Luận án tiến sĩ: Xử lý tài chính ngay lập tức khi tái cấu trúc các ngân hàng thương mại ở Việt Nam - Trường Đại học Luật Hà Nội, Nguyễn Thị Hương, 2021

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI NGUYỄN THỊ HƯƠNG PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ TÀI CHÍNH KHI TÁI CẤU TRÚC CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI – 2021 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI NGUYỄN THỊ HƯƠNG PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ TÀI CHÍNH KHI TÁI CẤU TRÚC CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI Ở VIỆT NAM Chuyên ngành : Luật Kinh tế Mã số : 9 38 01 07 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Nguyễn Minh Hằng 2. Đồng Ngọc Ba HÀ NỘI – 2021 luan an i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Những kết quả nghiên cứu trong luận án này là trung thực.

Việc trích dẫn tài liệu trong luận án trung thực, chính xác, có nguồn rõ ràng và đảm bảo quy chế của cơ sở đào tạo. Những điểm mới trong luận án chưa từng được ai công bố ở công trình nghiên cứu khoa học nào. Tôi xin chịu trách nhiệm về tính chính xác và trung thực của Luận án này. Tác giả luận án Nguyễn Thị Hương luan an ii LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lời cảm ơn tới Trường Đại học Luật Hà Nội đã tạo điều kiện cho tôi hoàn thành khóa học.

Tôi xin cảm ơn các Thầy, Cô giáo của trường Đại học Luật Hà Nội đã giúp đỡ tôi trong khoảng thời gian tôi làm nghiên cứu sinh tại đây. Đặc biệt, tôi bày tỏ lời cảm ơn sâu sắc đến cô TS. Nguyễn Minh Hằng và thầy TS. Đồng Ngọc Ba đã rất tâm huyết hướng dẫn, động viên tôi hoàn thành luận án này.

Tôi xin cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp luôn cảm thông, khích lệ để tôi có nghị lực, thời gian và các nguồn lực khác trong suốt quá trình thực hiện Luận án. Tác giả luận án Nguyễn Thị Hương luan an iii DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1 Các thương vụ tái cấu trúc các ngân hàng thương mại giai đoạn 2010 - 2020 .2: Tổng hợp lãi suất tiết kiệm từng kỳ các ngân hàng tháng 5/2021 .3: Lộ trình thực hiện Công ước Basel III.4: Danh sách những ngân hàng thương mại đạt chuẩn Basel II .5: Tỷ lệ nợ xấu của một số ngân hàng thương mại giai đoạn 2012 – 2020 .6: Tình hình thực tế xử lý tài sảxn bảo đảm và thu nợ xấu năm 2017, 2018 tại VCCB .1: Thu nhập bình quân đầu người (GDP/người) của Việt Nam .137 luan an iv DANH MỤC BIỂU Biểu đồ 2.1: Tốc độ tăng GDP giai đoạn 2010 – 2020 .2: Tăng tưởng tiền gửi các NHTM giai đoạn 2013 – 6/2019 .3: Kết quả thu hồi nợ xấu qua các năm của VAMC .4: Tổng nợ xấu của hệ thống NHTM Việt Nam giai đoạn 2010-2018.5: Thực trạng tài sản bảo đảm tại các NHTM Việt Nam cuối 2019.1: Top 10 ngân hàng có vốn điều lệ cao nhất .138 luan an v DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN STT TỪ VIẾT TẮT NGHĨA CỦA TỪ 1 ATTC An toàn tài chính 2 BLDS 2015 Bộ Luật dân sự năm 2015 Bank for International Settlements (Ngân hàng 3 BIS Thanh toán Quốc tế) 4 Basel Hiệp định Basel 5 BCBS Ủy ban Basel về Giám sát Ngân hàng 6 CIC Trung tâm thông tin tín dụng ngân hàng 7 CAR Capital Adequacy Ratio (Tỷ lệ an toàn vốn) Đề án “Cơ cấu lại hệ thống các TCTD giai đoạn 8 Đề án 254 2011 – 2015” theo Quyết định số 254/QĐ – TTg ban hành vào ngày 01/03/2012. 9 IFM Quỹ tiền tệ Quốc tế 10 M&A Mergers and Acquisitions (Mua lại và sáp nhập) 11 NHTM Ngân hàng thương mại 12 NHTMCP Ngân hàng thương mại cổ phần 13 NHNN Ngân hàng nhà nước 14 NHTW Ngân hàng Trung ương 15 NXB Nhà xuất bản Prompt Corective Action (Hành động khắc phục 16 PCA kịp thời) 17 TCT Tái cấu trúc 18 TCTD TCTD Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên 19 VAMC Quản lý tài sản của TCTD Việt Nam World Trade Organization (Tổ chức Thương mại 20 WTO Thế giới) 21 WB World Bank 22 XLTC Xử lý tài chính luan an vi MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii DANH MỤC BẢNG.

iii DANH MỤC BIỂU. iv DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN. vi PHẦN MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài.

Mục đích nghiên cứu. Nhiệm vụ nghiên cứu. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Những điểm mới của luận án. Những đóng góp mới về khoa học và thực tiễn của luận án.

Kết cấu của luận án.5 PHẦN TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ. Tổng quan tình hình nghiên cứu. Những công trình liên quan đến khái niệm tái cấu trúc ngân hàng thương mại, xử lý tài chính khi tái cấu trúc các ngân hàng thương mại. Những công trình nghiên cứu liên quan đến pháp luật về xử lý vốn khi tái cấu trúc các ngân hàng thương mại.

