Nghiên cứu tác động của quản trị công ty tới chi phí vốn cổ phần của các doanh n

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG ----------***---------- LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA QUẢN TRỊ CÔNG TY TỚI CHI PHÍ VỐN CỔ PHẦN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM NGÀNH: QUẢN TRỊ KINH DOANH NGUYỄN VĂN CƯỜNG Hà Nội – 2024 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG ----------***---------- LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA QUẢN TRỊ CÔNG TY TỚI CHI PHÍ VỐN CỔ PHẦN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM Ngành: Quản trị Kinh doanh Mã ngành: 9340101 Nghiên cứu sinh: Nguyễn Văn Cường Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Việt Dũng Hà Nội – 2024 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là nội dung của công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi. Toàn bộ số liệu được thu thập và dùng phân tích trong luận án này có nguồn gốc rõ ràng, đã được công bố theo đúng quy định. Các kết quả nghiên cứu, nhận định và đánh giá trong luận án này do chính tôi tự phân tích, đảm bảo tính trung thực và các kết quả này chưa từng được công bố trong bất kỳ nghiên cứu của tác giả khác.

Hà Nội, ngày tháng năm 2024 Tác giả Nguyễn Văn Cường ii LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, Tôi xin gửi lời tri ân sâu sắc đến người hướng dẫn khoa học PGS, TS Nguyễn Việt Dũng đã tận tình định hướng, hướng dẫn, giúp đỡ và động viên tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và viết luận án. Bên cạnh đó, Tôi cũng xin trân trọng gửi lời cảm ơn chân thành đến Ban Giám hiệu, Khoa Tài chính Ngân hàng, Khoa Sau Đại học, Khoa Quản trị Kinh doanh của Trường Đại học Ngoại thương, các cơ quan, đơn vị và các Thầy giáo, Cô giáo, các Nhà khoa học, các tác giả nghiên cứu về lĩnh vực chuyên môn có liên quan trực tiếp và gián tiếp đến đề tài luận án đã hỗ trợ, cung cấp thông tin, cung cấp cho tôi những kiến thức làm nền tảng cho quá trình thực hiện luận án. Đặc biệt, Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến gia đình, người thân và bạn bè, đồng nghiệp đã khích lệ, ủng hộ nhiệt tình, tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu. Hà Nội, ngày tháng năm 2024 Tác giả Nguyễn Văn Cường iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT. viii DANH MỤC CÁC BẢNG. x DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ.

xii PHẦN MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Khái quát phương pháp nghiên cứu. Đóng góp mới của luận án. Kết cấu luận án.

7 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ TÁC ĐỘNG CỦA QUẢN TRỊ CÔNG TY ĐẾN CHI PHÍ VỐN CỔ PHẦN. Tác động của các yếu tố thuộc đặc điểm Hội đồng quản trị đến chi phí vốn cổ phần. Tác động của công bố thông tin đến chi phí vốn cổ phần. Tác động của cấu trúc sở hữu đến chi phí vốn cổ phần.

Tác động của ủy ban kiểm toán/kiểm toán nội bộ đến chi phí vốn cổ phần. Khoảng trống nghiên cứu. 24 TIỂU KẾT CHƯƠNG 1. 25 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ CÔNG TY, VỀ CHI PHÍ VỐN CỔ PHẦN VÀ VỀ TÁC ĐỘNG CỦA QUẢN TRỊ CÔNG TY TỚI CHI PHÍ VỐN CỔ PHẦN.

Cơ sở lý luận về quản trị công ty. Nguồn gốc và định nghĩa về quản trị công ty. Các mô hình quản trị công ty. Nội dung và các nguyên tắc quản trị công ty.

Cơ sở lý luận về chi phí vốn cổ phần. Khái niệm về chi phí vốn cổ phần. Đo lường chi phí vốn cổ phần. Mô hình định giá tài sản vốn (CAPM).

