Luận án tiến sĩ kinh tế - Xác định hàm cầu nhập khẩu vật tư nông nghiệp: Phân bón urê

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRUONG ĐẠI HỌC KINH TE QUOC DÂN NGUYÊN THẺ HÒA XÁC ĐỊNH HAM CÂU NHẬP KHẨU VAT TƯ NÔNG NGHIỆP CUA VIỆT NAM TRONG THỜI KY DOI MỚI (LAY VI DỤ PHAN BON URE) LUẬN AN TIEN SĨ KINH TE HA NOI - 2007 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRUONG ĐẠI HỌC KINH TE QUOC DÂN NGUYÊN THẺ HÒA XÁC ĐỊNH HÀM CÂU NHẬP KHẨU VẬT TƯ NÔNG NGHIỆP CUA VIỆT NAM TRONG THỜI KY DOI MỚI (LAY Vi DU PHAN BÓN URE) CHUYEN NGÀNH: KINH TE, QUAN LY & KHHKTQD (KINH TE VI MO) MA SO: 5.05 Người hướng dẫn khoa hoc: PGS, TS. BONG XUÂN NINH PGS, TS. HOANG YEN HA NOI - 2007 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Cac sô liệu nêu trong luận án là trung thực và có nguôn goc rõ rang.

Các kêt quả nêu trong luận án chưa từng được ai công bô trong bat kỳ công trình nao khác. Nguyễn Thế Hòa MỤC LỤC (:01/9) (6051000571007 .1 Tính cấp thiết của dé tài luận án.2 Một số van đề liên quan đến đề tai luận án 1. Mục tiêu nghiên cứu của luận áï.-- ¿2c SE 1E E**EE*EE+EEketEeeeerkeerskrseree 1.4 Phạm vi nghiên cứu của luận án.6 Những đóng góp của luận án.- St St SH HT Hi ri 10 1.7 Kết cấu của luận At eee ecceccccecseccessesseccseceessesucsuceesscsuesucsesassuesucseesessesuesessesseeneeees 11 CHUONG 2: MOT SO VAN DE LY LUAN VA THUC TIEN VE CAU NHAP KHẨU URE CHO NONG NGHIEP.1 Vai trò của uré với sản xuất nông NghiSp oo.2 Các nhân tô cơ ban tác động tới cầu nhập khâu urê .3 Cung, cầu phân đạm của một số thị trường lớn trên thế giới.4 Mô hình cầu nhập khâu của LeaImer. --22- 22 ©2++2+E+£E£EE£2EE2EEerxxrrrerrex 37 2.5 Mô hình cầu nhập khẩu các nhân tỐ.---- ¿2s St+E+E2E2EEEE2EEEEEEEEEEErrrkrrrree 46 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CUNG, CẢU URÊ Ở VIỆT NAM TRONG THỜI GIAN QUA.

5 G5 cọ HH HH.1 Thực trạng tiêu dùng urê ở Viét nam. Thực trạng cung urê ở VIỆt NaIm. ---- + 3t **t SE kg ri rưệt 66 CHUONG 4: XÁC ĐỊNH HAM CAU NHẬP KHẨU URE CUA VIỆT NAM, DỰ BAO LƯỢNG NHẬP KHẨU URE TRONG CÁC NĂM TỚI VÀ KIÊN )'©:0 5 —.1 Phương hướng và mục tiêu phát triển nông nghiệp của Việt Nam. Kha năng phat triển san xuất urê & phân bón có liên quan trong nước .3 Xác định hàm cầu nhập khâu urê.4 Dự báo lượng cầu nhập khẩu urê cho các năm 2007, 2008, 2009.5 Đánh giá thực trạng cung cầu phân đạm của VN qua hàm cau NK urê.6 Kiến nghị một số giải pháp nhằm ồn định & phát triển thị trường urê.,ÔỎ 127 KIÊN NGHỊ VE NHỮNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO.-----°-<- 129 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH DA CÔNG BO CUA TÁC GIA.

