Luận án tiến sỹ: Quyền tố cáo của công dân theo pháp luật Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI HOÀNG TH N PHƯ NG Q NT CÁO CỦ C NG N TH O PHÁP ẬT VIỆT N LUẬN ÁN TIẾN SỸ LUẬT HỌC HÀ NỘI – 2024 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI HOÀNG TH N PHƯ NG Q NT CÁO CỦ C NG N TH O PHÁP ẬT VIỆT N Chuyên ngành: Luật H v uật H Mã số: 9380102 LUẬN ÁN TIẾN SỸ LUẬT HỌC Ngườ ướng dẫn khoa học: 1. T Đ HÀ NỘI - 2024 LỜI C ĐO N Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi. Các kết quả nêu trong Luận án chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Các số liệu trong Luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng, được trích dẫn đúng theo quy định.

Tôi xin chịu trách nhiệm về tính chính xác và trung thực của Luận án này. TÁC GIẢ LUẬN ÁN H gT P ư g LỜI CẢ N Nghiên cứu sinh xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với PGS. Nguy n Hoàng nh và PGS. i Thị ào – người hướng dẫn đã tận tình chỉ bảo trong quá trình Nghiên cứu sinh thực hiện luận án.

Nghiên cứu sinh cũng xin cảm ơn các thầy, cô, anh, chị, bạn bè, đồng nghiệp và gia đình đã động viên, khuyến khích, giúp đỡ, đóng góp ý kiến quý báu để Nghiên cứu sinh hoàn thành được Luận án này. TÁC GIẢ LUẬN ÁN H gT P ư g ỤC ỤC LỜI C ĐO N LỜI CẢ N ỤC ỤC NH ỤC TỪ VIẾT TẮT. Lí do lựa chọn đề tài. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu.

ối tượng và phạm vi nghiên cứu. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu. Những đóng góp mới của luận án. ngh a khoa học và thực ti n của luận án.

Kết cấu của luận án. 8 T NG Q N T NH H NH NGHI N CỨ I N Q N ĐẾN Đ TÀI ẬN ÁN .1 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài của luận án .1 Tình hình nghiên cứu lí luận về quyền tố cáo .2 Tình hình nghiên cứu về thực trạng pháp luật và thực tiễn thực hiện quyền tố cáo .3 Tình hình nghiên cứu liên quan đến giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi quyền tố cáo. ánh giá tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài của luận án và những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu. Đánh giá tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài.2 Những kết quả mà luận án kế thừa và những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu.

Cơ sở lý thuyết, câu hỏi nghiên cứu, giả thuyết nghiên cứu. Cơ sở lý thuyết của luận án. Giả thuyết nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu.

34 K T LU N PHẦN T NG QU N. 35 CHƯ NG 1: NHỮNG VẤN Đ LÍ LUẬN V QUY N T CÁO CỦ CÔNG DÂN. Khái niệm, vai trò của quyền tố cáo của công dân. Khái niệm quyền tố cáo của công dân.

Vai trò của quyền tố cáo của công dân. Chủ thể quyền tố cáo của công dân. Hình thức thực hiện quyền tố cáo của công dân. Nội dung quyền tố cáo của công dân.

uyền của ng i tố cáo. Ngh a vụ của ng i tố cáo. Các giới hạn quyền tố cáo của công dân. Giới hạn về đối t ợng quyền tố cáo của công dân.

Giới hạn về chủ thể quyền tố cáo. Giới hạn quyền đ ợc bảo vệ khi công dân thực hiện quyền tố cáo. Giới hạn về quyền tự định đoạt của công dân khi thực hiện quyền tố cáo 79 1. Những yếu tố ảnh hưởng đến quyền tố cáo của công dân.

Yếu tố chính trị. Yếu tố pháp luật. T chức máy đ i ng cán c ng chức tiếp nhận và giải quyết tố cáo của c ng ân. Bảo đảm quyền tố cáo của công dân.

87 K T LU N CH NG 1. 92 CHƯ NG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN THỰC HIỆN QUY N T CÁO CỦA CÔNG DÂN Ở VIỆT N HIỆN N. Thực trạng pháp luật về quyền tố cáo của công dân. Thực trạng pháp luật về chủ thể quyền tố cáo của c ng ân.

Thực trạng pháp luật về hình thức thực hiện quyền tố cáo của c ng ân. Thực trạng pháp luật về n i ung quyền tố cáo của c ng ân. Thực trạng pháp luật về các giới hạn quyền tố cáo của c ng ân. Thực trạng pháp luật về ảo đảm quyền tố cáo của c ng ân.

Thực ti n thực hiện quyền tố cáo của công dân ở Việt Nam. Nguyên nhân của các thành tựu và hạn chế trong thực hiện quyền tố cáo của công dân. Nguyên nhân của các thành tựu trong thực hiện quyền tố cáo của công dân. Nguyên nhân của các hạn chế trong thực hiện quyền tố cáo của công dân.

