Luận án tiến sĩ lịch sử sự xâm lược đại việt của triều minh trong bối cảnh đông á đầu thế kỷ xv

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN NGUYEN NHẬT LINH SỰ XÂM LƯỢC DAI VIỆT CUA TRIEU MINH TRONG BOI CANH DONG A DAU THE KỶ XV LUẬN AN TIEN SI NGANH LICH SỬ Hà nội - 2018 ĐẠI HỌC QUOC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN NGUYEN NHẬT LINH SỰ XÂM LƯỢC ĐẠI VIỆT CỦA TRIÊU MINH TRONG BOI CANH ĐÔNGA ĐẦU THE KY XV Chuyén nganh: Lich str Thé gidi Mã số: 62 22 03 11 LUẬN ÁN TIEN SĨ NGANH LICH SU THE GIỚI NGUOI HUONG DAN: GS. VU DUONG NINH Hà nội - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án tiên sĩ “Sự xâm lược Đại Việt của triều Minh trong boi cảnh Đông A dau thé ky XV” là công trình nghiên cứu cua tôi. Các trích dân và kêt quả nêu trong luận án là trung thực và có xuât xứ rõ ràng. Hà Nội, ngày 14 tháng 0S năm 2018 Tác giả Nguyễn Nhật Linh LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên trong luận án, tôi xin dành để bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc với GS.

Vũ Dương Ninh, người thầy đã trực tiếp hướng dẫn và tận tình chỉ bảo cho tôi những vấn đề chuyên môn, các nhận xét, đóng góp quý giá trong suốt thời gian tôi hoàn thành nghiên cứu này. Tôi xin cảm ơn GS. Nguyễn Văn Kim, người luôn gợi mở cho tôi những định hướng nghiên cứu, các ý tưởng chuyên môn, truyền cho tôi niềm say mê khoa học. Thầy đã dìu dắt và giúp đỡ tôi cả trong công việc và cuộc sống.

Tôi xin cảm tạ các thầy cô trong khoa Lịch sử và bộ môn Lịch sử Thế giới, nơi tôi được học tập và công tác đã tạo điều kiện cho tôi rất nhiều. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn tới các thầy cô, nhà nghiên cứu, đồng nghiệp tại trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, các viện và cơ quan nghiên cứu đã hỗ trợ, giúp đỡ và chia sẻ với tôi trong quá trình nghiên cứu và hoàn thiện luận án. Xin cảm ơn Gia đình, người thân, bạn bè đã luôn động viên, khích lệ tôi rất nhiêu! Hà nội, ngày 14 tháng 08 năm 2018 MỤC LỤC Trang MỤC LỤC 1 MỞ ĐẦU 3 1. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án 6 3.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 7 4. Các nguồn tư liệu và phương pháp tiếp cận 8 5. Đóng góp của luận án 12 6. Cấu trúc của luận án 13 Chương 1: TONG QUAN VE TINH HÌNH NGHIÊN CỨU 14 1.

Những nghiên cứu của Việt Nam 14 1. Những nghiên cứu quốc tế 19 1. Thành tựu đạt được và một số vấn đề cần giải quyết 25 Chương 2: BOI CANH ĐÔNG A VA QUAN HỆ GIỮA TRIEU MINH VỚI ĐẠI 20 VIỆT CUOI THE KY XIV —DAU THE KY XV 2. Bối cảnh Đông A cuối thế kỷ XIV — đầu thế ky XV 29 2.

Các nước Đông A cuối thé kỷ XIV — dau thé kỷ XV 29 2. Vương triều Minh và chính sách đối ngoại với Đông A 34 2. Quan hệ của triều Minh với các nước Đông A 45 2. Quan hệ giữa triều Minh với Đại Việt cuối thế ky XIV-đầu thế ky XV 60 2.

Vị thế của Đại Việt trong boi cảnh Đông A cuối thé kỷ XIV — dau thé kỷ XV 60 2. Đại Việt trong chính sách đối ngoại của triều Minh 64 2. Sự thiết lập quan hệ giữa triều Minh với Đại Việt 66 2. Chuyển biến trong quan hệ giữa triéu Minh với Đại Việt cuối thé kỷ XIV 70 2.