130 TÀI LIEU THAM KHẢO .,ÔỎ 136 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TÁT Viếttất — [Viếtđẫy đang Việt Viết đầy đủ tiếng Anh CDN Cổ định dam ĐC Đổi chứng BYTV — |Biovệ dive vin CEE Trung & DéngAu Central &East European, CIE Gia cả hàng nhập khâu tinh cả phi bảo hiém | Cost, Insurance and Freight và vận chuyên. CIS Cộng dong các quốc gia độc lập. Independent States NN&CNTP | Nông nghiệp &Công nghiệp thực phẩm. DBSCL | Đồng bing sông Cau Long EEC Cộng đồng kinh tế Châu Âu European Economie Community ERMA —_|1igp boi san xuit phan bin Chiu Au European Ferilizer Manufacturers Association ECU om vi tiền tệ chung Chiu Âu European Curreney Unit BU Tiên minh Châu Âu European Union EUIS Liên mình Châu Âu gồm 15 nước Tây FAO Tổ chức nông nghiệp và lương thực (Liên | Food and Agricultural hiệp quốc) Organization FoR Giá cả hàng xuất khẩu chưa tinh phí bio Free On Board hiểm, vận chuyển ust Hệ sinh tái TA Hiệp hội phân bón quốc International Fetzer Industry Association IMF Qui tiền tệ quốc tế Intemational Monetary Fund IPM Quin ý dịch hại tổng hợp Intergrated Pest Management KHKT | Khoa hoe ky host Lr Ting sản lượng lương thực NK "Nhập khâu NN Nong nghiệp NHNN | Ngin hing Nhà nước NHTM | Ngin hing Thương mại SL Sản lượng Sx Sin xuất SXNN | Sin xult ndng nghigp Tp Trung bình TN Thu nhập TT Thị tường UBKHNN Uỷ ban kế hoạch Nhà nude Viết tất Viết diy âu tiếng Việt Viết đầy đã tiếng Anh UBNN Uy ban nhân dân VND Đông Việt Nam VINN Vật tư nông nghiệp.

wro Tổ chức thương mại th giối World Trade Organization XK Xuất khâu 1998/96 Thời gian canh tic nông nghiệp tỉnh cho một năm kề ừ vụ đông năm 1995 cho đến vụ hệ thụ nim 1996 DANH MỤC CAC BANG Bang 2-1: Đồng gấp của các nhân tổ abi với tang sản lượng rằng trụ "Bảng 2-2: Tiêu dùng và nhập khâu N của EUIS gai đoạn 1989/90-1997/98. “Bảng 3-1: Sin lượng Ieøng thực có hạ đạt được rong giai đoạn 1990-2006. “ông sản xuất khấu chủ you của VN. i: Tiêu thụ phân vô cơ ở Việt Nam giai đoạn T88986-200//200 ‘Mie tiêu thụ cúc chất dink dường cơ bản trên mỗi ha Lượng phân chuồng mỗi năm của các Toa ga sức Tilp ede chất định đưồng có trong phân ch Dain số và số lượng di gia sắc cña VN.

Lượng các chất định dưỡng cơ bãn từ. Kha năng tế kiệm đạm khoảng cia phân vi sink có định nit. "Băng 3-11: Giá Uré (FOB) năm 2004 và 2005 ri Batic Băng 3-12: Giá Uré (FOB) năm 2005 và 2006 ri Batic "Băng 3-13: Tình hình NK khẫu phâm vô co cia VN giai đoạn 1990-200: Bing 3-14: Những doanh nghiệp nhập nhiều uré trong thắng 2/2007. Bang 4-1: Số liệu thông kê về lưng uré NK, sản lượng lương thực, giá "Băng 4-2: Phân phối F cho (,P, 2) = (, 0, 1) trong mồ hình.

Băng 4-3: Các ket quả hiém định DF vé nghiệm đơn Bang 4-4 Bang 45: Bang 46: “Kết quả mô hình hii qui (1-19). Bang 47: “Kết quả mô hình hãi qui (4-17). “Bảng 4-8: Dự bio giá thực của uré, sin lượng lương thực và tượng cung ure 109 Bing 4-9: Dự báo lượng cầu nhập khẩu urê trung bình cho các năm. Bang 4-10: iu DANH MỤC CÁC HÌNH inh 2-1:Cung-ciu lương thực thể giới giai đoạn 1995-200: inh 2-2: Chu nhập khâu khi hing bóa sin xuất inh 3-1 Tổng sản lượng lương thự của VN giai đoạn 1986-200 inh 4-1: Câu nhập khâu uté khi rể nhập khâu là hàng hóa thay th.

Hình 42: Lượng trẻ nhập khâu của VN gia đoạn 1986-2006.ecccoccec 94 Hình 43: Gid thực của uré tại thị trường VN giai đoạn 1986-2006. inh 4-4: Tông sả lượng lương thực của VN sii đoạn 1986-2006. inh 4-5: Lượng cung trẻ trong nước giai đoạn 1986-2006. Hinh 4-6: Tông diện tích canh tác nông nghiệp giai đoạn 1986-2006.

