Luận án tiến sĩ về đầu tư phát triển đội tàu trong vận tải biển Việt Nam - Vũ Thị Hoàng Yến

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI VŨ THỊ HOÀNG YẾN ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN ĐỘI TÀU TRONG VẬN TẢI BIỂN VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI - 2020 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI VŨ THỊ HOÀNG YẾN ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN ĐỘI TÀU TRONG VẬN TẢI BIỂN VIỆT NAM Ngành : Kinh tế phát triển Mã số : 9.05 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC 1. TS BÙI NHẬT QUANG 2. TS NGÔ VĂN VŨ HÀ NỘI - 2020 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan, luận án “Đầu tư phát triển đội tàu trong vận tải biển Việt Nam” là công trình nghiên cứu độc lập. Những thông tin từ nguồn tài liệu thứ cấp có liên quan đã được trích dẫn theo quy định.

Tôi cam kết những số liệu thu thập được do tôi thực hiện và không trùng với bất kỳ công trình nào, đảm bảo tính trung thực và khách quan. TÁC GIẢ Vũ Thị Hoàng Yến i MỤC LỤC MỞ ĐẦU. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI.Tổng quan tình hình nghiên cứu trong nước. Các nghiên cứu về đầu tư, phát triển.

Các nghiên cứu về đội tàu vận tải biển .Tổng quan tình hình nghiên cứu nước ngoài. Nghiên cứu về đầu tư phát triển. Nghiên cứu về đội tàu trong vận tải biển. Kết quả nghiên cứu được kế thừa và khoảng trống nghiên cứu của luận án.

Những kết quả sẽ kế thừa từ các công trình nghiên cứu trước. Những khoảng trống nghiên cứu cần được tiếp tục triển khai. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN ĐỘI TÀU TRONG VẬN TẢI BIỂN. Những khái niệm chung.

Đầu tư phát triển. Đội tàu trong vận tải biển. Đầu tư phát triển đội tàu trong vận tải biển .1 Quan niệm, xu hướng đầu tư phát triển đội tàu trong vận tải biển. Tiêu chí đánh giá kết quả hoạt động của đội tàu trong vận tải biển.

Các nhân tố ảnh hưởng đến đầu tư phát triển đội tàu trong VTB. Kinh nghiệm quốc tế về đầu tư phát triển đội tàu trong VTB và bài học cho Việt Nam. Kinh nghiệm đầu tư phát triển đội tàu trong VTB của một số nước. Bài học rút ra cho đầu tư phát triển đội tàu trong VTB Việt Nam .67 ii CHƯƠNG 3.

THỰC TRẠNG ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN ĐỘI TÀU TRONG VẬN TẢI BIỂN VIỆT NAM. Quá trình hình thành và phát triển ngành vận tải biển Việt Nam. Thực trạng các nguồn lực đầu tư phát triển đội tàu trong VTB Việt Nam. Nguồn lực về vốn đầu tư phát triển đội tàu trong VTB Việt Nam.

Nguồn lực về con người trong đầu tư phát triển đội tàu trong VTB Việt Nam. Nguồn lực về công nghệ trong đầu tư phát triển đội tàu trong VTB Việt Nam. Kết quả đầu tư phát triển đội tàu trong vận tải biển Việt Nam. Cơ cấu đội tàu vận tải biển Việt Nam.

Trọng tải bình quân đội tàu vận tải biển Việt Nam. Sản lượng hàng hoá vận chuyển của đội tàu vận tải biển Việt Nam trong những năm gần đây. Thị phần đội tàu vận tải biển Việt Nam.5 Hiệu quả kinh doanh, khai thác đội tàu. Tình hình sinh lời của doanh nghiệp vận tải biển Việt Nam.

Suất đầu tư của đội tàu vận tải biển Việt Nam. Mức đóng góp vào ngân sách nhà nước của các doanh nghiệp VTB Việt Nam. Đánh giá chung về đầu tư phát triển đội tàu trong vận tải biển Việt Nam. Bối cảnh của đội tàu vận tải biển thế giới .116 iii CHƯƠNG 4.

