Phát triển hoạt động tài chính vi mô tại các tổ chức tín dụng Việt Nam: Nghiên cứu trường hợp Ngân hàng TMCP Bưu điện Liên Việt

Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Tr−êng ®¹i häc kinh tÕ quèc d©n --------

-------- ph¹m bÝch liªn Ph¸t triÓn ho¹t ®éng tµi chÝnh vi m« t¹i C¸C tæ chøc tÝn dông viÖt nam Hµ néi, 2016 Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Tr−êng ®¹i häc kinh tÕ quèc d©n --------

-------- ph¹m bÝch liªn Ph¸t triÓn ho¹t ®éng tµi chÝnh vi m« t¹i C¸C tæ chøc tÝn dông viÖt nam Chuyªn ngµnh : tµi chÝnh - ng©n hµng M· sè : 62340201 62340201 Ng−êi h−íng dÉn khoa häc: 1.NguyÔn ®øc h−ëng Hµ néi, 2016 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận án này là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi. Tất cả số liệu và những trích dẫn trong Luận án đều có nguồn gốc chính xác và rõ ràng. Những phân tích của Luận án chưa từng được công bố ở một công trình nào khác ngoài các bài báo/ bài viết hội thảo của tôi hoặc các bài báo/ bài viết hội thảo của tôi và đồng tác giả được nêu trong danh mục công trình nghiên cứu khoa học có liên quan đến Luận án. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan này.

Tác giả Luận án Phạm Bích Liên ii LỜI CẢM ƠN Đầu tiên, lời cảm ơn xin được gửi đến các nhà khoa học và các chuyên gia của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, Học viện Ngân hàng và đặc biệt là các cấp lãnh đạo cùng các đồng nghiệp tại Ngân hàng TMCP Bưu điện Liên Việt đã luôn quan tâm và tạo mọi điều kiện trong quá trình học tập, nghiên cứugiúp tác giả hoàn thành Luận án tiến sĩ. Lòngchân thành biết ơn xin được gửi đếnViện Ngân hàng – Tài chính vàViện đào tạo Sau đại học cùng các thầy cô tham gia giảng dạy chương trình nghiên cứu sinh. Chính những kiến thức, phương pháp nghiên cứu được tiếp thu từ các thầy cô là hành trang quan trọng giúp tác giả thực hiện nghiên cứu. Lời tri ân sâu sắc nhất xin được gửi đến hai nhà khoa học hướng dẫn là TS.

Nguyễn Đức Hưởng và TS. Lê Thanh Tâm đã gắn bó cùng tác giả từ bậc Đại học cho đến nay trong học tập, công việc và cuộc sống. Các định hướng đúng đắn của thầy và cô cùng sự chỉ bảo tận tình, tâm huyết đã giúp tác giả hoàn thành Luận án. Cuối cùng, xin được gửi tặng kết quả cho cha, mẹ, gia đình thân yêu và các anh, chị, các bạn đã đồng hành cùng tác giả trong quá trình nghiên cứu; chính sự yêu thương, chia sẻ và niềm tin của mọi người là động lực to lớn cho tác giả hoàn thành Luận án.

Trân trọng cảm ơn! Hà Nội, 2016 Tác giả Luận án Phạm Bích Liên iii MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .vi DANH MỤC CÁC BẢNG. viii DANH MỤC BIỂU ĐỒ, HÌNH VẼ .x Chương 1 GIỚI THIỆU LUẬN ÁN VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU.

Tính cấp thiết của đề tài. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan. Mục tiêu nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu .Tiếp cận vấn đề nghiên cứu.

Hệ thống dữ liệu. Phương pháp nghiên cứu. Những đóng góp mới của luận án. Những đóng góp mới về mặt học thuật, lý luận.

Những đề xuất mới từ kết quả nghiên cứu. Bố cục của luận án .15 Chương 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI CHÍNH VI MÔ CỦA TỔ CHỨC TÍN DỤNG. Hoạt động tài chính vi mô của tổ chức tín dụng. Khái quát về hoạt động tài chính vi mô.

