Luận án tiến sĩ luật học - Cơ chế giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế giữa nhà nước và nhà đầu tư nước ngoài

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT TRAN ANH TUẦN LUẬN ÁN TIEN SĨ LUẬT HOC HÀ NỘI - 2018 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT TRAN ANH TUAN Chuyén nganh: Luat Quốc tế Mã so: 9380101.06 LUAN AN TIEN Si LUAT HOC Người hướng dẫn khoa học: GS. NGUYEN BA DIEN HÀ NỘI - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các nội dung có sự tham khảo, kế thừa những công trình nghiên cứu trước đó và đêu được trích dẫn đây du, nghiêm túc trong Luận án. Những kết luận trong Luận án chưa được bất cứ ai công bố trong bắt kỳ công trình khoa học nào.

TÁC GIÁ LUẬN ÁN Trần Anh Tuấn MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Mục lục Danh mục từ viết tắt i98) 100. 1 Chương 1: TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CUU NHUNG VAN DE LIEN QUAN DEN NỘI DUNG CUA LUẬN ÁN. Tình hình nghiên cứu cơ chế giải quyết tranh chấp giữa nha nước va nhà đầu tư nước ngoài ở Việt Nam. Tình hình nghiên cứu cơ chế giải quyết tranh chấp giữa nhà nước và nhà đầu tư nước ngoài ở nước ngoài.

20 Chương 2: NHỮNG VAN DE LÝ LUẬN VE CO CHE GIẢI QUYẾT TRANH CHAP DAU TU QUOC TE GIỮA NHÀ NƯỚC VÀ NHÀ ĐẦU ¡0810/90/00 1607711. Tổng quan về cơ chế giải quyết tranh chấp giữa nhà nước và nhà đầu TU UOC NQOAL 8080001878. Một số lý thuyết liên quan đến cơ chế giải quyết tranh chap giữa nha nước và nhà đầu tư nước ngoài .----- ¿- ¿+ x+Sx+EE£E2E2EEEEEEEEEEEkrrkrrrres 36 2. Lịch sử phát triển của cơ chế giải quyết tranh chấp giữa nhà nước và nhà đầu tư nước ngoài .--- ¿+ + 2+SE+S£+E£+E£EEEEEEEEEEEEEE2112121 71212111 xe.50 KET LUẬN CHƯƠNG 2.--- 55222 tt ng 54 Chương 3: THUC TRẠNG PHAP LUAT QUOC TE VE CƠ CHE GIẢI QUYET TRANH CHAP DAU TƯ QUOC TE GIỮA NHÀ NƯỚC VÀ NHÀ ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀII.

Định nghĩa, cơ sở pháp lý khởi kiện theo cơ chế giải quyết tranh chấp giữa nhà nước và nhà đầu tư nước ngoài.----- + c scx+cs+zszrssreee 56 3. Các phương thức giải quyết tranh chấp giữa nhà nước và nhà đầu tư 0098:1420 011077. Luật áp dụng cho giải quyết tranh chấp giữa nhà nước và nhà đầu tư 1019:1420 001007. Địa điểm, ngôn ngữ tổ tụng và phân bồ chi phí giải quyết tranh chap giữa nhà nước và nhà đầu tư nước ngoài.

Cam kết của Việt Nam về cơ chế giải quyết tranh chấp giữa nhà nước và nhà đầu tư nước ngoài. Những tồn tại, hạn chế của pháp luật quốc tế về giải quyết tranh chấp giữa nhà nước va nhà đầu tư nước ngoài. Xu hướng phát triển của cơ chế giải quyết tranh chấp giữa nhà nước và nhà đầu tư nước ngoài trong điều ước quốc tế về đầu tư thế hệ mới. KET LUẬN CHƯƠNG 3.---55c 2tr Chương 4: KINH NGHIỆM NƯỚC NGOÀI, PHÁP LUẬT VIỆT NAM VÀ CÁC GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CO CHE GIẢI QUYẾT TRANH CHAP DAU TƯ QUOC TẾ GIỮA NHÀ NƯỚC VỚI NHÀ ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI.

Kinh nghiệm nước ngoài về cơ chế giải quyết tranh chấp giữa nhà nước và nhà đầu tư nước ngoài. Pháp luật, thực tiễn Việt Nam về cơ chế giải quyết tranh chấp giữa nha nước và nhà đầu tư nước ngoài. Phương hướng, giải pháp hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực tham gia cơ chế giải quyết tranh chấp giữa nhà nước và nhà đầu tư nước ngoài. KET LUẬN CHƯƠNG 4.---- 525cc 22tr ere KET LUAN CHUNG ca.