Những công trình nghiên cứu liên quan đến pháp luật về xử lý nợ xấu khi tái cấu trúc các ngân hàng thương mại. Những công trình nghiên cứu liên quan đến pháp luật về xử lý tài sản khi tái cấu trúc các ngân hàng thương mại. Cơ sở lý thuyết của đề tài. Lý thuyết nghiên cứu.

Câu hỏi nghiên cứu. Các giả thuyết nghiên cứu .21 PHẦN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .23 Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ XỬ LÝ TÀI CHÍNH VÀ PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ TÀI CHÍNH KHI TÁI CẤU TRÚC CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI. Những vấn đề lý luận về xử lý tài chính khi tái cấu trúc các ngân hàng thương luan an vii mại. Khái niệm, đặc điểm, mục đích tái cấu trúc các ngân hàng thương mại.

Khái niệm, đặc điểm, mục đích xử lý tài chính khi tái cấu trúc ngân hàng thương mại. Mối quan hệ giữa xử lý tài chính và tái cấu trúc các ngân hàng thương mại. Những vấn đề lý luận về pháp luật xử lý tài chính khi tái cấu trúc các ngân hàng thương mại. Khái niệm pháp luật xử lý tài chính khi tái cấu trúc các ngân hàng thương mại.

Những yếu tố ảnh hưởng tới pháp luật về xử lý tài chính khi tái cấu trúc các ngân hàng thương mại. Nội dung của pháp luật về xử lý tài chính khi tái cấu trúc các ngân hàng thương mại .46 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 .62 Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ TÀI CHÍNH KHI TÁI CẤU TRÚC CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI Ở VIỆT NAM. Pháp luật về xử lý vốn khi tái cấu trúc các ngân hàng thương mại. Pháp luật về xử lý vốn chủ sở hữu khi tái cấu trúc các ngân hàng thương mại.

Pháp luật về xử lý vốn huy động khi tái cấu trúc các ngân hàng thương mại. Pháp luật về tỷ lệ vốn an toàn khi tái cấu trúc các ngân hàng thương mại. Pháp luật về xử lý nợ xấu khi tái cấu trúc ngân hàng thương mại. Pháp luật về xử lý nợ xấu trong trường hợp ngân hàng thương mại tự tái cấu trúc.

Pháp luật về hoán đổi nợ xấu thành vốn góp khi tái cấu trúc các ngân hàng thương mại. Pháp luật về xử lý nợ xấu trong trường hợp kiểm soát đặc biệt, mua bán, hợp nhất, sáp nhập ngân hàng thương mại. Pháp luật về xử lý tài sản khi tái cấu trúc ngân hàng thương mại. Pháp luật về xử lý tài sản thuộc sở hữu của ngân hàng thương mại khi tái cấu trúc các ngân hàng thương mại.

Pháp luật về xử lý tài sản bảo đảm khi tái cấu trúc các ngân hàng thương mại .116 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 .129 luan an viii Chương 3: HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ TÀI CHÍNH KHI TÁI CẤU TRÚC CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI Ở VIỆT NAM VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC THI. Định hướng hoàn thiện pháp luật về xử lý tài chính khi tái cấu trúc các ngân hàng thương mại ở Việt Nam và nâng cao hiệu quả thực thi. Hoàn thiện pháp luật về xử lý tài chính khi tái cấu trúc các ngân hàng thương mại và nâng cao hiệu quả thực thi nhằm thể chế quan điểm, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam về tái cấu trúc ngân hàng thương mại. Pháp luật về xử lý tài chính khi tái cấu trúc các ngân hàng thương mại cần được pháp điển hóa.

Xử lý tài chính phải được xác định là nhiệm vụ trọng tâm của tái cấu trúc các ngân hàng thương mại. Nhà nước được phép can thiệp vào quá trình xử lý tài chính khi tái cấu trúc các ngân hàng thương mại. Pháp luật về xử lý tài chính khi tái cấu trúc các ngân hàng thương mại phải đặt trong mối quan hệ tổng thể với lĩnh vực pháp luật khác và phải phù hợp với yêu cầu hội nhập quốc tế. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về xử lý tài chính khi tái cấu trúc các ngân hàng thương mại ở Việt Nam.

Bổ sung một số Điều luật cho Chương VIII của Luật Các tổ chức tín dụng. Giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về xử lý vốn khi tái cấu trúc các ngân hàng thương mại. Giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về xử lý nợ xấu khi tái cấu trúc các ngân hàng thương mại. Giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về xử lý tài sản khi tái cấu trúc ngân hàng thương mại.

Giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực thi những quy định của pháp luật về xử lý tài chính khi tái cấu trúc các ngân hàng thương mại .154 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 .159 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO luan an 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong nền kinh tế của mỗi quốc gia, hoạt động ngân hàng luôn giữ vai trò là huyết mạch, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của mọi ngành nghề khác trong xã hội. Tuy nhiên, cũng chính vì vậy mà hoạt động của ngành ngân hàng rất nhạy cảm, nếu như không có cơ chế vận hành phù hợp có thể gây tổn hại rất lớn cho sự phát triển kinh tế - xã hội. Đặc biệt trong những năm gần đây, tình hình thế giới và khu vực có nhiều biến động thất thường.

Các cuộc khủng hoảng tài chính, khủng hoảng kinh tế ở Đông Á, Mỹ, Châu Âu… tác động tiêu cực đến phát triển kinh tế và đời sống của nhiều người.