Mô hình chiết khấu cổ tức. Mô hình chiết khấu thu nhập thặng dư (RIM). Mô hình Ohlson và Juettner-Nauroth. Mô hình sử dụng chỉ số PEG.

Lý thuyết nền tảng. Lý thuyết đại diện. Nội dung lý thuyết. Vận dụng lý thuyết vào nghiên cứu.

Lý thuyết thông tin bất cân xứng. Nội dung lý thuyết. Vận dụng lý thuyết vào nghiên cứu. Nội dung lý thuyết.

Vận dụng lý thuyết vào nghiên cứu. Lý thuyết hành vi quản lý. Nội dung lý thuyết. Vận dụng lý thuyết vào nghiên cứu.

Nội dung lý thuyết. Vận dụng lý thuyết vào nghiên cứu. 50 TIỂU KẾT CHƯƠNG 2. 51 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Quy trình nghiên cứu. Dữ liệu của nghiên cứu. Xây dựng biến và giả thuyết nghiên cứu. Biến phụ thuộc.

Biến độc lập. Qui mô hội đồng quản trị. Tính độc lập của hội đồng quản trị. Tần suất họp của hội đồng quản trị.

Kiêm nhiệm chức danh. Yếu tố công bố thông tin. Tỉ lệ sở hữu của thành viên hội đồng quản trị. Tỉ lệ sở hữu của cổ đông lớn.

Uỷ ban kiểm toán. Biến kiểm soát. Qui mô công ty. Đòn bẩy tài chính.

Tỷ số giá trị thị trường trên sổ sách. Chỉ số ngành. Mô hình nghiên cứu. Các bước kiểm định trong luận án.

Kiểm định đa cộng tuyến. Kiểm định F-test. Kiểm định Hausman. Kiểm định phương sai thay đổi.

Kiểm định tự tương quan. Kiểm định nội sinh trong mô hình. Kiểm định S-GMM. Kiểm định sau mô hình GMM.

84 TIỂU KẾT CHƯƠNG 3. 86 CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ TÁC ĐỘNG CỦA QUẢN TRỊ CÔNG TY ĐẾN CHI PHÍ VỐN CỔ PHẦN. Thống kê mô tả. Thống kê mô tả chi phí vốn cổ phần.

Thống kê mô tả các yếu tố thuộc đặc điểm quản trị công ty. Yếu tố qui mô hội đồng quản trị. Yếu tố tính độc lập hội đồng quản trị. Yếu tố tần suất họp hội đồng quản trị.

Yếu tố kiêm nhiệm chức danh. Yếu tố công bố thông tin. Yếu tố sở hữu thành viên hội đồng quản trị. Yếu tố sở hữu cổ đông lớn.

Yếu tố ủy ban kiểm toán. Thống kê mô tả biến kiểm soát. Qui mô của doanh nghiệp. Chỉ số đòn bẩy tài chính.

Giá trị thị trường trên giá trị sổ sách. Chỉ số ngành. Kết quả kiểm định khuyết tật của mô hình. Kiểm định đa cộng tuyến.

Kiểm định về sự tương quan. Kiểm định F-test. Kiểm định Hausman. Kiểm định phương sai thay đổi.

Kiểm định tự tương quan. Kiểm định nội sinh trong mô hình. Kết quả mô hình S-GMM. Kết quả kiểm định sau mô hình GMM .118 TIỂU KẾT CHƯƠNG 4 .121 CHƯƠNG 5: THẢO LUẬN KẾT QUẢ VÀ KHUYẾN NGHỊ.

Thảo luận kết quả. Qui mô hội đồng quản trị và chi phí vốn cổ phần. Tính độc lập hội đồng quản trị và chi phí vốn cổ phần. Tần suất họp hội đồng quản trị và chi phí vốn cổ phần.

Sự kiêm nhiệm chức danh và chi phí vốn cổ phần. Công bố thông tin và chi phí vốn cổ phần. Sở hữu của thành viên hội đồng quản trị và chi phí vốn cổ phần. Sở hữu của cổ đông lớn và chi phí vốn cổ phần.

