Ứng dụng mô hình dự báo lạm phát trong điều hành chính sách tiền tệ tại Việt Nam - Luận án TS

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM HỌC VIỆN NGÂN HÀNG -----------oOo----------- PHẠM ĐỨC ANH ỨNG DỤNG MÔ HÌNH DỰ BÁO LẠM PHÁT TRONG ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ TẠI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI, 2020 17014129656711000000 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM HỌC VIỆN NGÂN HÀNG -----------oOo----------- PHẠM ĐỨC ANH ỨNG DỤNG MÔ HÌNH DỰ BÁO LẠM PHÁT TRONG ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ TẠI VIỆT NAM CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG MÃ NGÀNH: 9.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. NGUYỄN ĐỨC TRUNG 2. PHẠM THỊ HOÀNG ANH HÀ NỘI, 2020 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án này là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Mọi số liệu và trích dẫn trong luận án đều có nguồn gốc rõ ràng, chính xác và tin cậy.

Những lập luận, phân tích của luận án chưa từng được công bố ở bất kỳ một công trình nào, trừ các bài báo của riêng tôi hoặc bài báo của tôi và đồng tác giả đã công bố được nêu trong danh mục công trình nghiên cứu của tác giả. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan trên. Tác giả luận án Phạm Đức Anh ii LỜI CẢM ƠN Mở đầu thông điệp, tôi xin trân trọng cảm ơn quý thày cô trong Ban Giám đốc và Khoa Sau Đại học – Học viện Ngân hàng đã tạo mọi điều kiện để tôi có cơ hội tham dự khóa đào tạo nghiên cứu sinh 2016 – 2020 tại Học viện Ngân hàng. Tiếp theo đó, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các thày cô gồm PGS.

Tô Ngọc Hưng, PGS. Tô Kim Ngọc (Học viện Ngân hàng) và PGS. Nguyễn Vũ Hùng (Đại học Kinh tế Quốc dân), bằng sự tận tâm và lòng nhiệt thành đã truyền đạt những kiến thức cơ sở và chuyên ngành quý báu cho tôi trong năm đầu tiên của khóa nghiên cứu sinh. Lời cảm ơn chân thành xin dành tới anh chị em đồng nghiệp, đặc biệt là TS.

Chu Khánh Lân, TS. Phạm Mạnh Hùng và TS. Trần Huy Tùng (Viện NCKH Ngân hàng – Học viện Ngân hàng); ThS. Đặng Ngọc Hà và ThS.

Hoàng Việt Phương (Vụ Dự báo, thống kê – Ngân hàng Nhà nước Việt Nam); ThS. Bùi Quốc Dũng và Lưu Xuân Khôi (Ban Kinh tế Trung ương) về những góp ý chuyên môn và kinh nghiệm quý báu được chia sẻ, điều góp phần không nhỏ làm nên thành công của luận án này. Trên tất cả, tôi xin dành lời tri ân sâu sắc tới hai nhà khoa học hướng dẫn là PGS. Nguyễn Đức Trung (Đại học Ngân hàng TP.

Hồ Chí Minh) và PGS. Phạm Thị Hoàng Anh (Học viện Ngân hàng) đã luôn tận tình động viên, dìu dắt và hướng dẫn tôi trong suốt 4 năm thực hiện luận án. Cuối cùng, tôi xin dành lời cảm ơn tới gia đình, những người thân yêu và các anh chị đồng niên khóa 2016 – 2020 đã luôn giúp đỡ, san sẻ và động viên tinh thần tôi trong quá trình học tập và hoàn thiện luận án. Hà Nội, ngày 30 tháng 10 năm 2020 Phạm Đức Anh iii MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU.

TÍNH CẤP THIẾT CỦA LUẬN ÁN. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU. Sự phát triển các lý thuyết về lạm phát. Các nhân tố tác động tới lạm phát.

Ứng dụng và phát triển mô hình dự báo lạm phát. KHOẢNG TRỐNG NGHIÊN CỨU VÀ CÂU HỎI NGHIÊN CỨU. Khoảng trống nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu.

MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU. Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU.

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ DỮ LIỆU. Phương pháp nghiên cứu. THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU. ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN.

Về mặt lý luận. Về mặt thực tiễn. KẾT CẤU LUẬN ÁN .24 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN MÔ HÌNH DỰ BÁO LẠM PHÁT TRONG ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ. TỔNG QUAN VỀ LẠM PHÁT.

Khái niệm lạm phát. Nguyên nhân gây ra lạm phát. TỔNG QUAN VỀ CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ. Khái niệm chính sách tiền tệ.