Hoạt động tài chính vi mô của tổ chức tín dụng. Các tổ chức tín dụng cung cấp dịch vụ tài chính vi mô. Phát triển hoạt động tài chính vi mô tại tổ chức tín dụng. Quan niệm phát triển hoạt động tài chính vi mô của tổ chức tín dụng.

Các chỉ tiêu đánh giá sự phát triển hoạt động tài chính vi mô tại tổ chức tín dụng. Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển hoạt động tài chính vi mô của tổ chức tín dụng. Nhân tố thuộc về tổ chức tín dụng. Các nhân tố thuộc về môi trường.

Kinh nghiệm quốc tế và bài học cho Việt Nam trong phát triển hoạt động tài chính vi mô của tổ chức tín dụng. Kinh nghiệm quốc tế. Bài học cho tổ chức tín dụng Việt Nam .53 Kết luận chương 2.56 Chương 3THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI CHÍNH VI MÔ CỦA CÁC TỔ CHỨC TÍN DỤNG VIỆT NAM. Khái quát về hoạt động tài chính vi mô tại các tổ chức tín dụng Việt Nam.

Môi trường kinh tế. Môi trường pháp lý. Các tổ chức tín dụng cung cấp tài chính vi mô ở Việt Nam. Thực trạng phát triển hoạt động tài chính vi mô của các tổ chức tín dụng Việt Nam.

Nghiên cứu trường hợp phát triển hoạt động tài chính vi mô tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Bưu điện Liên Việt. Khái quát về Ngân hàng Bưu điện Liên Việt. Thực trạng phát triển hoạt động tài chính vi mô của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Bưu điện Liên Việt. Đánh giá thực trạng phát triển hoạt động tài chính vi mô tại các tổ chức tín dụng Việt Nam.

Những kết quả đạt được. Hạn chế và nguyên nhân .103 Kết luận chương 3.109 Chương 4 MÔ HÌNH VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU SỰ PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI CHÍNH VI MÔ TẠI TỔ CHỨC TÍN DỤNG VIỆT NAM: TRƯỜNG HỢP NGÂN HÀNG TMCP BƯU ĐIỆN LIÊN VIỆT. Mô hình nghiên cứu và các giả thuyết nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu.

Các giả thuyết nghiên cứu. Kiểm định các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển hoạt động tài chính vi mô tại Ngân hàng Thương mại Cổ Phần Bưu điện Liên Việt. Mẫu nghiên cứu và dữ liệu nghiên cứu. Đánh giá sự phù hợp của mô hình và phân tích các mối quan hệ giữa các biến quan sát trong mô hình 1.

Đánh giá sự phù hợp của mô hình và phân tích các mối quan hệ giữa các biến quan sát trong các mô hình 2.131 Kết luận chương 4.137 Chương 5 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ. Kết quả nghiên cứu. Luận án đã rút ra được quan niệm và đặc trưng hoạt động tài chính vi mô của tổ chức tín dụng. Luận án rút ra quan niệm phát triển hoạt động tài chính vi mô tại tổ chức tín dụng và kết quả phân tích về mối quan hệ giữa nhân tố sự bền vững và nhân tố độ sâu tiếp cận.

Luận án đã lựa chọn và điều chỉnh các chỉ tiêu đánh giá sự phát triển hoạt động tài chính vi mô tại tổ chức tài chính vi mô thành hai nhóm chỉ tiêu đánh giá sự phát triển hoạt động tài chính vi mô tại tổ chức tín dụng. Đề xuất bổ sung và kiểm định các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển hoạt động tài chính vi mô tại các tổ chức tín dụng Việt Nam. Định hướng phát triển hoạt động tài chính vi mô tại các tổ chức tín dụng Việt Nam. Một số khuyến nghị nhằm phát triển hoạt động tài chính mô tại tổ chức tín dụng Việt Nam.

