu liên quan đến chế định TPL, tiêu biểu như: - Tổ chức Thừa phát lại, Nguyễn Đức Chính (chủ biên), NXB. Tư pháp, Hà Nội, 2006; đây là kết quả của công trình nghiên cứu khoa học cấp Nhà nước được Bộ Tư pháp giao cho Sở Tư pháp thành phố Hồ Chí Minh nghiên cứu thực hiện. Công trình nghiên cứu đã khái quát lại lịch sử chế định TPL ở Việt Nam và phân tích một số mô hình về TPL ở một số nước trên thế giới. - Thừa phát lại trong thi hành án dân sự, luận văn thạc sĩ luật học, Phạm Phúc Thịnh, Đại học Quốc gia Hà Nội, 2014; nội dung chính của đề tài nghiên cứu về lịch sử pháp luật về thi hành án dân sự ở Việt Nam, việc thực hiện chủ trương xã hội hóa hoạt động THADS, vị trí, vai trò, nhiệm vụ của TPL trong họa động tổ chức thi hành án.

- Thừa phát lại - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn, luận văn thạc sĩ luật học, Nguyễn Anh Thư, Đại học Luật Hà Nội, 2014; Luận văn đi sâu nghiên cứu về lý luận và một số vấn đề liên quan đến TPL phát sinh từ thực tiễn thực hiện thí điểm TPL ở Việt Nam.