DANH MUC CONG TRINH KHOA HOC CUA TAC GIA LIEN QUAN DEN DE TÀI LUẬN AN.occcccccsscsssessessesssessessessecssessessessscsssssessessesssstsessessessseeees DANH MỤC TÀI LIEU THAM KHẢO.- 2-2: 52 252+S£££xe£xzzzzscrsez DANH MỤC TU VIET TAT Từ viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt AANZEFTA |ASEAN - Australia - New Zealand Hiệp định thành lập Khu thương Free Trade Agreement mại tự do ASEAN — Australia và New Zealand ACFTA ASEAN - China Free Trade Area Khu mau dịch tự do ASEAN - Trung Quéc BIT Bilateral Investment Treaty Hiép dinh dau tu song phuong BPKCTT Biện pháp khâm cấp tam thời CETA Comprehensive Economic and Trade |Hiệp định hợp tác kinh tế và Agreement between Canada andthe |thương mại toàn diện giữa Canada European Union và Liên minh châu Âu CPTPP Comprehensive and Progressive Hiệp định đối tác toàn diện và Agreement for Trans - Pacific tién bộ xuyên Thai Bình Dương Partnership EPA Economic Partnership Agreement Hiệp định đối tác kinh tế EVFTA Free Trade Areement between the Hiệp định thương mai tự do European Union and the Socialist giữa Việt Nam và Liên minh Republic of Vietnam châu Âu EU The European Union Liên minh châu Âu FCN Friendship, Commerce and Navigation |Hiệp định hữu nghị, thương mại Treaty va hang hai FTA Free Trade Area Agreement Hiệp định thương mai tự do ICC International Chamber of Commerce |Phòng thương mại quốc tế ICSID International Centre for Settlement of |Trung tâm giải quyết tranh chap Investment Disputes dau tu quéc té ISDS Investor-State Dispute Settlement Giải quyết tranh chấp giữa nha nước và nhà đầu tư nước ngoài LHQ United Nations Liên hợp quốc LTTTM Luật trọng tài thương mại năm 2010 MEN Most Favoured Nation Nguyên tắc đối xử tối huệ quốc MST Minimum Standard of Treatment Tiêu chuẩn đối xử tối thiểu NT National Treatment Nguyên tắc đối xử quốc gia NAFTA North American Free Trade Hiép dinh thuong mai tu do Agreement Bac My OECD Organization for Economic Tổ chức hợp tac va phát triển Cooperation and Development kinh té OFIO The Office of the Foreign Investment | Văn phòng hỗ trợ đầu tư nước Ombudsman ngoài đặt trong Cơ quan xúc tiến thương mại và đầu tư của Hàn Quốc PCA Permanent Court of Arbitration Toa trong tai thuong truc PLQT Pháp luật quốc tế TPP Trans - Pacific Strategic Economic Hiệp định đối tac xuyên Thai Partnership Agreement Binh Duong UNCTAD | United Nations Conference on Trade |Hội nghị Liên hợp quốc về and Development thuong mai va phat trién UNCITRAL [United Nations Commission on Uy ban Luật thương mại quốc International Trade Law tế của Liên hợp quốc WB World Bank Ngân hàng thế giới WTO World Trade Organization Tổ chức Thương mai thé giới MO DAU 1. Tinh cấp thiết của dé tai Ở góc độ kinh tế, hội nhập quốc tế làm cho mỗi quốc gia phát huy được lợi thế của mình trong tham gia thị trường chung của thế giới. Kết quả là cá nhân, pháp nhân của các quốc gia được tham gia vào một thị trường rộng lớn, có nhiều cơ hội đầu tư kinh doanh hơn và được bảo hộ trong cả trường hợp thực hiện hoạt động kinh doanh ở nước ngoài. Đầu tư quốc tế là một trong những phương thức hội nhập chủ yếu của các quốc gia vào nền kinh tế thế giới.

