Luận án: Hoàn thiện cơ chế hậu kiểm tổ chức KH&CN ngoài công lập - Văn phòng Đăng ký

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN THỊ MAI HIỀN HOÀN THIỆN CƠ CHẾ HẬU KIỂM ĐỐI VỚI TỔ CHỨC KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ NGOÀI CÔNG LẬP (NGHIÊN CỨU TRƢỜNG HỢP VĂN PHÒNG ĐĂNG KÝ HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ) LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ HÀ NỘI - 2020 luan an VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN THỊ MAI HIỀN HOÀN THIỆN CƠ CHẾ HẬU KIỂM ĐỐI VỚI TỔ CHỨC KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ NGOÀI CÔNG LẬP (NGHIÊN CỨU TRƢỜNG HỢP VĂN PHÒNG ĐĂNG KÝ HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ) Ngành: Quản lý Khoa học và Công nghệ Mã số: 8 34 04 12 NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC TS. NGUYỄN NGỌC SONG HÀ NỘI - 2020 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, ví dụ, trích dẫn trong luận văn đảm bảo độ tin cậy, chính xác. Những kết luận khoa học của luận văn này chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Tác giả Nguyễn Thị Mai Hiền luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM TRA VÀ TỔ CHỨC. Tổ chức khoa học và công nghệ. Công tác hậu kiểm đối với tổ chức khoa học và công nghệ ngoài công lập.

16 Chƣơng 2: THỰC TRẠNG CƠ CHẾ HẬU KIỂM ĐỐI VỚI TỔ CHỨC KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ NGOÀI CÔNG LẬP ĐĂNG KÝ HOẠT ĐỘNG TẠI BỘ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ. Các quy định về hậu kiểm tổ chức khoa học và công nghệ ngoài công lập. Thực trạng cơ chế hậu kiểm đối với tổ chức khoa học và công nghệ ngoài công lập đăng ký hoạt động tại Bộ Khoa học và Công nghệ từ năm 2000 đến nay. 32 Chƣơng 3: ĐỀ XUẤT HOÀN THIỆN CƠ CHẾ HẬU KIỂM ĐỐI VỚI TỔ CHỨC KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ NGOÀI CÔNG LẬP ĐĂNG KÝ HOẠT ĐỘNG TẠI BỘ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ.

Ý nghĩa của việc hoàn thiện cơ chế hậu kiểm. Đề xuất hoàn thiện cơ chế hậu kiểm. Nghiên cứu đề xuất các biểu mẫu sử dụng trong quy trình kiểm tra. Nghiên cứu đề xuất cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức.

64 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 66 luan an DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT KH&CN: Khoa học và công nghệ Luật KH&CN năm 2000: Luật khoa học và công nghệ năm 2000 Luật KH&CN năm 2013: Luật khoa học và công nghệ năm 2013 Văn phòng Đăng ký: Văn phòng đăng ký hoạt động khoa học và công nghệ WTO: World Trade Organization Tổ chức Thương mại thế giới luan an DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU Bảng 2. Số lượng các tổ chức KH&CN đã đăng ký hoạt động tại Bộ KH&CN (tính đến hết năm 2019). Tương quan sự phát triển giữa tổ chức KH&CN công lập Biểu 2.

Tốc độ phát triển của tổ chức KH&CN ngoài công lập đăng ký hoạt động tại Bộ KH&CN. Cơ cấu lĩnh vực hoạt động của tổ chức KH&CN ngoài công lập đăng ký tại Bộ KH&CN. 27 luan an MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Ngày 28 tháng 01 năm 1992, Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ) đã ban hành Nghị định số 35-HĐBT về công tác quản lý KH&CN, với mục tiêu tiếp tục đổi mới quản lý KH&CN, thúc đẩy phát triển các hoạt động sáng tạo, khuyến khích việc ứng dụng các thành tựu KH&CN mới vào sản xuất và đời sống, nâng cao hiệu quả kinh tế - xã hội của các hoạt động KH&CN.

Đây là chính sách đổi mới mạnh mẽ của Nhà nước để thực hiện xã hội hóa hoạt động KH&CN. Các tổ chức và cá nhân có nguyện vọng hoạt động nghiên cứu - triển khai, dịch vụ KH&CN được thành lập tổ chức KH&CN để hoạt động và chỉ cần đăng ký với cơ quan quản lý nhà nước về KH&CN. Năm 2000, Luật KH&CN được Quốc hội thông qua đã thừa nhận quyền bình đẳng của mọi công dân trong hoạt động KH&CN. Tiếp đó, nhằm thể chế hóa Nghị quyết Trung ương 6 Khóa XI về “Phát triển Khoa học và Công nghệ phục vụ công nghiệp hóa - hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”, Quốc hội đã ban hành Luật KH&CN năm 2013 thay thế Luật KH&CN năm 2000.