Các yếu tố liên quan đến ủy ban kiểm toán và chi phí vốn cổ phần. Thảo luận về tình hình quản trị công ty và các quy định hiện hành. Các khuyến nghị nhằm tối ưu hóa chi phí vốn cổ phần. Đối với cơ quan chức năng.Cải thiện khuôn khổ pháp lý quy định về quản trị công ty.

Bổ sung quy định về công tác đào tạo, nâng cao nhận thức về quản trị công ty. Bổ sung quy định chính sách quản lý về công bố thông tin. Bổ sung một số quy định nâng cao tính độc lập của HĐQT. Bổ sung quy định về ủy ban kiểm toán, kiểm toán nội bộ.

Đối với các doanh nghiệp niêm yết. Phát huy tối đa vai trò của các yếu tố hội đồng quản trị. Duy trì thường xuyên các hoạt động hội đồng quản trị. Công bố thông tin trung thực, minh bạch.

Xây dựng ủy ban kiểm toán phù hợp, nâng cao chất lượng kiểm toán nội bộ trong doanh nghiệp .143 TIỂU KẾT CHƯƠNG 5 .147 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.149 TÀI LIỆU THAM KHẢO.163 Phụ lục 1: Đo lường chi phí vốn cổ phần của doanh nghiệp theo mô hình định giá tài sản vốn CAPM .163 Phụ lục 2: Kết quả mô hình hồi quy .172 viii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa Tiếng Anh Nghĩa Tiếng Việt BCTC Financial Statement Báo cáo tài chính BCTN Annual Report Báo cáo thường niên BĐH Executive Board Ban điều hành BKS Board of Supervisors Ban kiểm soát BQL Management Board Ban quản lý CAPM Capital Asset Pricing Model Mô hình định giá tài sản vốn CBTT Information Disclosure Công bố thông tin CFO Chief Finance Officer Giám đốc tài chính CPVCP Cost of equity Chi phí vốn cổ phần CQCN State Management Agency Cơ quan chức năng ĐHĐCĐ General Meeting of Shareholders Đại hội đồng cổ đông DN Company Doanh nghiệp DNNY Listed Company Doanh nghiệp niêm yết DV Service Dịch vụ FEM FEM Mô hình hiệu ứng cố định FGLS Feasible Generalized Least Squares Bình phương nhỏ nhất tổng quát HĐQT Board of Directors Hội đồng quản trị HNX Hanoi Stock Exchange Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố HOSE Ho Chi Minh City Stock Exchange Hồ Chí Minh IFC International Finance Corporation Tổ chức tài chính quốc tế IV Instrument Variable Biến công cụ KTNB Internal Audit Kiểm toán nội bộ MHHQ Regression Model Mô hình hồi quy NĐT Investor Nhà đầu tư Organization for Economic OECD Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế Cooperation and Development PEG Price/Earnings to Growth Chỉ số PEG Pooled Pooled Ordinary Least Square Mô hình hồi quy bậc nhất đơn giản OLS QTCT Corporate Governance Quản trị công ty REM REM Mô hình hiệu ứng ngẫu nhiên State Secretariat for Economic SECO Cục Kinh tế Liên bang Thụy Sỹ Affairs SHCĐL Blockholder Ownership Sở hữu cổ đông lớn SHHĐQT Director Ownership Sở hữu hội đồng quản trị SSC State Securities Commission Ủy ban chứng khoán nhà nước ix Từ viết tắt Nghĩa Tiếng Anh Nghĩa Tiếng Việt SXKD Production and Business Sản xuất kinh doanh TGĐ Chief Executive Officer Tổng Giám đốc TTCK Stock Market Thị trường chứng khoán UBKT Audit Commitee Ủy ban kiểm toán VIF Variance Inflation Factor Hệ số phóng đại phương sai x DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1 Tổng kết các công trình nghiên cứu về các yếu tố thuộc đặc điểm QTCT tác động tới CPVCP .1 Thống kê dữ liệu của các công ty .