Luận án Tiến sĩ Kinh tế: Giải pháp thu hút vốn đầu tư phát triển giao thông đường bộ Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI PHẠM THỊ TUYẾT GIẢI PHÁP THU HÚT VỐN ĐẦU TƢ PHÁT TRIỂN GIAO THÔNG ĐƢỜNG BỘ VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Hà Nội - 2017 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI PHẠM THỊ TUYẾT GIẢI PHÁP THU HÚT VỐN ĐẦU TƢ PHÁT TRIỂN GIAO THÔNG ĐƢỜNG BỘ VIỆT NAM Ngành: Quản lý xây dựng Mã số: 62. LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Vũ Trọng Tích Hà Nội – 2017 MỤC LỤC NỘI DUNG Trang LỜI CAM ĐOAN i DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT ii DANH MỤC CÁC BIỂU BẢNG iv MỞ ĐẦU 1 1. Lý do chọn đề tài 1 2.

Mục đích nghiên cứu 2 3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 2 4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 2 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN 3 1. Nghiên cứu về thu hút vốn đầu tƣ phát triển GTĐB ở nƣớc ngoài 3 2.

Nghiên cứu về thu hút vốn đầu tƣ phát triển GTĐB ở trong nƣớc 5 3. Những khoảng trống nghiên cứu 11 4. Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài 13 5. Kết cấu của luận án 13 6.

Hệ thống các phƣơng pháp nghiên cứu trong luận án 13 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THU HÚT VỐN ĐẦU TƢ PHÁT 16 TRIỂN GIAO THÔNG ĐƢỜNG BỘ 1. Khái quát về hệ thống giao thông đƣờng bộ 16 1. Khái niệm GTĐB và phát triển GTĐB 16 1. Phân loại giao thông đƣờng bộ 16 1.1 Phân loại theo tính chất phục vụ 17 1.

Phân loại theo cấp kĩ thuật của đƣờng 18 1. Phân loại theo kết cấu mặt đƣờng 18 1. Phân loại theo cấp quản lý 18 1. Đặc điểm của giao thông đƣờng bộ 19 1.

Đầu tƣ và vốn đầu phát triển giao thông đƣờng bộ 20 1. Những vấn đề chung về đầu tƣ 20 1.Khái niệm về đầu tƣ 20 1. Đặc điểm của đầu tƣ phát triển 21 1. Phân loại đầu tƣ phát triển 21 1.

Vai trò đầu tƣ phát triển giao thông đƣờng bộ 22 1. Vốn đầu tƣ và một số loại vốn đầu tƣ cơ bản 23 1.1 Khái niệm, đặc điểm, bản chất của vốn đầu tƣ 23 1. Một số loại vốn đầu tƣ cơ bản 24 1. Thu hút vốn đầu tƣ phát triển giao thông đƣờng bộ 34 1.

Khái niệm thu hút vốn đầu tƣ phát triển GTĐB 34 1. Các kênh thu hút vốn đầu tƣ phát triển GTĐB VN 35 1. Các yếu tố ảnh hƣởng đến thu hút vốn đầu tƣ phát triển GTĐB 39 Kết luận chƣơng 1 42 CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG THU HÚT VỐN ĐẦU TƢ PHÁT TRIỂN 43 GIAO THÔNG ĐƢỜNG BỘ VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2001 - 2016 2. Cơ chế thu hút vốn đầu tƣ cho phát triển GTĐB VN 43 2.

Thực trạng thu hút vốn đầu tƣ phát triển GTVT VN 44 2. Thu hút vốn đầu tƣ cho phát triển GTĐB giai đoạn 2001 – 2016 44 2. Thu hút vốn đầu tƣ phát triển GTĐB xét theo nguồn vốn 47 2. Vốn NSNN cho phát triển hạ tầng giao thông 48 2.

Thu hút vốn ODA phát triển GTĐB VN 51 2. Thu hút vốn đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài (FDI) cho phát triển 54 GTĐB VN 2. Thu hút vốn theo hình thức đối tác công – tƣ (PPP) cho phát 58 triển GTĐB VN 2. Yếu tố ảnh hƣởng và cản trở, hình thức, ý kiến đề xuất thu hút vốn 65 đầu tƣ phát triển GTĐB Việt Nam 2.