GIẢI PHÁP NÂNG CAO KẾT QUẢ ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN ĐỘI TÀU TRONG VTB VIỆT NAM. Quan điểm và mục tiêu phát triển ngành vận tải biển Việt Nam. Quan điểm phát triển. Mục tiêu phát triển.

Nội dung quy hoạch cụ thể. Bối cảnh chung của ngành vận tải biển thế giới và Việt Nam .1 Bối cảnh chung của ngành vận tải biển thế giới .2 Bối cảnh chung của ngành vận tải biển Việt Nam. Thách thức và cơ hội đối với ngành VTB và đội tàu VTB Việt Nam .3 Giải pháp nâng cao kết quả đầu tư phát triển đội tàu trong VTB Việt Nam. Giải pháp về nguồn vốn.

Giải pháp về nguồn lực lao động. Giải pháp về nguồn lực khoa học công nghệ .1 Kiến nghị với nhà nước .2 Kiến nghị với bộ Giao thông vận tải.3 Kiến nghị đối với Hiệp hội chủ tàu Việt Nam .166 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ .167 TÀI LIỆU TAM KHẢO.177 iv DANH MỤC BẢNG Bảng 3. 1 Nguồn vốn đầu tư phát triển đội tàu trong vận tải biển của các doanh nghiệp Việt Nam giai đoạn 2013-2018. 2 Cơ cấu đội tàu Việt Nam theo loại tàu giai đoạn 2006 - 2018.

3 Số lượng và tuổi trung bình đội tàu Việt Nam tính đến cuối năm 2018. 4 Trọng tải bình quân các loại tàu trong đội tàu VTB Việt Nam tính đến tháng 12/2018. 5 Lợi nhuận sau thuế của các doanh nghiệp VTB Việt Nam giai đoạn 2013-2018. 6 Hệ số sinh lời của doanh nghiệp VTB Việt Nam giai đoạn 2013-2018.

7 Suất đầu tư của đội tàu VTB Việt Nam giai đoạn 2013-2017. 8 Số thuế của các doanh nghiệp VTB Việt Nam giai đoạn 2013-2018. 9 Cơ cấu đội tàu thế giới theo loại tàu giai đoạn 2009 – 2018. 10 Trọng tải bình quân các loại tàu trong đội tàu VTB thế giới năm 2018.

11 Tỷ lệ các loại tàu trong đội tàu VTB Việt Nam tính đến tháng 12/2018 .112 v DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT CHỮ VIẾT TẮT TỪ VIẾT TẮT Bộ GTVT Bộ Giao thông vận tải Cục HHVN Cục Hàng hải Việt Nam DN VTB Doanh nghiệp vận tải biển ĐTPT Đầu tư phát triển IMO Tổ chức Hàng hải quốc tế KTXH Kinh tế xã hội NHTM Ngân hàng thương mại NLCT Năng lực cạnh tranh SQTV Sỹ quan thuyền viên UNCTAD Báo cáo hàng năm ngành hàng hải thế giới VTB Vận tải biển vi MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài Năm 2016, Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) đã đề xuất về chủ đề cho ngày Hàng hải thế giới là “Thế giới không thể thiếu ngành hàng hải”. Đặt trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang ngày càng có sự liên kết chặt chẽ, hội nhập sâu rộng thì càng thấy rõ được vai trò, vị trí quan trọng của ngành hàng hải trong nền kinh tế toàn cầu. Ngày nay, các quốc gia đang đẩy mạnh việc xuất khẩu hàng hoá của nước mình đến khắp nơi trên thế giới và vận tải bằng đường biển đã trở thành phương tiện chủ chốt để vận chuyển hàng hoá giữa các châu lục với những đặc tính và ưu thế của mình so với các phương thức vận chuyển khác như hàng không, đường sắt, đường bộ … như vận chuyển được khối lượng hàng hoá trọng tải lớn, kích thước lớn; chi phí vận chuyển rẻ; … Bên cạnh đó, đối với nhiều quốc gia, đặc biệt là các quốc gia có ưu thế về vị trí địa lý, vận tải biển còn là một trong những lĩnh vực mũi nhọn của nền kinh tế vì ngành này tạo ra khối lượng công ăn việc làm rất lớn, phù hợp với khả năng đáp ứng của nguồn nhân lực nước nhà, không những thế còn là một ngành xuất khẩu không hao tốn nhiều tài nguyên nhưng lại mang về nhiều ngoại tệ cho đất nước. Việt Nam với hơn 3.260km bờ biển hiện đang có tiềm năng rất lớn trong việc phát triển các lĩnh vực kinh tế có liên quan tới biển.