Với nhiều nội dung mới, Luật KH&CN năm 2013 đã làm rõ hơn vị trí, vai trò của tổ chức KH&CN, sắp xếp lại mạng lưới tổ chức nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và đầu tư phát triển KH&CN. Cùng với Luật KH&CN năm 2013, các Nghị định, Thông tư hướng dẫn thi hành đã tạo ra một hành lang pháp lý thống nhất, đồng bộ góp phần thúc đẩy phát triển KH&CN. Qua hơn 20 năm triển khai chủ trương xã hội hóa hoạt động KH&CN, hệ thống các tổ chức KH&CN nhiều thành phần được hình thành và phát triển. Hệ thống các tổ chức này càng tăng về số lượng và chất lượng, tính đến nay đã có hơn ba nghìn tổ chức KH&CN được thành lập, đã huy động được nhiều nguồn lực trong nước cũng như quốc tế, góp phần tích cực vào sự nghiệp phát 1 luan an triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Hiện nay, hơn nửa trong số các tổ chức KH&CN đã thực hiện đăng ký hoạt động tại Bộ Khoa học và Công nghệ hoặc các Sở Khoa học và Công nghệ là các tổ chức KH&CN ngoài công lập. Tuy phát triển nhanh về số lượng, nhưng chất lượng hoạt động của loại hình tổ chức KH&CN ngoài công lập chưa thực sự ổn định, nhiều tổ chức hoạt động sai lĩnh vực, hoạt động yếu kém nhưng không giải thể hoặc có hành vi vi phạm trong hoạt động. Vì vậy, để nâng cao hiệu quả công tác quản lý Nhà nước, tác giả thấy rằng cần chú trọng hoàn thiện các quy định về công tác kiểm tra sau khi tổ chức KH&CN thành lập và đi vào hoạt động. Đó chính là lý do vì sao tác giả lựa chọn đề tài của luận văn là “Hoàn thiện cơ chế hậu kiểm đối với tổ chức khoa học và công nghệ ngoài công lập” (Nghiên cứu trường hợp Văn phòng Đăng ký hoạt động khoa học và công nghệ).

Cũng từ thực tế nêu trên có thể khẳng định ý nghĩa thực tiễn và tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Từ khi có sự phát triển của các tổ chức KH&CN ngoài công lập, đã có rất nhiều các công trình nghiên cứu trong lĩnh vực quản lý loại hình tổ chức KH&CN này, như quản lý tổ chức, quản lý nhân lực, quản lý tài chính, sở hữu trí tuệ, hợp tác quốc tế, quản lý hoạt động thanh tra. Nhiều kết quả nghiên cứu đã được áp dụng vào thực tế, biểu hiện rõ rệt hơn cả là kết quả đó được các cơ quan quản lý nhà nước sử dụng để xây dựng nên các văn bản quy phạm pháp luật và pháp quy theo hướng tạo điều kiện thuận lợi nhất để tổ chức KH&CN ngoài công lập thành lập và đi vào hoạt động. Liên quan đến chủ đề nghiên cứu này, trong thời gian qua đã có một số công trình được thực hiện, cụ thể: Đề tài “ ghi n cứu hảo sát thực trạng và đề xuất một số giải pháp cải cách thủ tục hành chính và tăng cường quản lý các tổ chức khoa học và 2 luan an công nghệ ngoài công lập”, Văn phòng Đăng ký hoạt động KH&CN, năm 2018 [25], đề tài đã đánh giá thực trạng thực hiện thủ tục hành chính về đăng ký hoạt động KH&CN nói chung và của các tổ chức KH&CN ngoài công lập nói riêng; đánh giá hiện trạng hoạt động của các tổ chức KH&CN ngoài công lập từ đó tăng cường công tác quản lý Nhà nước đối với các tổ chức KH&CN ngoài công lập và đề xuất một số giải pháp tiếp tục cải cách thủ tục hành chính trong đăng ký hoạt động KH&CN.

Bùi Bích Ngọc (2015), Nghiên cứu động thái phát triển các loại hình tổ chức KH&C tr n địa bàn thành phố Hà Nội sau đổi mới, Luận văn Thạc sĩ Quản lý KH&CN, Viện Chiến lược và Chính sách KH&CN - Học viện Khoa học Xã hội [19]. Nguyễn Hồng Yến (2016), Nhận diện vị trí của các tổ chức KH&CN ngoài công lập trong hệ thống chính sách KH&CN tại Việt Nam, Luận văn Thạc sĩ Quản lý KH&CN, Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn [29]. Nguyễn Việt Thắng (2009), Xây dựng quy trình kiểm tra để quản lý hoạt động của các tổ chức nghiên cứu và triển khai (Nghiên cứu trường hợp Văn phòng Đăng ý hoạt động khoa học và công nghệ), Luận văn Thạc sĩ Quản lý KH&CN, Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn [23]. Như vậy, trong số các công trình nghiên cứu, hầu hết đều tập trung tăng cường công tác quản lý đối với các tổ chức KH&CN, tuy nhiên chưa đi sâu vào nghiên cứu công tác hậu kiểm đối với tổ chức KH&CN ngoài công lập.

Ngoài ra, có đề tài nghiên cứu về quy trình kiểm tra nhưng thời gian tương đối lâu và không còn phù hợp với các quy định hiện nay. Do đó, cần có công trình nghiên cứu thực trạng công tác hậu kiểm các tổ chức KH&CN ngoài công lập hiện nay, từ đó đưa ra các đề xuất nhằm hoàn thiện công tác này để nâng cao chức năng quản lý nhà nước. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3. Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu này được thực hiện nhằm đề xuất hoàn thiện cơ chế hậu kiểm đối với các tổ chức KH&CN ngoài công lập đăng ký tại Bộ KH&CN, trên cơ sở lý thuyết và đánh giá thực trạng công tác hậu kiểm đối với tổ chức KH&CN ngoài công lập trong thời gian vừa qua.

Từ mục đích đó, tác giả đưa ra các mục tiêu cụ thể cần nghiên cứu như sau: - Nghiên cứu về tổ chức KH&CN ngoài công lập như: tình hình phát triển, số lượng tổ chức đăng ký hoạt động và các chính sách của Nhà nước tác động tới sự thay đổi về số lượng và chất lượng của loại hình tổ chức này; - Nghiên cứu cơ chế hậu kiểm trong giai đoạn từ năm 2000 đến năm 2013 và từ năm 2013 đến nay được áp dụng tại Văn phòng Đăng ký hoạt động KH&CN; - Đề xuất hoàn thiện cơ chế hậu kiểm đối với các tổ chức KH&CN ngoài công lập đăng ký tại Bộ KH&CN.