Các yếu tố ảnh hƣởng và cản trở thu hút vốn đầu tƣ phát triển GTĐB 65 VN 2. Các hình thức thu hút và tính khả thi của các hình thức thu hút vốn 70 đầu tƣ phát triển GTĐBVN 2. Khảo sát ý kiến đề xuất thu hút vốn đầu tƣ phát triển GTĐBVN 71 2. Thành tựu và sự cần thiết nghiên cứu thu hút vốn đầu tƣ phát triển 74 GTĐB VN Kết luận chƣơng 2 78 CHƢƠNG 3: GIẢI PHÁP TĂNG CƢỜNG THU HÚT VỐN ĐẦU TƢ 79 PHÁT TRIỂN GIAO THÔNG ĐƢỜNG BỘ VIỆT NAM 3.

Định hƣớng phát triển GTĐB VN đến 2020 và tầm nhìn 2030 79 3. Định hƣớng phát triển chung 79 3. Mục tiêu phát triển đến năm 2020, định hƣớng đến năm 2030 80 3. Quy hoạch giao thông đƣờng bộ đến năm 2020 80 3.1 Hệ thống quốc lộ 80 3.

Đƣờng bộ cao tốc 83 3. Đƣờng bộ ven biển 84 3. Đƣờng hành lang biên giới 84 3. Quy hoạch phát triển hệ thống đƣờng tỉnh 85 3.

Giao thông đƣờng bộ đô thị 85 3. Giao thông nông thôn 86 3. Quy hoạch phát triển vận tải đƣờng bộ 86 3. Quy hoạch phát triển phƣơng tiện vận tải 86 3.

Đảm bảo an toàn giao thông 87 3. Bảo vệ môi trƣờng và đất sử dụng cho giao thông đƣờng bộ 87 3. Nhu cầu vốn đầu tƣ phát triển kết cấu hạ tầng giao thông 88 đƣờng bộ 3. Đề xuất giải pháp thu hút vốn đầu tƣ phát triển GTĐB VN 89 3.

Nguyên tắc đề xuất giải pháp thu hút vốn đầu tƣ phát triển 89 GTĐBVN 3. Đảm bảo hiệu quả kinh tế - xã hội của dự án 89 3. Đảm bảo tuân theo quy hoạch phát triển ngành, có tính kế 89 thừa, bền vững 3. Đảm bảo việc huy động vốn đƣợc hiệu quả 89 3.

Đảm bảo tính đồng thuận 90 3. Đảm bảo an ninh quốc gia, an toàn giao thông, bảo vệ môi 90 trƣờng và phát triển bền vững 3. Đảm bảo mọi tổ chức, cá nhân sử dụng các công trình giao 91 thông vận tải đƣờng bộ phải có trách nhiệm trả phí sử dụng để bảo trì và tái đầu tƣ phát triển nhƣng đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nƣớc 3. Đề xuất các giải pháp thu hút vốn đầu tƣ cho phát triển GTĐB VN 91 3.

Giải pháp 1: Xây dựng quy trình thu hút vốn đầu tƣ phát triển 91 GTĐB 3. Giải pháp 2: Hoàn thiện quy hoạch phát triển GTĐB và cơ 96 chế, chính sách phát triển giao thông đƣờng bộ Việt Nam 3. Giải pháp 3:Xã hội hóa vốn đầu tƣ với các công trình giao 101 thông đƣờng bộ 3. Giải pháp 4: Xây dựng và thực hiện các chính sách ƣu đãi đối 106 với các dự án phát triển GTĐB Việt Nam 3.

Giải pháp 5: Hoàn thiện thể chế đầu tƣ “Công ty dự án” phù 108 hợp thông lệ quốc tế để thu hút vốn đầu tƣ, khai thác các công trình giao thông đƣờng bộ 3. Giải pháp 6: Giải pháp khai thác nguồn lực tài chính từ kết cấu 110 hạ tầng các dự án đƣờng bộ hoàn thành để đầu tƣ các dự án mới 3. Giải pháp 7: Tăng cƣờng truyền thông để tạo dựng sự đồng 110 thuận của nhân dân với các dự án giao thông đƣờng bộ. Giải pháp 8: Tìm kiếm và áp dụng các công nghệ xây dựng 111 đƣờng tiên tiến để đảm bảo thời gian xây dựng nhanh nhất và độ bền cao 3.