Nhận thấy tầm quan trọng cũng như tiềm năng phát triển kinh tế biển, Đảng và Nhà nước ta đã có trọng những định hướng, chiến lược nhằm phát triển kinh tế biển được nêu trong các Văn kiện Đại hội Đảng từ khoá IX cho đến nay. Cụ thể, Đại hội Đảng khoá IX đã nêu: “Phát triển mạnh và phát huy vai trò chiến lược của kinh tế biển kết hợp với bảo vệ vùng biển: mở rộng nuôi trồng và đánh bắt, chế biến hải sản, tiến ra biển xa; khai thác và chế biến dầu khí; phát triển công nghiệp đóng tàu và vận tải biển, du lịch, dịch vụ; phát triển các vùng dân cư trên biển, giữ vững an ninh vùng biển” [15, tr 95]. Đến Đại hội Đảng khoá XI đã càng nhận thức rõ ràng hơn nữa tầm quan trọng của kinh tế biển: “Phát triển kinh tế ven biển, biển và hải đảo theo định hướng Chiến lược biển đến năm 2020. Xây dựng hợp lý hệ thống cảng biển, các khu công nghiệp, khu kinh tế, đô thị ven biển gắn với phát triển công nghiệp đóng và sửa chữa tàu, khai thác, chế biến dầu khí, vận tải biển, du lịch biển.” [16, tr203] 1 Trong định hướng và chiến lược phát triển kinh tế biển, có thể thấy vận tải biển được đề cập đến khá kỹ lưỡng, điều đó cho thấy tầm quan trọng của vận tải biển đối với kinh tế biển nói riêng và toàn bộ nền kinh tế nói chung.

Với vị trí địa lý khá quan trọng trong khu vực châu Á, Việt Nam rất có tiềm năng để phát triển mạnh về lĩnh vực vận tải biển. Biển Đông nằm trên tuyến đường giao thông biển huyết mạch nối liền Thái Bình Dương - Ấn Độ Dương, Châu Âu - Châu Á, Trung Đông - Châu Á. Đây được coi là tuyến đường vận tải quốc tế nhộn nhịp thứ hai của thế giới. Mỗi ngày có khoảng từ 150 - 200 tàu các loại qua lại Biển Đông, trong đó có khoảng 50% là tàu có trọng tải trên 5.000 tấn, hơn 10% là tàu có trọng tải từ 30.000 tấn trở lên.

Hơn 90% lượng vận tải thương mại của thế giới thực hiện bằng đường biển và 45% trong số đó phải đi qua vùng Biển Đông [37, tr6]. Lượng dầu lửa và khí hoá lỏng được vận chuyển qua vùng biển này lớn gấp 15 lần lượng chuyên chở qua kênh đào Panama. Nhận thức được những lợi ích mà vận tải biển mang lại cộng với sự thuận lợi về vị trí địa lý, trong thời gian qua, Đảng và Nhà nước ta đã có những chiến lược cũng như những chính sách nhằm thúc đẩy sự phát triển của vận tải biển Việt Nam. Và khi nhắc tới vận tải biển thì yếu tố đầu tiên và quan trọng nhất phải kể đến đó chính là đội tàu vận tải biển vì đây chính là phương tiện được sử dụng để chuyên chở hàng hoá trên các tuyến vận tải.

Tuy có rất nhiều tiềm năng và điều kiện để khai thác cũng như nhận được rất nhiều sự quan tâm, nhưng đội tàu vận tải biển Việt Nam chưa thực sự phát triển tốt mà vẫn còn tồn tại rất nhiều hạn chế.