Mục tiêu chính sách tiền tệ. Vai trò của chính sách tiền tệ trong kiểm soát lạm phát. TỔNG QUAN VỀ MÔ HÌNH DỰ BÁO LẠM PHÁT TRONG ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ. Tổng quan về dự báo lạm phát.

Tổng quan về mô hình dự báo lạm phát trong điều hành chính sách tiền tệ. Đánh giá chất lượng mô hình dự báo lạm phát. KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ ỨNG DỤNG MÔ HÌNH DỰ BÁO LẠM PHÁT TRONG ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ. Kinh nghiệm về lựa chọn mô hình dự báo lạm phát.

Kinh nghiệm về lựa chọn đơn vị thực hiện dự báo lạm phát. Kinh nghiệm về xây dựng và vận hành mô hình dự báo lạm phát. Kinh nghiệm về ứng dụng kết quả dự báo lạm phát trong điều hành chính sách tiền tệ. Bài học dành cho Việt Nam .76 TÓM TẮT CHƯƠNG 1 .81 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG MÔ HÌNH DỰ BÁO LẠM PHÁT TRONG ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ TẠI VIỆT NAM.

PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG LẠM PHÁT TẠI VIỆT NAM. Diễn biến lạm phát giai đoạn 2000 - 2007. Diễn biến lạm phát giai đoạn 2008 – tháng 4/2012. Diễn biến lạm phát giai đoạn tháng 5/2012 - 2019.

THỰC TRẠNG ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ NHẰM KIỂM SOÁT LẠM PHÁT TẠI VIỆT NAM. Mục tiêu chính sách tiền tệ. Điều hành chính sách tiền tệ nhằm kiểm soát tại Việt Nam. THỰC TRẠNG MÔ HÌNH DỰ BÁO LẠM PHÁT TRONG ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ TẠI VIỆT NAM.

Đặc trưng mô hình dự báo lạm phát tại Ngân hàng Nhà nước Việt Nam111 2. Dữ liệu cho mô hình dự báo. Thực trạng ứng dụng mô hình dự báo tại Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. THỰC TRẠNG ỨNG DỤNG KẾT QUẢ DỰ BÁO LẠM PHÁT TRONG ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ TẠI VIỆT NAM.

Xây dựng kịch bản chính sách. Xây dựng báo cáo phân tích phục vụ tham mưu Ban lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước. Tham chiếu cho việc thiết lập và điều chỉnh mục tiêu lạm phát. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ ỨNG DỤNG MÔ HÌNH DỰ BÁO LẠM PHÁT TẠI VIỆT NAM.

Nguyên nhân của tồn tại. 121 TÓM TẮT CHƯƠNG 2. 123 CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT HOÀN THIỆN MÔ HÌNH DỰ BÁO LẠM PHÁT TRONG ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ TẠI VIỆT NAM. ĐỀ XUẤT HOÀN THIỆN MÔ HÌNH ARIMA.

Lí do lựa chọn mô hình. Mô tả dữ liệu. Thiết lập cấu trúc mô hình theo phương pháp Box-Jenkins. Kết quả dự báo.

ĐỀ XUẤT HOÀN THIỆN MÔ HÌNH VECM. Lí do lựa chọn mô hình. Lựa chọn biến số và cấu trúc dữ liệu. Kiểm định tính dừng của chuỗi.

Xác định độ trễ cho mô hình. Kiểm định đồng tích hợp và xác định mô hình phù hợp. Phân tích tác động của các biến số tới lạm phát. Kết quả dự báo.

SO SÁNH, ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ MÔ HÌNH DỰ BÁO. Đánh giá hiệu quả mô hình ARIMA. Đánh giá hiệu quả mô hình VECM. So sánh hiệu quả dự báo của hai mô hình.

152 vi TÓM TẮT CHƯƠNG 3. 154 CHƯƠNG 4: KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH VỀ VIỆC ỨNG DỤNG MÔ HÌNH DỰ BÁO LẠM PHÁT TRONG ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ TẠI VIỆT NAM. ĐỊNH HƯỚNG ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ VÀ PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG DỰ BÁO TẠI VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2025. Mục tiêu tổng quát điều hành chính sách tiền tệ.

Định hướng giải pháp điều hành chính sách tiền tệ. Định hướng phát triển hoạt động dự báo tại Việt Nam. KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH NHẰM HOÀN THIỆN MÔ HÌNH DỰ BÁO LẠM PHÁT TẠI VIỆT NAM. KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH NHẰM THÚC ĐẨY ỨNG DỤNG MÔ HÌNH DỰ BÁO LẠM PHÁT TRONG ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ TẠI VIỆT NAM.

166 TÓM TẮT CHƯƠNG 4. 167 KẾT LUẬN CHUNG. 168 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 181 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ .