Luận án tiến sĩ: Lực lượng tăng thiết giáp trong Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975 - Nguyễn Quốc Bảo

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN QUỐC BẢO LỰC LƯỢNG TĂNG THIẾT GIÁP TRONG TỔNG TIẾN CÔNG VÀ NỔI DẬY MÙA XUÂN NĂM 1975 LUẬN ÁN TIẾN SĨ SỬ HỌC Hà Nội, 2017 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN QUỐC BẢO LỰC LƯỢNG TĂNG THIẾT GIÁP TRONG TỔNG TIẾN CÔNG VÀ NỔI DẬY MÙA XUÂN NĂM 1975 Chuyên ngành: Lịch sử Việt Nam Mã số: 62.13 Người hướng dẫn khoa học: PGS.Trần Ngọc Long LUẬN ÁN TIẾN SĨ SỬ HỌC Hà Nội, 2017 LỜI CẢM ƠN Tôi xin trân trọng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Đại tá, PGS. Trần Ngọc Long đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ và đưa ra những lời khuyên vô cùng quý báu trong suốt quá trình tôi thực hiện nghiên cứu, chỉnh sửa và hoàn thiện luận án. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến Viện Hàn Lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Học viện Khoa học xã hội, khoa Sử học, Trung tâm lưu trữ Bộ Quốc phòng, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam, Thư viện Quân đội, các cơ quan Bộ Tư lệnh Tăng thiết giáp đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình sưu tầm tư liệu và thực hiện luận án. NGUYỄN QUỐC BẢO LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.

Tôi xin đảm bảo những số liệu, kết quả nghiên cứu trong luận án này là khách quan trung thực; các tài liệu, trích dẫn trong luận án có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng. NGUYỄN QUỐC BẢO DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TT CHỮ VIẾT ĐẦY ĐỦ CHỮ VIẾT TẮT 1 Ban Chấp hành Trung ương Đảng BCHTWĐ 2 Bộ Chính trị BCT 3 Kháng chiến chống Mỹ, cứu nước KCCMCN 4 Lực lượng bảo đảm kỹ thuật LLBĐKT 5 Nhà xuất bản Nxb 6 Quân đội nhân dân Việt Nam QĐNDVN 7 Quân ủy Trung ương QUTW 8 Việt Nam cộng hòa VNCH MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU……………………………………………………………………… 01 CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI… 07 1. Tình hình nghiên cứu……………………………………………………….

Nhận xét về kết quả nghiên cứu và những vấn đề luận án tập trung giải 27 quyết. BỐI CẢNH LỊCH SỬ VÀ CÔNG TÁC CHUẨN BỊ CỦA 29 LỰC LƯỢNG TĂNG THIẾT GIÁP CHO TỔNG TIẾN CÔNG VÀ NỔI DẬY MÙA XUÂN 1975……………………………………………………… 2. Bối cảnh lịch sử từ sau khi Hiệp định Pari được ký kết cho đến trước cuộc 29 Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975 ………………. Sự chuẩn bị của lực lượng Tăng thiết giáp cho cuộc Tổng tiến công và nổi 42 dậy mùa Xuân năm 1975 ……………………………………………………… CHƯƠNG 3.

QUÁ TRÌNH THAM GIA CHIẾN ĐẤU CỦA LỰC LƯỢNG 60 TĂNG THIẾT GIÁP TRONG TỔNG TIẾN CÔNG VÀ NỔI DẬY MÙA XUÂN 1975……………………………………………………………………. Lực lượng Tăng thiết giáp trong chiến dịch Tây Nguyên…………………. Lực lượng Tăng thiết giáp trong chiến dịch Trị Thiên - Huế, chiến dịch 80 Nam - Ngãi, chiến dịch Đà Nẵng và phá vỡ các tuyến phòng thủ, mở đường áp sát Sài Gòn……………………………………………………………………… 3. Lực lượng Tăng Thiết giáp trong chiến dịch Hồ Chí Minh………………… 91 CHƯƠNG 4.

NHẬN XÉT VÀ MỘT SỐ KINH NGHIỆM…………………. Một số kinh nghiệm…………………………………………………………. 147 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ……………. 151 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO……………………………………… 152 PHỤ LỤC……………………………………………………………………….

Tính cấp thiết của đề tài Tăng thiết giáp là phương tiện chiến đấu xuất hiện lần đầu tiên trong tác chiến của chiến tranh hiện đại vào ngày 15/9/1916 trong trận Somme giữa Quân đội Anh (Phe Hiệp ước) với Quân đội Đức, một trong những trận đánh lớn nhất của cuộc Chiến tranh thế giới lần thứ nhất. Lần đầu tiên xuất trận, các chiến xa bằng thép của Quân đội Anh vừa có khả năng phòng vệ trước hỏa lực của đối phương vừa có thể vượt qua những địa hình phức tạp đã làm cho quân Đức bất ngờ, rối loạn và thất bại. Sự xuất hiện của xe tăng trong trận đánh đó đã cho thấy triển vọng về một loại phương tiện chiến đấu đầy uy lực trong tác chiến của chiến tranh hiện đại. Sau Chiến tranh thế giới lần thứ nhất, Tăng thiết giáp phát triển với tốc độ rất nhanh cả về số lượng và chất lượng, trở thành lực lượng chiến đấu chủ lực có vai trò cơ giới hóa lực lượng tác chiến, có uy lực lớn trong đột phá tiến công với nhịp độ cao đối với tất cả các bên tham chiến.

Nếu như “ trong Chiến tranh thế giới thứ nhất mới chỉ có 9000 xe tham chiến, nhưng đến Chiến tranh thế giới thứ 2, số lượng xe tăng, thiết giáp của hai bên tham chiến đã lên tới 290. Sự ra đời và phát triển của Tăng thiết giáp đã đánh dấu bước phát triển nhảy vọt của lịch sử chiến tranh, dần trở thành lực lượng đóng vai trò quan trọng trong tác chiến của chiến tranh hiện đại, đặc biệt là trong các chiến dịch lớn đòi hỏi có sự tác chiến của binh chủng hợp thành. Trong chiến tranh Việt Nam “ Quân Pháp đã đưa vào 1.250 xe tăng, xe thiết giáp (trong đó có 250 xe tăng); Quân Mỹ đã đưa vào lúc cao nhất lên tới 4.219 xe tăng, xe thiết giáp (trong đó có 1.672 xe tăng)” [175, tr. Cho đến trước cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, Quân đội Việt Nam Cộng Hòa (VNCH) còn “ 2.074 xe tăng, xe thiết giáp (trong đó có 402 xe tăng)” [175, tr.

Đối với Quân đội nhân dân Việt Nam (QĐNDVN), trước yêu cầu cấp thiết phải từng bước hiện đại hóa quân đội chống lại những kẻ thù được trang bị vũ khí, kỹ thuật và phương tiện chiến tranh hiện đại, nhằm đáp ứng yêu cầu của cuộc chiến tranh giải 1 phóng, dưới sự chỉ đạo của Bộ Chính trị (BCT), Ban Chấp hành Trung ương Đảng (BCHTWĐ), Quân ủy Trung ương (QUTW) các lực lượng Quân binh chủng kỹ thuật hiện đại đã lần lượt được hình thành, trong đó có lực lượng Tăng thiết giáp. Ngày 5/10/1959, Bộ Quốc Phòng ra quyết định thành lập trung đoàn xe tăng đầu tiên mang phiên hiệu Trung đoàn 202(1), bước đầu đặt nền móng xây dựng lực lượng Tăng thiết giáp. Kể từ trận đầu ra quân giành thắng lợi năm 1968 cho đến ngày toàn thắng, lực lượng Tăng thiết giáp đã có mặt tham gia hầu hết trong các chiến dịch, từng bước trưởng thành, lập nhiều chiến công, góp phần vào thắng lợi vĩ đại của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (KCCMCN). Trong quá trình xây dựng và chiến đấu, lực lượng Tăng thiết giáp đã quán triệt sâu sắc đường lối, quan điểm tư tưởng quân sự của Đảng, nghệ thuật quân sự Việt Nam, tình hình, nhiệm vụ cách mạng, tích cực chuẩn bị mọi mặt về chính trị tư tưởng, tổ chức biên chế, trang thiết bị, huấn luyện, nghệ thuật tác chiến, từng bước phát triển về số lượng và chất lượng; đảm bảo sẵn sàng chiến đấu và tham gia chiến đấu đạt hiệu quả cao.