Vương triều Hồ và quan hệ giữa triều Minh với Đại Việt (1400-1406) 78 Tiểu kết 85 Chương 3: CUỘC CHIEN TRANH XÂM LƯỢC VA CHE ĐỘ CAI TRI CUA 88 TRIEU MINH Ở ĐẠI VIỆT 3. Nguồn gốc của cuộc chiến tranh xâm lược 88 3. Tham vọng và âm mưu của triều Minh đối với Đại Việt 88 3. Xung đột, van dé biên giới và quan hệ giữa Đại Việt với triều Minh và với 97 Champa 3.

Thái độ của triều Minh về tính chính thong của vương triéu Hồ 101 3. Cuộc chiến tranh xâm lược của Đại Việt của triều Minh 104 3. Triéu Minh day binh xâm lược Đại Việt 104 3. Cuộc kháng chiến chống Minh và sự thất bại của triều Hồ 110 3.

Chế độ cai trị của triều Minh ở Đại Việt 120 33. Sự thiết lập và vận hành bộ máy cai trị của triều Minh 120 3. Chính sách khai thác và bóc lột kinh tế 126 3. Chính sách văn hóa của triều Minh và hệ quả đối với văn hóa, xã hội Đại Việt 129 Tiếu kết 135 Chương 4: NHẬN XÉT VE CUỘC XÂM LƯỢC VÀ THONG TRI CUA TRIEU 138 MINH Ở ĐẠI VIỆT TRONG BÓI CÁNH ĐÔNG Á 4.

Sự thay đối chính sách đối ngoại của triều Minh 138 4.Ánh hưởng của cuộc xâm lược Đại Việt của triều Minh với Đông Nam A 144 4. Những tác động với Đông Nam A lục địa 144 4. Ảnh hưởng và can thiệp của triều Minh ở Đông Nam A hải dao 150 4. Anh hướng của cuộc xâm lược Đại Việt của triều Minh với Đông Bắc A 156 4.

Hệ quả của sự xâm lược, thống trị của triều Minh với Đại Việt thế kỷ XV 169 4. Các cuộc kháng chiến chống Minh của Đại Việt 169 4. Ảnh hưởng của văn hóa Trung Quốc với Đại Việt dau thời Lê 171 Tiểu kết 177 KET LUẬN 180 DANH MỤC CONG TRINH KHOA HOC CUA TÁC GIÁ LIÊN QUAN DEN 188 LUAN AN. TAI LIEU THAM KHAO 189 PHU LUC 199 MỞ DAU 1.

Lý do chọn đề tài Lịch sử Việt Nam chỉ có thể được hiểu một cách đầy đủ và toàn diện khi được nghiên cứu và đặt trong các mối liên hệ chặt chẽ với lịch sử khu vực và thé giới. Trong khoảng đầu thế ky XV, sự suy vong của vương triều Hồ (1400-1407) ở Đại Viét' và cuộc chiến tranh xâm lược, sự cai trị của vương triều Minh (1407-1427) đã tao ra những biến động mạnh mẽ, sâu sắc với lịch sử Việt Nam. Điều đó được thể hiện thông qua những chính sách bóc lột tàn bạo của Trung Quốc đối với nguồn tài nguyên, nền kinh tế và văn hóa Đại Việt, đồng thời dé lại nhiều ảnh hưởng trong hệ thống hành chính, thiết chế chính trị và văn hóa Trung Hoa ở Việt Nam. Mặc dù vậy, nguồn gốc của cuộc chiến tranh xâm lược cùng những ảnh hưởng của nó không chỉ giới hạn trong phạm vi lịch sử Trung Quốc, Việt Nam mà còn có những tác động với một số quốc gia ở Đông Bắc Á và Đông Nam Á.

Điều này đặt ra vấn đề về tầm quan trọng của việc nghiên cứu về sự xâm lược và thống trị của triều Minh ở Việt Nam trong bối cảnh Đông A cuối thé ky XIV, đầu thé kỷ XV. Nửa cuối thế kỷ XIV và thé kỷ XV cũng là một thời kỳ đầy biến động của Đông A với sự hình thành, hưng thịnh, suy vong của nhiều triều đại và các quốc gia”. Những thay đổi đó gắn liền với nhiều chuyên biến phức tạp về cương vực lãnh thổ của nhiều quốc gia và những quan hệ chính trị, ngoại giao phức tạp của khu vực thời kỳ này. Thế kỷ XIV-XV còn là khoảng thời gian mà các dân tộc và quốc gia ở Đông Á dự nhập mạnh mẽ vào những quan hệ ! Cuối thế kỷ XIV-đầu thế kỷ XV, quốc hiệu của Việt Nam có những thay đi.

