Luận án phát triển cơ cấu kinh tế công nghiệp tỉnh Hải Dương - Một số giải pháp

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu ra trong luận án là trung thực, có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Phùng Quang Phát MỤC LỤC Trang TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ MỞ ĐẦU 5 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 10 1. Các công trình nghiên cứu nước ngoài liên quan đến đề tài luận án 10 1.

Các công trình nghiên cứu trong nước liên quan đến đề tài luận án 17 1. Giá trị của các công trình khoa học đã tổng quan và những vấn đề luận án tập trung nghiên cứu 27 Chương 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CƠ CẤU KINH TẾ CÔNG NGHIỆP, CƠ CẤU LẠI KINH TẾ CÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HẢI DƯƠNG VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN 33 2. Một số vấn đề chung về công nghiệp và cơ cấu kinh tế công nghiệp 33 2. Quan niệm, tiêu chí đánh giá và các yếu tố tác động đến cơ cấu kinh tế công nghiệp trên địa bàn tỉnh Hải Dương 41 2.

Cơ cấu lại kinh tế công nghiệp trên địa bàn tỉnh Hải Dương và kinh nghiệm của một số tỉnh ở nước ngoài, trong nước 58 Chương 3: THỰC TRẠNG CƠ CẤU KINH TẾ CÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HẢI DƯƠNG 80 3. Ưu điểm, hạn chế của cơ cấu kinh tế công nghiệp trên địa bàn tỉnh Hải Dương 80 3. Nguyên nhân và những vấn đề đặt ra cần tập trung giải quyết từ thực trạng cơ cấu kinh tế công nghiệp trên địa bàn tỉnh Hải Dương 108 Chương 4: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP CƠ CẤU LẠI KINH TẾ CÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HẢI DƯƠNG ĐẾN NĂM 2030 126 4. Quan điểm cơ cấu lại kinh tế công nghiệp trên địa bàn tỉnh Hải Dương đến năm 2030 126 4.

Giải pháp cơ cấu lại kinh tế công nghiệp trên địa bàn tỉnh Hải Dương đến năm 2030 139 KẾT LUẬN 164 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 166 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 167 PHỤ LỤC 180 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT STT Chữ viết đầy đủ Chữ viết tắt 1 Cách mạng công nghiệp lần thứ tư CMCN 4.0 2 Chế biến, chế tạo CBCT 3 Công nghiệp công nghệ cao CNCNC 4 Công nghiệp hỗ trợ CNHT 5 Cơ cấu kinh tế CCKT 6 Cơ cấu kinh tế công nghiệp CCKTCN 7 Cơ cấu lại CCL 8 Cơ cấu lại kinh tế công nghiệp CCLKTCN 9 Cụm công nghiệp CCN 10 Giá trị sản xuất GTSX 11 Khoa học - công nghệ KHCN 12 Khu công nghiệp KCN 3 DANH MỤC BẢNG STT Tên bảng Trang 01 Bảng 3. Số lượng và tỷ trọng GTSX các phân ngành công nghiệp tỉnh Hải Dương giai đoạn 2016 - 2021 (giá so sánh 2010). Vốn đầu tư thực hiện vào các ngành công nghiệp trên địa bàn tỉnh Hải Dương giai đoạn 2016 - 2021 (giá so sánh 2010). Giá trị và tỷ trọng giá trị sản xuất công nghiệp theo thành phần kinh tế tỉnh Hải Dương giai đoạn 2016 - 2021 (giá so sánh 2010).

Số lượng và tỷ trọng các doanh nghiệp công nghiệp thuộc các thành phần kinh tế tỉnh Hải Dương giai đoạn 2016 - 2021. Cơ cấu vốn đầu tư thực hiện vào ngành công nghiệp phân theo thành phần kinh tế trên địa bàn tỉnh Hải Dương giai đoạn 2016 - 2021 (giá so sánh 2010). Cơ cấu vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực hiện vào ngành công nghiệp phân theo đối tác đầu tư năm 2021. 106 4 DANH MỤC HÌNH STT Tên hình Trang 01 Hình 3.

Cơ cấu các nhóm ngành thuộc công nghiệp chế biến, chế tạo trên địa bàn tỉnh Hải Dương giai đoạn 2016 - 2021. Cơ cấu lao động trong các phân ngành công nghiệp trên địa bàn tỉnh Hải Dương giai đoạn 2016 - 2021. Cơ cấu phân bố các khu, cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh Hải Dương theo vùng. Cơ cấu lao động trong ngành công nghiệp theo thành phần kinh tế trên địa bàn tỉnh Hải Dương (2016 - 2021).