Được xác định là Binh chủng kỹ thuật chiến đấu có sức đột kích mạnh và cơ động cao, trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, lực lượng Tăng thiết giáp đã đảm nhiệm trọng trách dẫn đầu các hướng, mũi tiến công, đột phá chiến dịch và thọc sâu táo bạo. Lần đầu tiên, trong cuộc Tổng tiến công này, lực lượng Tăng thiết giáp được sử dụng trong đội hình tác chiến hiệp đồng binh chủng với quy mô lớn nhất, hành quân cơ động chiến lược, có mặt và tham gia hầu hết trên các hướng tiến công của các chiến dịch, từ chiến dịch Tây Nguyên, chiến dịch Trị Thiên - Huế, chiến dịch Nam - Ngãi, chiến dịch Đà Nẵng, chiến dịch Xuân Lộc…cho đến chiến dịch Hồ Chí Minh với vai trò là lực lượng đột phá thọc sâu, mở đường cho các binh đoàn chủ lực tiến công, đánh chiếm các mục tiêu chủ yếu, quan trọng. Lâu nay, đã có rất nhiều công trình khoa học cả ở trong và ngoài nước nghiên cứu về cuộc KCCMCN (cuộc chiến tranh Việt Nam 1954 - 1975), về cuộc (1) Trung đoàn xe tăng 202 được thành lập ngày 5/10/1959 theo Quyết định số 449/NĐ, là đơn vị xe tăng đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam. 2 Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975, trong đó có đề cập đến lực lượng Tăng thiết giáp.

Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có một công trình nào nghiên cứu một cách toàn diện, có tính hệ thống về lực lượng Tăng thiết giáp với tư cách là lực lượng đột kích mạnh của đội hình tác chiến binh chủng hợp thành trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước. Chính vì vậy mà chúng tôi quyết định chọn vấn đề “Lực lượng Tăng thiết giáp trong Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975” làm đề tài luận án Tiến sĩ Sử học, chuyên ngành Lịch sử Việt Nam nhằm góp phần phản ánh một cách toàn diện, sâu sắc và mang tính hệ thống về hoạt động của lực lượng Tăng thiết giáp trong Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975, qua đó khẳng định vị trí, vai trò và những đóng góp quan trọng của lực lượng Tăng thiết giáp trong thắng lợi vĩ đại của lịch sử dân tộc. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục đích nghiên cứu Nhằm phục dựng một cách có hệ thống về hoạt động của lực lượng Tăng thiết giáp trong Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, qua đó khẳng định vai trò, vị trí và những đóng góp quan trọng của lực lượng Tăng thiết giáp trong đội hình tác chiến binh chủng hợp thành trong Đại thắng mùa Xuân năm 1975; đồng thời tổng kết, đúc rút một số kinh nghiệm lịch sử có giá trị thực tiễn vận dụng vào công tác xây dựng, huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu của lực lượng Tăng thiết giáp trong giai đoạn hiện nay.

Nhiệm vụ nghiên cứu Để đạt mục đích nêu trên, luận án thực hiện những nhiệm vụ chủ yếu sau đây: - Khái quát bối cảnh tình hình và sự chuẩn bị tham gia cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975 của lực lượng Tăng thiết giáp; - Tái hiện quá trình tham gia chiến đấu của lực lượng Tăng thiết giáp; - Phân tích làm rõ những sáng tạo độc đáo về tổ chức, sử dụng lực lượng và nghệ thuật tác chiến từ đó làm rõ vai trò, vị trí của lực lượng Tăng thiết giáp trong 3 đội hình tác chiến binh chủng hợp thành. Nhận xét về những thành công, hạn chế và rút ra một số kinh nghiệm đối với lực lượng Tăng thiết giáp trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án 3. Đối tượng nghiên cứu Lực lượng Tăng thiết giáp trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975.