Luận án TS: Tác động chỉ số tâm lý đến lợi vốn cổ phiếu tại thị trường chứng khoán Việt Nam

ĐẠI HTHÂPỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ LƯƠNG TRÂM ANH TÁC ĐỘNG CỦA CHỈ SỐ TÂM LÝ ĐẾN TỶ SUẤT LỢI VỐN CỔ PHIẾU TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG Hà Nội - 2023 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ LƯƠNG TRÂM ANH TÁC ĐỘNG CỦA CHỈ SỐ TÂM LÝ ĐẾN TỶ SUẤT LỢI VỐN CỔ PHIẾU TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng Mã số: 9340201.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. LÊ TRUNG THÀNH Hà Nội - 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án “Tác động của chỉ số tâm lý đến tỷ suất lợi vốn cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam” là kết quả nghiên cứu độc lập của cá nhân tôi, chưa được công bố trong bất kỳ một công trình nghiên cứu nào của người khác. Việc sử dụng kết quả, trích dẫn tài liệu của người khác đảm bảo theo đúng các quy định. Các nội dung trong trích dẫn và tham khảo các tài liệu, sách báo, thông tin được đăng tải trên các ấn phẩm, tạp chí và website theo danh mục tham khảo của luận án.

Hà Nội, ngày 23 tháng 12 năm 2022 Tác giả luận án Lương Trâm Anh LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, tôi xin gửi lời biết ơn đến PGS. Lê Trung Thành, người thầy, người hướng dẫn khoa học và người đồng hành trên con đường học tập của tôi từ khi tôi còn là sinh viên đến khi là nghiên cứu sinh, giảng viên của trường Đại học Kinh tế - ĐHQGHN. Thầy đã mang đến cho tôi những kiến thức quý báu mà không một sách vở hay thư viện nào có thể mang đến được. Đồng thời, sự động viên, định hướng về tinh thần nghiên cứu khoa học và thái độ trong công việc của thầy là nguồn lực quý giá để tôi hoàn thành luận án này.

Tôi xin được gửi lời cảm ơn đến các cán bộ, giảng viên, chuyên viên công tác tại khoa Tài chính – Ngân hàng, phòng Tổ chức Nhân sự nói riêng và Trường Đại học Kinh tế - ĐHQGHN nói chung. Sự hướng dẫn, ủng hộ, giúp đỡ chân thành của thầy cô, anh, chị, em đã giúp tôi rất nhiều trong quá trình học tập, thực hiện luận án này. Đặc biệt, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến PGS. Nguyễn Trúc Lê, TS.

Hoàng Khắc Lịch, TS. Phạm Hùng Hiệp, TS. Trương Thị Huệ, TS. Lê Hồng Thái và ThS.

Phùng Thị Thu Hương. Không có sự tạo điều kiện, ủng hộ, giúp đỡ, hướng dẫn của các thầy cô thì có lẽ tôi đã không thể hoàn thành luận án này. Tôi cũng xin được bày tỏ tình cảm, lòng biết ơn sâu sắc đến gia đình, bạn bè, những người đã luôn ở bên động viên, tạo điều kiện, hỗ trợ trong suốt những năm vừa qua. Tình yêu thương và sự tin tưởng của gia đình, bạn bè là nguồn động lực vô giá giúp tôi hoàn thành luận án của mình.

Mặc dù đã rất nỗ lực cố gắng, nhưng chắc chắn luận án này sẽ không tránh khỏi những thiếu sót. Tôi rất mong nhận được sự đóng góp của các nhà khoa học, nhà quản lý và những người quan tâm để có thể hoàn thiện nghiên cứu của mình tốt hơn. Xin chân thành cảm ơn. MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU.

TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ CHỈ SỐ TÂM LÝ VÀ TÁC ĐỘNG CỦA CHỈ SỐ TÂM LÝ TỚI TỶ SUẤT LỢI VỐN CỔ PHIẾU. Tổng quan nghiên cứu về chỉ số tâm lý và tác động của chỉ số tâm lý tới tỷ suất lợi vốn cổ phiếu. Tổng quan các nghiên cứu về tài chính hành vi. Tổng quan các nghiên cứu về các dữ liệu thị trường được sử dụng để đo lường tâm lý.

Tổng quan nghiên cứu về tác động của chỉ số tâm lý tới tỷ suất lợi vốn cổ phiếu. Khoảng trống nghiên cứu .37 Tóm tắt chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHỈ SỐ TÂM LÝ VÀ TÁC ĐỘNG CỦA CHỈ SỐ TÂM LÝ TỚI TỶ SUẤT LỢI VỐN CỔ PHIẾU. Cơ sở lý luận về chỉ số tâm lý.

Khái niệm chỉ số tâm lý. Cơ sở lý luận về tâm lý nhà đầu tư. Các phương pháp xây dựng chỉ số tâm lý. Cơ sở lý luận về tỷ suất lợi vốn cổ phiếu.

Khái niệm tỷ suất lợi vốn cổ phiếu. Các lý thuyết liên quan đến tỷ suất lợi vốn cổ phiếu. Cơ sở lý luận về tác động của chỉ số tâm lý đến tỷ suất lợi vốn của cổ phiếu. Tác động của chỉ số tâm lý đến tỷ suất lợi vốn cổ phiếu.

Các nhân tố tác động đến tỷ suất lợi vốn cổ phiếu.71 Tóm tắt chương 2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Tổng quan về phương pháp nghiên cứu. Phương pháp luận.

Khung phân tích. Quy trình nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu. Phương pháp xây dựng chỉ số tâm lý.

Các biến được sử dụng trong mô hình. Các biến đo lường tâm lý nhà đầu tư. Các biến kinh tế vĩ mô được sử dụng để trong quá trình tổng hợp chỉ số tâm lý. Các biến kinh tế vĩ mô được sử dụng là biến kiểm soát trong mô hình đánh giá ảnh hưởng của chỉ số tâm lý đến tỷ suất lợi vốn cổ phiếu.

Phương pháp thu thập và phân tích dữ liệu. Phương pháp thu thập dữ liệu. Phương pháp phân tích dữ liệu .95 Tóm tắt chương 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA CHỈ SỐ TÂM LÝ ĐẾN TỶ SUẤT LỢI VỐN CỔ PHIẾU TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM.

Giới thiệu chung về thị trường chứng khoán Việt Nam. Giới thiệu chung. Đặc điểm của thị trường chứng khoán Việt Nam. Phân ngành trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Tác động của chỉ số tâm lý đến tỷ suất lợi vốn cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam ở cấp độ toàn thị trường. Đo lường tâm lý của thị trường chứng khoán Việt Nam. Đánh giá tác động của chỉ số tâm lý đến tỷ suất lợi vốn cổ phiếu cấp độ thị trường. Tác động của chỉ số tâm lý đến tỷ suất lợi vốn cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam ở cấp độ ngành.

Đo lường tâm lý của các ngành trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Đánh giá tác động của chỉ số tâm lý đến tỷ suất lợi vốn cổ phiếu cấp độ ngành 134 4. Kiểm tra lại kết quả nghiên cứu (Robustness test) .142 Tóm tắt chương 4. KHUYẾN NGHỊ VÀ KẾT LUẬN.