Hình 4-7: Năng suất lúa của VN giai đoạn 1986-3006. CHƯƠNG 1: MỞ DAU 1.1 Tính cắp thiết của dé tài luận ám Sau 20 năm đổi mới dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam kể từ Đại hội Đảng lần thứ VI năm 1986 nén kinh tế Việt Nam đã thực sự thay đổi về chất, đồi sống nhân dân được cải thiện rõ rộ, tăng trường rất mạnh trong hầu hết các ngành, đặc biệt trong ngành sin xuất nông nghiệp. Nước ta từ một nền kin tế rit lạc hậu, khủng hoáng triển miễn và thiểu lương thực trim trọng trở thin một nước xuất khẩu gạo đứng thứ hai thể gi với mức xuất khẩu ổn định trên 4 triệu tắnnăm, chỉ sau Thai Lan, đảm bảo an nĩnh lương thực. Sản xuất nông nghiệp đã thực sự là chỗ da vững chắc để chúng ta iễn hành Công nghiệp hóa- Hiện đại hóa đất nước trong những năm tiếp theo “Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu to lớn đỏ ngành nông nghiệp Việt Nam vẫn còn nhiễu yêu kém, bit cập.

Trong khi giá trị sản phẩm nông nghiệp thắp nhưng, một trong những vật tư nông nghiệp quan trọng là phân bón uré - sản phẩm của ngành công nghiệp - có giá t cao. Cho tới năm 2003, ngành sản xuất uré rong nước mới chỉ đấp ứng được khoảng 7,1% nhủ cầu của sản xuất nông nghiệp, còn li ching a phải nhập khẩu và phụ thuộc vào giá cả và cung cầu uré của th giới ring năm 2003 cả nước phải nhập khẩu hơn 1,9 triệu tấn uré. Hệ thống phân phối uré còn thiểu đồng bộ, thị trường uré nhiều khi rô loạn. Từ năm 2003, giá uré thể giới tổng mạnh và đứng ở mức cao do giá dầu lửa và khí ga tăng.

Từ thắng 9/2004, Nhà may phân đạm Phú Mỹ đi vào sin xuất với sản lượng 720.000 tin uréinim, Sản lượng tr của Phú Mỹ cũng chỉ đáp ứng 30-35% nhu cầu thị trường trong nước. Việc Nhà nước giao cho Nhà máy Phú Mỹ điều tt én định giá thị trường uré với mức giá thấp hơn giá nhập Khẩu 155% tổ ra không hiệu quả. Năm 2005, gi cả uré không kiếm soit nỗi gây tác động xắu đến tâm lý và boại động nhập khẩu trể của ác nhà nhập khẩu, Các nhà nhập khẩu ure không dám nhập vì sợ thua lỗ, thiểu cung ure trim trọng xảy ra tình trạng đu cơ phần bón xuất hiện, phân bón gi và chất lượng kém tràn lan, th rường uré trong nước bắt ổn trong thời gian dải. Căng thẳng về 2 nguồn cùng uré làm cho người nông dân đứng trước nhiều khó khăn, i dùng rể giảm sút.

mạnh, năng suất cây trồng và sản lượng cây trồng do đó bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Bên cạnh đoạt động dự báo vé iêu ding uré cũ ede cơ quan quần lý Nhà nước là it khác nhau và si lệch rất nhiễu so với thực Lẻ, Việc xác định hàm sầu nhập khâu trẻ và xây dmg một môdul dự báo có tinh khoa học, khách quan về lượng cầu nhập khẩu uré cho các năm tối là hỗt sức cần thiế. Đằng thời cần cổ những giải pháp nào để có thé ổn định & phát trié thị trường uré ở VN, Vì những lý do tên tôi đã chọn dễ tải luận án: “Nae định hàm cầu nhập khâu vật tư nông nghiệp của Việt Nam. trong thời kỳ đỗi mới (ấy ví dụ phân bón URE)” 1.2, Một số vin đề liên quan đến dé tài luận ám 1.241 Tông quan về cầu NK một số vật tự NN nhập khẩu chính của VN Vật tư nông nghiệp theo nghĩa ting quit là tất cả các loi nguyên, nhiền, vật liệu, trang thiết bj được sử dung cho sản xuất nông nghiệp, Do dé vật tư nông nghiệp bao gim rất nhiều ching loại, uy nhiên tuỳ theo lĩnh vực sản xuất nông nghiệp (rồng tot, chăn nuôi.) mà vật tư nông nghiệp cũng được hiểu theo nghĩa hẹp cụ thé hon, Trong nén nông nghiệp sản xuất lúa nước của VN, ông cha ta đã đúc kết lại vai trở của vật tư nông nghiệp quan trọng trong câu "Nhất nước, nhỉ phân, tam cần, tứ giống”, “Các loại vật tư nông nghiệp được nhập khẩu chính vào nước ta hiện nay là phân bin võ cơ hóa chất ảo vệ thực vật, giống la a È nhập khẩu phan v6 cơ.