Luận án tiến sĩ: Nghiên cứu tác động của cơ chế tài chính đến chất lượng đào tạo tại các trường đại học công lập Việt Nam

i TÓM TẮT LUẬN ÁN Mục tiêu của đề tài là nghiên cứu tác động của cơ chế tài chính đối với chất lượng đào tạo ở các trường đại học công lập tại Việt Nam. Qua đó, đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao sự đáp ứng kỳ vọng của người học về chất lượng đào tạo thông qua cơ chế tài chính và một số giải pháp khác. Đề tài sử dụng mô hình hồi quy tuyến tính bội với các biến độc lập là cơ chế tài chính và các biến kiểm soát là chất lượng đào tạo được chấp nhận bởi Parasuraman và các cộng sự (1985); dựa trên quan điểm hiện đại về chất lượng đào tạo được đề xuất bởi Patrinos và các cộng sự (2013), Johnstone và các cộng sự (1998). Dữ liệu sử dụng nghiên cứu là 950 số quan sát được thu thập từ 33 trường đại học công lập ở Việt Nam trong năm 2013.

Các kết quả nghiên cứu thực nghiệm cho thấy nhân tố cơ chế tài chính của nhà trường tương quan thuận với mức độ đáp ứng kỳ vọng của người học về chất lượng đào tạo của đại học công lập có Beta bằng 0,270 với mức ý nghĩa 5%. Cả 3 yếu tố trong thành phần cơ chế tài chính đều có vai trò quan trọng ảnh hưởng đến mức độ đáp ứng kỳ vọng của người học về chất lượng đào tạo của đại học công lập bao gồm: (1) Đảm bảo sự phân bổ, sử dụng tài chính hợp lý, minh bạch và hiệu quả cho các bộ phận và các hoạt động của trường đại học; (2) Công tác lập kế hoạch tài chính và quản lý tài chính trong nhà trường được chuẩn hoá, công khai hoá, minh bạch và theo quy định; (3) Nhà trường có những giải pháp và kế hoạch tự chủ về tài chính, tạo được các nguồn tài chính hợp pháp, đáp ứng các hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học và các hoạt động khác của trường đại học. Trong đó, cần đặc biệt chú trọng đến khía cạnh đảm bảo sự phân bổ, sử dụng tài chính hợp lý, minh bạch và hiệu quả cho các bộ phận và các hoạt động của trường đại học. Ngoài ra, 4 nhân tố khám phá khác bao gồm: Tài sản hữu hình; Tính cập nhật và dễ tiếp nhận; Sự đáp ứng; và Sự đảm bảo đều có ảnh hưởng cùng chiều lên chất lượng đào tạo của các trường đại học công lập Việt Nam với các hệ số Beta lần lượt là: 0,152; 0,150; 0,173 và 0,332.

ii Dựa trên kết quả nghiên cứu và đánh giá thực trạng cơ chế tài chính của đại học công lập ở Việt Nam, các giải pháp được luận án đề xuất bao gồm: Các giải pháp vĩ mô như tăng quyền tự chủ, hoàn thiện hệ thống cơ sở pháp lý về cơ chế tài chính, đảm bảo sự phân bổ ngân sách Nhà nước hiệu quả cho các trường đại học công lập; Các giải pháp vi mô đó là các trường đại học công lập cần chủ động nhằm tìm ra những giải pháp và kế hoạch tự chủ tài chính phù hợp, nâng cao tính minh bạch, công khai và chuẩn hóa theo quy định và tăng cường sự phân bổ, sử dụng hiệu quả nguồn tài chính. Bên cạnh đó, một số giải pháp khác có liên quan cũng được đề cập trong luận án đó là tài sản hữu hình; tính cập nhật và dễ tiếp nhận; sự đáp ứng; và sự đảm bảo. iii LỜI CAM ĐOAN Tôi tên: Phan Hồng Hải Sinh ngày: 03 tháng 6 năm 1976 Quê quán: Gò Vấp, TP. Hồ Chí Minh dân tộc: Kinh Ngụ tại: 24/1/2A Đường số 15, Phường 11, Quận Gò Vấp, TP.

Hồ Chí Minh Hiện đang công tác tại Trường Đại học Công nghiệp thành phố Hồ Chí Minh Là học viên nghiên cứu sinh khóa XVII của Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM Mã số học viên: 00117120005 Cam đoan đề tài: Tác động của cơ chế tài chính đối với chất lượng đào tạo ở các trường đại học công lập tại Việt Nam Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 62.01 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Ngọc Định Luận án được thực hiện tại Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM Đề tài này là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả nghiên cứu có tính độc lập riêng, không sao chép bất kỳ tài liệu nào và chưa được công bố toàn bộ nội dung này ở bất cứ đâu. Các số liệu, các nguồn trích dẫn trong luận án được chú thích nguồn gốc rõ ràng, minh bạch.

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan danh dự của tôi. Ngày 06 tháng 4 năm 2016 Tác giả luận án Phan Hồng Hải iv LỜI CÁM ƠN Luận án tiến sĩ này được thực hiện tại Trường Đại học Ngân hàng thành phố Hồ Chí Minh dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Nguyễn Ngọc Định. Nghiên cứu sinh xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Thầy về định hướng khoa học và luôn quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi trong suốt quá trình nghiên cứu hoàn thành cuốn luận án. Nghiên cứu sinh xin chân thành cảm ơn các nhà khoa học, tác giả các công trình công bố đã trích dẫn trong luận án vì đã cung cấp nguồn tư liệu quý báu, những kiến thức liên quan trong quá trình nghiên cứu hoàn thành luận án.