Chiến lược, định hướng về phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam. Một số khuyến nghị nhằm hạn chế ảnh hưởng tiêu cực của tâm lý đến thị trường chứng khoán Việt Nam. Đối với cơ quan quản lý thị trường chứng khoán Việt Nam. Đối với nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Đối với nhà nghiên cứu về tỷ suất lợi vốn cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Tóm tắt kết quả và những đóng góp của luận án. Những hạn chế của luận án.163 Tóm tắt chương 5.166 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN NỘI DUNG CỦA LUẬN ÁN .167 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.169 PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT STT Ký hiệu Nguyên nghĩa tiếng Anh Nguyên nghĩa tiếng Việt 1 AMH Adaptive market hypothesis Lý thuyết thị trường thích ứng Suất chiết khấu của chứng chỉ 2 CEFD Closed-end fund discount quỹ đóng Chỉ số tâm lý được xây dựng Chỉ số 3 Baker-Wurgler index theo phương pháp được đề xuất BW bởi Baker và Wurgler (2006) 4 EMH Efficient market hypothesis Lý thuyết thị trường hiệu quả Sở Giao dịch Chứng khoán Hà 5 HNX Hanoi stock exchange Nội Sở Giao dịch Chứng khoán TP. 6 HSX Hochiminh stock exchange Hồ Chí Minh Phát hành cổ phiếu lần đầu ra 7 IPO Initial public offering công chúng Số cổ phiếu lần đầu tiên phát 8 NIPO Number of IPOs hành trên thị trường Sở Giao dịch Chứng khoán New 9 NYSE New York stock exchange York 10 PD-ND Dividend premium Phần bù cổ tức 11 PC Principal component Thành phần chính Phương pháp phân tích thành 12 PCA Principal component analysis phần chính Phương pháp bình phương tối 13 PLS Partial least squares thiểu từng phần Quantile on quantile 14 QQ Hồi quy phân vị trên phân vị regression Lợi nhuận của cổ phiếu trong 15 RIPO First-day return of IPOs ngày đầu phát hành 16 S Share of equity issues Tỷ lệ vốn phát hành 17 TNHH Trách nhiệm hữu hạn 18 TTCK Thị trường chứng khoán 19 TURN Turnover Vòng quay chứng khoán 20 UBCKNN Ủy ban chứng khoán nhà nước i DANH MỤC BẢNG Bảng 3.

So sánh ưu, nhược điểm của ba phương pháp xây dựng chỉ số tâm lý. Số lượng công ty niêm yết trong 11 ngành trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Thống kê mô tả và ma trận tương quan các nhân tố đại diện tâm lý thị trường. Thống kê mô tả biến Tỷ suất lợi vốn và biến Chỉ số tâm lý .122 của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Hệ số tương quan giữa biến chỉ số tâm lý và các biến kiểm soát. Kết quả hồi quy tác động của chỉ số tâm lý đến tỷ suất lợi vốn cổ phiếu. Thống kê mô tả biến Tỷ suất lợi vốn và biến Chỉ số tâm lý của các ngành trên thị trường chứng khoán Việt Nam.135 ii DANH MỤC HÌNH VẼ Hình 1. Lịch sử phát triển từ tài chính tân cổ điển đến tài chính hành vi.

Các từ khóa đồng xuất hiện trong các công bố khoa học hằng năm trên “Web of Science”. Các hướng nghiên cứu chính về tài chính hành vi. Chu kỳ tâm lý và thay đổi trong tính thanh khoản và tính bất hiệu quả của thị trường. Cấu tạo của bộ não.

Hàm giá trị. Ba dạng thị trường hiệu quả. Sự phát triển của mô hình định giá tài sản dựa trên các lý thuyết của tài chính tân cổ điển. Phản ứng của giá cổ phiếu trong thị trường hiệu quả và không hiệu quả.

Sự phát triển của các mô hình định giá tài sản. Hai cơ chế ảnh hưởng của tâm lý đến tỷ suất lợi vốn. Các mô thức nghiên cứu trong khoa học xã hội. Các lớp trong phương pháp nghiên cứu khoa học (Research ‘onion’).

Khung phân tích của luận án. Tiến trình nghiên cứu theo chức năng luận. Mô hình và Phương pháp nghiên cứu của luận án. Các bước tiến hành PCA để đo lường tâm lý.

Các bước tiến hành PLS để đo lường tâm lý. Chỉ số VN-Index từ 2000 đến 2021. Quy mô thị trường cổ phiếu Việt Nam.