'Vương triều Lý (1009-1225) và Trần (1225-1400) sử dụng tên nước Đại Việt; vương triều Hồ (1400- 1407) đặt quôc hiệu là Đại Ngu. Tu góc độ của triều Minh và một số nước Đông A, Việt Nam được biết đến với tên gọi “An Nam”. Quốc hiệu Đại Ngu được sử dụng chỉ một thời gian rat ngắn trong lịch sử Việt Nam. Từ năm 1407, sau khi triều Hồ thất bại trong kháng chiến chống Minh, quôc hiệu Đại Ngu không được sử dụng nữa.

Triều Minh sau khi xâm lược đã sáp nhập lãnh thô Đại Ngu thành quận “Giao Chỉ”. Năm 1428, sau thắng lợi của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, vương triều Lê (1428-1527) được thành lập, quốc hiệu Đại Việt lại được sử dụng. Trong luậnán, chúng tôi thống nhất sử dụng cách gọi Đại Việt để chỉ Việt Nam trong khoảng thời gian nửa cuối thế kỷ XIV và nửa đầu thế kỷ XV. ? Điền hình của những sự biến sôi động đó của Đông Á là sự suy vong của Cao Ly (Goryeo, 918— 1392), su thiết lập của vương triều Ly (Yi, 1392-1897) ở Triều Tiên, sự hình thành, sụp dé của vương triều Hồ (1400- 1407) và nước Đại Ngu, sự hưng khởi của triều Lê (1428- 1527) ở Đại Việt, sự diệt vong của vương triéu Angkor (802-1434) ở Campuchia, sự trỗi day và phát triển mạnh mẽ của vương quốc Ayutthaya (1351-1767), sự suy yếu của Majapahit (1293-1527), sự diệt vong của vương quốc Vijaya (978-1471).

buôn bán mang tính khu vực và thế giới”. Từ đầu thế kỷ XV, Đông Á cũng đã bắt đầu đón nhận những ảnh hưởng ngày càng rõ rệt từ khu vực Tây Á và châu Âu trên phương diện kinh tế, thương mại và tôn giáo. Những hiện tượng kinh tế, chính trị và tôn giáo đó, cùng các mối liên hệ giữa các nước Đông Á với thế giới đã làm nên sự đa dạng trong lịch sử, văn hóa các nước này nói riêng và một thời đại lịch sử sôi động của khu vực Đông Á nói chung. Vương triều Minh (1368-1644) hưng khởi đã chấm dứt sự tồn tại và thống trị của triều Nguyên (1271-1368) cùng những ảnh hưởng của người Mông Cổ, mở ra một thời kỳ mới trong lich sử Trung Quốc và khu vực từ nửa cuối thế kỷ XIV.

Dưới thời nhà Minh, Trung Quốc không những có tiễn bộ lớn về kinh tế, đặc biệt là trong nông nghiệp, thương mại mà còn mở rộng mạnh mẽ những ảnh hưởng chính tri và văn hóa đến các nước láng giềng dựa trên những chuyến thám hiểm hàng hải của Trịnh Hòa ở Đông Nam Á và sự thiết lập quan hệ ngoại giao, thương mại với các nước này. Một trong những biến động đáng chú ý trong bối cảnh chính trị của Đông A đầu thế kỷ XV là cuộc chiến tranh xâm lược mà vương triều Minh tiến hành ở Đại Việt (1406-1407) và quá trình thống trị, khai thác và bóc lột kéo dai 20 năm (1407-1427). Trong xu hướng của Trung Quốc sử dụng các mối quan hệ ngoại giao để mở rộng ảnh hưởng ở Đông Á, cuộc chiến tranh trên lãnh thô Đại Việt chính là một sự kiện đặc biệt khi triều Minh dùng lực lượng quân sự lớn để tiến hành cuộc xâm lược.