Nghiên cứu sinh xin trân trọng cảm ơn Lãnh đạo Trường, Hội đồng Tiến sĩ của Trường, Phòng Đào tạo sau đại học và Khoa Kế toán – Kiểm toán vì đã tạo điều kiện để nghiên cứu sinh được thực hiện và hoàn thành chương trình nghiên cứu của mình. Cuối cùng là sự biết ơn của Nghiên cứu sinh tới Lãnh đạo Trường Đại học Công nghiệp thành phố Hồ Chí Minh, những đồng nghiệp, bạn thân thiết và gia đình đã liên tục động viên để duy trì nghị lực, sự cảm thông, chia sẻ về thời gian trong suốt quá trình hoàn thành luận án. v MỤC LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.ix DANH MỤC BẢNG .x DANH MỤC HÌNH. xii CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU.

CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU.

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU. PHƯƠNG PHÁP VÀ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU. ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN ÁN. CẤU TRÚC ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU.

8 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN. CƠ CHẾ TÀI CHÍNH TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP. CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO. Khái niệm về chất lượng.

Khái niệm về chất lượng trong giáo dục đại học. Thành phần chất lượng dịch vụ và chất lượng đào tạo. Thành phần chất lượng dịch vụ. Thành phần chất lượng đào tạo.

Đo lường thành phần chất lượng đào tạo. MỘT SỐ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM TRƯỚC ĐÂY .60 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. 65 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU.

Nghiên cứu sơ bộ. Xây dựng thang đo. Xây dựng bảng câu hỏi điều tra. Nghiên cứu chính thức.

Mẫu nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu. Phương pháp phân tích số liệu. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU.

Khung phân tích. Mô hình và giả thuyết nghiên cứu. 82 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3. 88 CHƯƠNG 4: TỔNG QUAN THỰC TRẠNG CƠ CHẾ TÀI CHÍNH TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP TẠI VIỆT NAM.

HỆ THỐNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP TẠI VIỆT NAM. Lịch sử hình thành trường đại học công lập tại Việt Nam. Phân loại trường đại học công lập tại Việt Nam. Phân loại trường đại học công lập theo vùng miền.2 Phân loại trường đại học công lập theo ngành nghề.

THỰC TRẠNG CƠ CHẾ TÀI CHÍNH TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP TẠI VIỆT NAM. Mức độ tự chủ tài chính của trường đại học. Trách nhiệm giải trình và tính công bằng trong việc tạo lập và sử dụng nguồn tài chính của trường đại học. Hiệu quả tài chính của trường đại học .1 Khả năng đa dạng hóa nguồn tài chính của trường đại học .2 Suất chi phí đào tạo của trường đại học công lập .3 Chi phí cho hoạt động nghiên cứu khoa học và xây dựng cơ bản còn ở mức thấp .4 Số sinh viên quy đổi trên một giảng viên.

NGUYÊN NHÂN CỦA NHỮNG HẠN CHẾ. Cơ chế quản lý của Nhà nước thiếu tính linh hoạt và hiệu quả. Năng lực hoạt động của các trường còn thấp. Các trường chưa xây dựng được chiến lược phát triển dài hạn.

Quan hệ thị trường trong lĩnh vực đào tạo chưa phát triển .116 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4 .118 CHƯƠNG 5: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.1 THỐNG KÊ MÔ TẢ. Phân tích đặc điểm mẫu. Cơ cấu mẫu theo khu vực trường đại học. Cơ cấu mẫu theo giới tính.

Cơ cấu mẫu theo độ tuổi. Cơ cấu mẫu theo đối tượng khảo sát. Phân tích các yếu tố đánh giá hiệu quả cơ chế tài chính và chất lượng đào tạo. Mức độ hiệu quả của cơ chế tài chính.

Mức độ đáp ứng kỳ vọng của người học về chất lượng đào tạo của người học. KẾT QUẢ HỒI QUY TUYẾN TÍNH BỘI. Phân tích phương sai. Kiểm định chất lượng của thang đo.

Phân tích nhân tố khám phá. Ước lượng mô hình hồi quy bội .140 KẾT LUẬN CHƯƠNG 5 .148 CHƯƠNG 6: KẾT LUẬN VÀ GIẢI PHÁP ĐỀ XUẤT. ĐỊNH HƯỚNG ĐỔI MỚI CƠ CHẾ TÀI CHÍNH CỦA CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP VIỆT NAM .Mục tiêu, định hướng phát triển các trường đại học công lập tại Việt Nam. Mục tiêu phát triển các trường đại học công lập.

Định hướng phát triển các trường đại học công lập. Định hướng đổi mới cơ chế tài chính các trường đại học công lập. Đổi mới cơ chế tài chính theo hướng tạo lập môi trường cạnh tranh và hội nhập quốc tế. Giao quyền tự chủ tài chính ở mức độ cao cho các trường đại học công lập, gắn việc mở rộng quyền tự chủ tài chính với tự chịu trách nhiệm.

Gắn đổi mới cơ chế tài chính với đổi mới các quy trình khác để tạo ra tính đồng bộ, tính hiệu quả, tính khả thi của cơ chế tài chính. Đổi mới cơ chế tài chính theo hướng tạo ra nhiều cơ hội lựa chọn cho người học. CÁC GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP TẠI VIỆT NAM. Nhóm các giải pháp về cơ chế tài chính.

Giải pháp vĩ mô. Nhóm giải pháp vi mô. Các giải pháp hỗ trợ. Tăng cường đầu tư cơ cở vật chất kỹ thuật, trang thiết bị dạy học .2 Tăng cường khả năng cập nhật và dễ tiếp nhận .3 Tăng cường khả năng đáp ứng cho người học .4 Tăng cường khả năng đảm bảo cho người học.

HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO .184 KẾT LUẬN CHƯƠNG 6 .