Giải pháp 9: Đảm bảo sự ổn định của hệ thống tài chính giúp 112 cho sự phát triển bền vững và lâu dài (quản lý vĩ mô của nhà nƣớc) 3. Đánh giá tính cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp 112 3. Tính cấp thiết của các giải pháp 113 3. Tính khả thi của các giải pháp 114 3.

Tƣơng quan giữa tính cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp 115 Kết luận chƣơng 3 116 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 118 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ 121 TÀI LIỆU THAM KHẢO 122 PHỤ LỤC 130 Phụ lục 1. Hiệp định ODA 1993 – 2014 về giao thông vận tải đƣờng bộ 130 Phụ lục 2. Dự án sử dụng vốn PPP phát triển giao thông đƣờng bộ Việt Nam 147 Phu luc 3. Danh mục các công trình giao thông đƣờng bộ đến năm 2020 152 Phụ lục 4.

Vốn đầu tƣ cơ sở hạ tầng theo nguồn vốn 2001 – 2010 157 Phụ lục 5: Danh mục dự án đã công bố và dự kiến kêu gọi đầu tƣ nƣớc ngoài 158 tới năm 2020 Phu luc 6. Danh mục phí, lệ thí thuộc lĩnh vực giao thông vận tải 164 Phu luc 7. Danh mục văn bản pháp luật liên quan đầu tƣ 166 Phu luc 8. Chỉ dẫn về đầu mối liên hệ cho nhà đầu tƣ nƣớc ngoài tham gia 168 đầu tƣ dự án PPP thuộc ngành GTVT Phụ lục 9: Bảng khảo sát ý kiến các chuyên gia, cán bộ trong lĩnh vực Phát 170 triển giao thông đƣờng bộ Phu luc 10.

Yếu tố ảnh hƣởng và cản trở thu hút vốn phát triển GTĐB VN 178 Phu luc 11. Tính cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp 182 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi. Các thông tin, số liệu trong luận án là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng, cụ thể, các trích dẫn theo đúng quy định. Kết quả nghiên cứu trong luận án là khách quan, trung thực, chưa từng có ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

TÁC GIẢ LUẬN ÁN Phạm Thị Tuyết ii DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nguyên nghĩa ADB Ngân hàng Phát triển Châu Á (Asian Development Bank) BOT Xây dựng – Kinh doanh – Chuyển giao (Build – Operate - Transfer) BOO Xây dựng – Sở hữu - Kinh doanh (Build – Own - Operate) BT Xây dựng – Chuyển giao (Build - Transfer) BTO Xây dựng – Chuyển giao – Kinh doanh (Build – Operate - Transfer) CNH – HĐH Công nghiệp Hóa – Hiện đại hóa CSHT Cơ sở hạ tầng Ủy ban hỗ trợ phát triển của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế OECD (Organization for Economic Co-operation and Development) DNNN Doanh nghiệp nhà nƣớc ĐSVN Đƣờng sắt Việt Nam ĐT Đƣờng tỉnh EC Cộng đồng Châu Âu (European Community) Thiết kế, cung cấp thiết bị công nghệ và thi công xây dựng công trình EPC (Engineering, Procurement and Construction) FDI Đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài (Foreign Direct Investment) GDP Tổng sản phẩm quốc nội (Gross Domestic Product) GTĐB Giao thông đƣờng bộ GTNT Giao thông nông thôn GTVT Giao thông vận tải Hội nghị CG Hội nghị Nhóm tƣ vấn các nhà tài trợ dành cho Việt Nam IMF Quỹ Tiền tệ quốc tế (International Monetary Fund) ISG Nhóm hỗ trợ quốc tế (International Support Group) NSNN Ngân sách nhà nƣớc ODA Hỗ trợ phát triển chính thức (Official Development Assistance) PPP Quan hệ đối tác công - tƣ (Public – Private Partnership) UBND Ủy ban nhân dân iii Chƣơng trình Phát triển Liên Hợp Quốc (United Nations Development UNDP Programme) USD Đồng đô la Mỹ (United States dollar) VĐT Vốn đầu tƣ VN Việt Nam Diễn đàn Đối tác phát triển Việt Nam (Vietnam Development Partners VDPF Forum) WB Ngân hàng Thế giới (World Bank) XDCB Xây dựng cơ bản iv DANH MỤC CÁC BIỂU BẢNG Số bảng Tên bảng Trang Bảng 1.1 Phân cấp đƣờng trong đô thị và ngoài đô thị 17 Bảng 1.