149 K T LU N CH NG 2. 153 CHƯ NG 3: Q N ĐI GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP ẬT VÀ BẢO ĐẢM THỰC HIỆN PHÁP ẬT V Q NT CÁO CỦ C NG DÂN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY. Quan điểm hoàn thiện pháp luật và bảo đảm thực hiện quyền tố cáo của công dân. oàn thiện pháp luật và ảo đảm thực hiện quyền tố cáo của c ng ân phải ảo đảm quyền con ng i quyền c ng ân.

oàn thiện pháp luật và ảo đảm thực hiện quyền tố cáo phải đáp ứng đỏi hỏi của c ng cu c xây ựng nhà n ớc pháp quyền x h i chủ ngh a iệt Nam156 3. oàn thiện pháp luật và ảo đảm thực hiện quyền tố cáo của c ng ân phải đảm ảo phát huy ân chủ trong kiểm soát quyền lực nhà n ớc. oàn thiện pháp luật và ảo đảm thực hiện quyền tố cáo của c ng ân phải đảm ảo ph hợp với các điều ớc quốc tế mà Việt Nam là thành viên. oàn thiện pháp luật và ảo đảm thực hiện quyền tố cáo của công dân phải đề cao tính công khai, minh bạch và trách nhiệm của ng i đứng đầu.

Giải pháp hoàn thiện pháp luật về quyền tố cáo của công dân. oàn thiện quy định pháp luật về chủ thể tố cáo. sung quy định về tố cáo đ ng ng i tố cáo n c anh. ađ i sung quy định pháp luật về hình thức tố cáo.

oàn thiện quy định pháp luật về ảo vệ ng i tố cáo. Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về quyền tố cáo của công dân. Nâng cao nhận thức của c ng ân và toàn x h i về quyền tố cáo. Nâng cao nhận thức của ng i tiếp nhận giải quyết tố cáo.

Nâng cao n ng lực và sự phối hợp của các chủ thể tham gia vào quá trình tiếp nhận giải quyết tố cáo thi hành kết luận tố cáo. ng ụng khoa h c c ng nghệ trong tiếp nhận và giải quyết tố cáo. Bảo đảm chất l ợng cơ sở vật chất trang thiết ị và ngu n kinh phí cho việc thực thi quyền tố cáo của c ng ân. T ng c ng kiểm tra thanh tra giám sát đối với hoạt đ ng giải quyết tố cáo; ch tr ng thi đua kh n th ởng ng i tố cáo.

179 K T LU N CH NG 3. 181 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 182 NH ỤC TỪ VIẾT TẮT CBCC : Cán bộ, công chức GQTC : Giải quyết tố cáo QTC : Quyền tố cáo U ND : Uỷ ban nhân dân XHCN : Xã hội chủ ngh a PHẦN Ở ĐẦ 1. ự ọ t Quản lí hành chính là nội dung quan trọng của quản lí nhà nước, ra đời c ng với sự hình thành nhà nước, có bản chất là việc t chức thực hiện pháp luật.

Khi thực hiện hoạt động quản lí hành chính, các chủ thể quản lí được quyền áp đặt mệnh lệnh đơn phương, buộc đối tượng quản lí phải phục t ng theo. Nhiều trường hợp, các mệnh lệnh này xâm phạm hoặc có khả n ng xâm phạm trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của đối tượng quản lí, của Nhà nước, cộng đồng. C ng với đó, hoạt động quản lí hành chính hướng tới tất cả các mặt, các l nh vực của đời sống xã hội. Trong khi đó, các quan hệ xã hội trong các mặt, l nh vực này luôn vận động không ngừng, c ng với sự phát triển của khoa học k thuật, hội nhập quốc tế, cũng như sự thay đ i của các yếu tố về chính trị- kinh tế- v n hóa- xã hội.

Vì vậy, không phải lúc nào Hiến pháp, pháp luật cũng dự liệu đầy đủ và đưa ra chỉ dẫn cụ thể cho hoạt động quản lí hành chính. Từ đây, quyền tự định đoạt, t y nghi trong quản lí hành chính nhà nước ra đời, trao quyền hành rất lớn cho các chủ thể quản lí hành chính nhà nước trong quá trình thực hiện các chức n ng, nhiệm vụ của mình. ởi vậy, quản lí hành chính nhà nước là l nh vực quản lí nhà nước d dàng nảy sinh tiêu cực, vi phạm pháp luật hoặc hiểu không đúng, không đầy đủ pháp luật dẫn đến các sai sót trong áp dụng pháp luật của các chủ thể liên quan, đặc biệt là chủ thể quản lí hành chính nhà nước, từ đây đặt ra vấn đề cần kiểm soát chặt ch hoạt động quản lí hành chính nhà nước. Quyền tố cáo được pháp luật quốc tế và quốc gia coi trọng, xem quyền này như biểu hiện của dân chủ, phát huy vai trò của người dân trong kiểm soát quyền lực nhà nước.

Tố cáo của người dân là một kênh thông tin quan trọng giúp Nhà nước phát hiện, phòng ngừa và x lý các hành vi vi phạm pháp luật để phòng, chống tham nhũng, làm trong sạch đội ngũ cán bộ, công chức, bảo vệ pháp luật và trật tự quản lý của Nhà nước cũng như bảo vệ quyền lợi hợp pháp của cá nhân, t chức, Nhà nước. Quyền tố cáo cũng là một quyền con người, là quyền giúp mọi người bảo vệ các quyền con người, các quyền, lợi ích hợp pháp khác của họ, của Nhà nước, xã hội khi bị xâm hại bởi các hành vi vi phạm pháp 1 luật. Ở Việt Nam, quyền tố cáo của công dân được ảng, Nhà nước đặc biệt quan tâm.