Cơ sở pháp lý quan trọng nhất cho đầu tư quốc tế là hiệp định đầu tư song phương (Bilateral Investment Treaty - BIT), hiệp định đầu tư khu vực và hiệp định về khu vực thương mai tự do (Free Trade Area Agreement - FTA), hiép dinh đối tác kinh tế (Economic Partnership Agreement - EPA), hiệp định thương mại song phương có quy định về bảo hộ đầu tư (sau đây gọi chung là điều ước quốc tế về đầu tư) được ký kết giữa các quốc gia với nhau. Bên cạnh đó, đầu tư quốc tế cũng được thực hiện thông qua việc các quốc gia ký kết hợp đồng đầu tư với cá nhân, tổ chức tư nhân nước ngoài (hợp đồng đầu tư quốc tế). Sự tích cực hội nhập của các quốc gia đã và đang tạo ra khuôn khổ pháp lý ngày càng đầy đủ hơn ở cả bình diện quốc tế và trong mỗi quốc gia cho hoạt động đầu tư xuyên biên giới, trong đó có việc cho phép nhà đầu tư của một nước khác có thể kiện nhà nước tiếp nhận đầu tư ở thiết chế giải quyết tranh chấp của nước tiếp nhận đầu tư, của quốc gia khác hay tại trọng tài quốc tế. Thường thì khi đầu tư ra nước ngoài với mục đích tìm kiếm lợi nhuận cao, các nhà đầu tư nước ngoài có tâm lý chung là cố gắng tránh tranh chấp với nhà nước sở tại.

Tuy vậy, thực tế cho thấy, việc xảy ra tranh chấp giữa nhà nước tiếp nhận đầu tư và nhà đầu tư nước ngoài rất khó tránh khỏi, đặc biệt trong trường hợp nước tiếp nhận dau tư là quốc gia đang phát triển hoặc chậm phát triển, do các nước này có hệ thống pháp luật chưa hoàn thiện và còn yếu kém trong quản lý đầu tư nước ngoài. Bên cạnh đó, tranh chấp giữa nhà nước tiếp nhận đầu tư với nhà đầu tư nước ngoài còn có nguyên nhân ở sự khác biệt về hệ thống pháp luật, văn hoá pháp lý của quốc gia sở tại và quốc gia của nhà đầu tư nước ngoài, dẫn đến những vi phạm không cố ý của nhà đầu tư nước ngoài. Ngoài ra, cũng có một số ít nhà đầu tư nước ngoài ngay khi bắt đầu tiến hành đầu tư đã có ý định lợi dụng sự yêu kém, sơ hở trong quản lý và pháp luật của quốc gia tiếp nhận đầu tư để vi phạm pháp luật, thậm chí tạo cớ khởi kiện nhà nước sở tại nhằm tìm kiếm các khoản bồi thường. Trong những thập niên gần đây, do tác động của hội nhập quốc tế sâu rộng, tranh chấp giữa nhà nước và nhà đầu tư nước ngoài đang tăng nhanh.

Theo số liệu được tác giả tong hợp từ trang Web của Diễn đàn thương mai va phát triển của Liên hợp quốc (United Nations Conference on Trade and Development - UNCTAD), đến ngày 31/7/2017, tổng số tranh chấp giữa nhà nước và nhà đầu tư nước ngoài được giải quyết tại co quan tài phán quốc tế có 817 vụ (trong 05 năm trở lại đây, bình quân mỗi năm có khoảng hơn 65 vụ), trong đó đa số bị đơn là các quốc gia đang phát triển hay có nền kinh tế chuyên đồi. Việc để xảy ra tranh chấp giữa nhà nước và nhà đầu tư nước ngoài, dù phát sinh từ bất cứ nguyên nhân nào, đều mang lại hệ quả không tốt cho cả nhà đầu tư nước ngoài và quốc gia tiếp nhận đầu tư. Đối với nhà đầu tư nước ngoài, ngoài việc chịu một khoản chi phí khá lớn (nhất là trong trường hợp họ thua kiện) còn phải rời bỏ thị trường và mất cơ hội đầu tư tại quốc gia mà họ tiến hành khởi kiện. Đối với quốc gia tiếp nhận đầu tư, cũng phải gánh chịu khoản chỉ phí tốn kém và đầu tư một nguồn nhân lực nhất định phục vụ cho vụ kiện, đặc biệt các tranh chấp này có thé làm xấu đi hình ảnh môi trường đầu tư nước ngoài của quốc gia đó.

Theo một thống kê vào năm 2012 của Tổ chức hợp tác va phát triển kinh tế (Organization for Economic Cooperation and Development - OECD), bình quân mỗi vụ tranh chấp giữa nhà nước và nhà đầu tư nước ngoài tốn khoảng 08 triệu USD, cá biệt có vụ vượt quá con số 30 triệu USD [113, tr.