Hạn chế của Luận án và định hướng nghiên cứu tiếp theo .156 Kết luận chương 5.158 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN .159 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .175 Phụ lục 1: VAI TRÒ CỦA CÁC TỔ CHỨC TÍN DỤNG CUNG CẤP DỊCH VỤ TCVM Phụ lục 2: SO SÁNH HOẠT ĐỘNG TCVM TẠI PHILLIPINES VÀ VIỆT NAM Phụ lục 3: KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NGÂN HÀNG BƯU ĐIỆN LIÊN VIỆT Phụ lục 4: MÔ TẢ CÁC BIẾN TRONG MÔ HÌNH Phụ lục 5: DANH SÁCH CÁC ĐỊA ĐIỂM ĐIỀU TRA KHẢO SÁT CỦA MÔ HÌNH 2 Phụ lục 6: THỐNG KÊ MÔ TẢ CÁC BIẾN TRONG MÔ HÌNH 02 vi DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT STT Thuật ngữ Thuật ngữTiếng Việt Thuật ngữTiếng Anh 1 ADB Ngân hàng phát triển Châu Á Asia Development Bank 2 ATM Máy rút tiền tự động Automated teller machine 3 CAR Tỷ lệ an toàn vốn Capital Adequacy Ratio 4 CBNV Cán bộ nhân viên 5 CFA Confirmatory Factor Analysis 6 CGAP Tổ chức Tư vấn và hỗ trợ Consultative Group To người nghèo Assist The Poor 7 CIC Trung tâm thông tin tín dụng Credit Information Center 8 CNTT Công nghệ thông tin 9 CP Chính phủ 10 CVKH Chuyên viên khách hàng 11 GDP Tổng thu nhập quốc dân Gross domestic product 12 Grameen Bank (GB) Ngân hàng Grameen ở Bangladesh 13 HĐQT Hội đồng Quản trị 14 IFAD Quỹ Phát triển nông nghiệp International Fund for quốc tế Agricultural Development 15 IFC Tổ chức Tài chính Quốc tế International Finance Corporation 16 ISS Bền vững thể chế 17 KH Khách hàng 18 LHPNVN Liên hiệp phụ nữ Việt Nam 19 LienVietPostBank/LPB Ngân hàng TMCP Bưu điện Liên Việt 20 MFI Tổ chức tài chính vi mô 21 MIS Hệ thống quản lý thông tin 22 NGOs Tổ chức phi chính phủ Non-governmental organization 23 NH Ngân hàng 24 NH-BĐ Ngân hàng – Bưu điện 25 NHCSXH Ngân hàng Chính sách xã hội vii STT Thuật ngữ Thuật ngữTiếng Việt Thuật ngữTiếng Anh 26 NHHTX Ngân hàng Hợp tác xã 27 NHNo&PTNT/ Agribank Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn 28 NHPT Ngân hàng Phát triển 29 NHTKBĐ Ngân hàng Tiết kiệm Bưu điện 30 NHTM Ngân hàng thương mại 31 OSS Bền vững hoạt động 32 PESO Đơn vị tiền tệ Philippin PESO 33 PGD Phòng giao dịch 34 PGDBĐ Phòng giao dịch Bưu điện 35 QTDND TW Quỹ tín dụng nhân dân trung ương 36 QTDND (PCF) Quỹ tín dụng nhân dân 37 ROA Lợi nhuận trên tổng tài sản Return On Assets 38 ROE Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu Return On Equity 39 TCTCVM Tổ chức tài chính vi mô Microfinance Institution 40 TCTD Tổ chức tín dụng 41 TCVM Tài chính vi mô 42 TGĐ Tổng Giám đốc 43 TKBĐ Tiết kiệm bưu điện 44 TMCP Thương mại cổ phần 45 TMNN Thương mại nhà nước 46 TYM Tổ chức Tài chính quy mô nhỏ Tình Thương 47 USD Đồng đô la Mỹ 48 VNPost Tổng công ty Bưu điện Việt Nam VietnamPost 49 WSBI Tổ chức ngân hàng tiết kiệm World Savings Banks thế giới Institute viii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1: Các quan điểm chính về cung cấp dịch vụ tài chính vi mô .2: Đặc trưng hoạt động tài chính vi mô của các tổ chức tín dụng .3: Sự phân bố mạng lưới NHTM và hệ thống TKBĐ theo vùng tại Hàn Quốc đến năm 2014 .1: Các chỉ tiêu cơ bản của các TCTD Việt Nam đến 31/12/2015.2: Các chỉ tiêu bền vững tài chính đến 30/09/2015 của các TCTD Việt Nam .