Lý do lựa chọn đề tài luận án Cơ cấu kinh tế nói chung, CCKTCN nói riêng đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển bền vững của các quốc gia và từng địa phương. Để hiện thực hóa đường lối công nghiệp hóa, hiện đại hóa dựa trên phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và xây dựng nền kinh tế Việt Nam độc lập, tự chủ theo tinh thần Văn kiện Đại hội toàn quốc lần thứ XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam, đòi hỏi các địa phương trong cả nước cũng như tỉnh Hải Dương phải xác lập CCKTCN hợp lý, hiện đại, hiệu quả. Điều này càng trở nên bức thiết khi Việt Nam đang tập trung thực hiện các giải pháp tổng thể để đổi mới mô hình tăng trưởng, CCL nền kinh tế trong điều kiện phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, hội nhập quốc tế và sự tác động mạnh mẽ của cuộc CMCN 4. Hải Dương là tỉnh nằm trong Vùng kinh tế trọng điểm Bắc bộ, có tiềm năng to lớn và vị trí chiến lược quan trọng, do đó Tỉnh có lợi thế lớn trong việc xây dựng, điều chỉnh CCKTCN để phát triển công nghiệp trở thành ngành chủ lực, thúc đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Quán triệt và thực hiện nghiêm túc các nghị quyết, chỉ thị, kế hoạch xây dựng CCKTCN của Trung ương, những năm qua Hải Dương đã có nhiều chủ trương, giải pháp hoàn thiện CCKTCN, bước đầu đạt được hiệu quả tích cực như: CCKTCN theo ngành, vùng và thành phần kinh tế có nhiều chuyển biến tích cực, ngày càng trở lên hợp lý, phù hợp với định hướng của Tỉnh và xu thế khách quan. Tuy nhiên, so với tiềm năng, lợi thế và những ưu đãi, định hướng thì CCKTCN trên địa bàn Tỉnh chưa đạt được kỳ vọng và còn một số hạn chế, bất cập: số lượng và tỷ trọng các ngành CNCNC, CNHT, công nghiệp nền tảng còn thấp, tỷ lệ lao động trong ngành công nghiệp qua đào tạo thấp, phân bổ vốn cho các ngành công nghiệp còn dàn trải; cơ cấu công nghiệp theo vùng còn mất cân đối và chưa tạo sức mạnh lan tỏa để khai thác có hiệu quả các tiềm năng, lợi thế; cơ cấu công nghiệp theo thành phần kinh tế chưa phản ánh đúng xu thế khách quan và hiệu 6 quả chưa cao… Những hạn chế trên đã làm cho công nghiệp trên địa bàn Tỉnh chủ yếu phát triển theo chiều rộng, thiếu tính bền vững, sản xuất công nghiệp chưa tạo được bứt phá, “cơ cấu kinh tế phụ thuộc nhiều vào đầu tư nước ngoài, chất lượng của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài chưa cao, chủ yếu là gia công, lắp ráp, tỷ lệ nội địa hóa thấp” [94, tr. Nghiên cứu về CCKTCN cũng thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà khoa học dưới các góc độ, phạm vi khác nhau. Tuy nhiên, cho đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu một cách đầy đủ, có hệ thống dưới góc độ khoa học kinh tế chính trị để luận giải một cách toàn diện cả về lý luận, thực tiễn nhằm xây dựng CCKTCN hợp lý, hiện đại, hiệu quả và bền vững.

Với ý nghĩa đó, tác giả lựa chọn: “Cơ cấu kinh tế công nghiệp trên địa bàn tỉnh Hải Dương” làm đề tài luận án tiến sĩ kinh tế, ngành Kinh tế chính trị. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích nghiên cứu Làm rõ những vấn đề lý luận, thực tiễn về CCKTCN và CCLKTCN ở phạm vi cấp tỉnh; trên cơ sở đó đề xuất các quan điểm và giải pháp CCLKTCN trên địa bàn tỉnh Hải Dương đến năm 2030. Nhiệm vụ nghiên cứu - Tổng quan các công trình nghiên cứu ở nước ngoài, trong nước có liên quan đến đề tài luận án, khái quát giá trị của các công trình đã tổng quan và chỉ ra những vấn đề luận án tập trung nghiên cứu; - Phân tích những vấn đề lý luận về CCKTCN, CCLKTCN trên địa bàn tỉnh Hải Dương: làm rõ quan niệm, vai trò của ngành công nghiệp; quan niệm CCKT, CCKTCN; quan niệm, tiêu chí đánh giá và các yếu tố tác động đến CCKTCN trên địa bàn tỉnh Hải Dương; quan niệm và kinh nghiệm CCLKTCN của một số tỉnh ở nước ngoài, trong nước, rút ra bài học cho tỉnh Hải Dương; - Đánh giá thực trạng CCKTCN trên địa bàn tỉnh Hải Dương, phân tích nguyên nhân của thực trạng và chỉ ra các mâu thuẫn cần giải quyết từ thực trạng CCKTCN trên địa bàn tỉnh Hải Dương giai đoạn 2016 - 2021; 7 - Đề xuất các quan điểm, giải pháp CCLKTCN trên địa bàn tỉnh Hải Dương đến năm 2030. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu Cơ cấu kinh tế công nghiệp.

Phạm vi nghiên cứu Về nội dung: Luận án nghiên cứu CCKTCN trên địa bàn tỉnh Hải Dương dưới góc độ là CCKT của ngành công nghiệp (trong luận án thống nhất sử dụng thuật ngữ CCKTCN) gồm: CCKTCN theo ngành (gồm 4 ngành công nghiệp cấp 1); CCKTCN theo vùng (gồm Vùng 1, Vùng 2, Vùng 3) và CCKTCN theo thành phần kinh tế (gồm kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể, kinh tế tư nhân, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài). Về không gian: Nghiên cứu trên địa bàn tỉnh Hải Dương. Về thời gian: Thời gian khảo sát, thu thập số liệu, tư liệu từ năm 2016 đến năm 2021; các quan điểm, giải pháp đến năm 2030. Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu Cơ sở lý luận Luận án nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin; tư tưởng Hồ Chí Minh; đường lối, quan điểm của Đảng về công nghiệp, CCKT, CCKTCN và CCLKTCN.

Cơ sở thực tiễn Luận án dựa trên báo cáo tổng kết, báo cáo thống kê của các cơ quan chức năng Trung ương và của tỉnh Hải Dương; các số liệu khảo sát thực tế của nghiên cứu sinh, đồng thời kế thừa kết quả, tư liệu, số liệu của các công trình nghiên cứu có liên quan đã được công bố. Phương pháp nghiên cứu Để xây dựng luận án, nghiên cứu sinh sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu chủ yếu sau: 8 Phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử: Phương pháp này được sử dụng ở cả bốn chương của luận án.