Luận án tiến sĩ: Tác động chính sách tiền tệ đến kinh tế vĩ mô Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI NGUYỄN THỊ VÂN ANH NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ ĐẾN KINH TẾ VĨ MÔ VIỆT NAM Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 62.10 LUẬN ÁN TIẾN SỸ KINH TẾ Hà Nội - 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI NGUYỄN THỊ VÂN ANH NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ ĐẾN KINH TẾ VĨ MÔ VIỆT NAM Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 62.10 LUẬN ÁN TIẾN SỸ KINH TẾ Người hướng dẫn 1: PGS.TS Lê Thị Kim Nhung Người hướng dẫn 2: PGS. TS Phạm Thị Tuệ Hà Nội - 2018 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đề tài luận án “Nghiên cứu tác động của chính sách tiền tệ đến kinh tế vĩ mô Việt Nam” là công trình nghiên cứu độc lập của riêng tôi. Các thông tin, dữ liệu, kết quả nghiên cứu và luận cứ trong luận án là do tôi tự tìm hiểu, đúc kết, phân tích và có trích dẫn một cách rõ ràng. Các kết quả nghiên cứu trong luận án do tôi tiến hành phân tích một cách trung thực, khách quan và chưa từng được công bố trong bất kỳ nghiên cứu nào khác.

Hà Nội, ngày 2 tháng 10 năm 2018 Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Vân Anh ii LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc tới giảng viên hướng dẫn khoa học PGS,TS. Lê Thị Kim Nhung và PGS,TS. Phạm Thị Tuệ đã nhiệt tình hướng dẫn, hỗ trợ, giúp đỡ và đồng hành cùng tôi trong suốt thời gian thực hiện luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu Trường Đại học Thương mại, Khoa Sau đại học, Khoa Tài chính – Ngân hàng đặc biệt các Thầy cô giáo trong Ban chủ nhiệm khoa Sau đại học, Khoa Tài chính – Ngân hàng, Bộ môn Tài chính doanh nghiệp, Bộ môn Kinh tế học đã tạo điều kiện, động viên, góp ý chuyên môn trong quá trình thực hiện luận án.

Tôi cũng bày tỏ lời cảm ơn chân thành đến các Thầy Cô trong hội đồng đánh giá chuyên đề, hội đồng đánh giá luận án tiến sỹ cấp bộ môn đã có những đóng góp cụ thể, chi tiết về mặt chuyên môn giúp cho tôi hoàn thành luận án của mình. Tôi xin được gửi lời cảm ơn sâu sắc đến Ban giám hiệu trường Đại học Lao động – Xã hội, lãnh đạo khoa Quản trị kinh doanh, lãnh đạo bộ môn Kinh tế học, các anh chị em đồng nghiệp trường Đại học Lao động – Xã hội, đã tạo điều kiện giúp đỡ, hỗ trợ tôi trong suốt thời gian qua. Tôi cũng xin được gửi lời cảm ơn đến các anh chị em ở Ngân hàng Nhà nước, Tổng cục thống kê đã hỗ trợ và giúp đỡ tôi trong quá trình thu thập số liệu phục vụ nghiên cứu. Cuối cùng tôi xin được gửi lời tri ân sâu sắc đến những người thân trong gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo điều kiện, động viên, hỗ trợ tôi trong suốt thời gian qua.

Xin trân trọng cảm ơn! NCS: Nguyễn Thị Vân Anh iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN .ii DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ TỪ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ VÀ BIỂU ĐỒ .vii DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU. ix MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của luận án. Kết cấu luận án.

4 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. Các nghiên cứu lý thuyết về tác động của chính sách tiền tệ. Các nghiên cứu về cơ chế tác động của chính sách tiền tệ.

Các nghiên cứu thực nghiệm về tác động của CSTT. Khoảng trống nghiên cứu, và hướng nghiên cứu của luận án. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Phương pháp nghiên cứu định tính.

Phương pháp nghiên cứu định lượng. Tổng hợp các phương pháp nghiên cứu và công cụ hỗ trợ nghiên cứu. 25 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1. 28 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ VÀ TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ ĐẾN KINH TẾ VĨ MÔ.

CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ. Khái niệm về chính sách tiền tệ. Mục tiêu của chính sách tiền tệ. Các công cụ của chính sách tiền tệ.

TÁC ĐỘNG CỦA CSTT ĐẾN KINH TẾ VĨ MÔ. Tác động của chính sách tiền tệ đến tăng trưởng. Tác động của chính sách tiền tệ đến lạm phát. CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ VỚI MỤC TIÊU ỔN ĐỊNH KINH TẾ VĨ MÔ.

Ổn định kinh tế vĩ mô. Chính sách tiền tệ hướng đến mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô. ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM. Điều hành CSTT của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC).

Điều hành CSTT của Ngân hàng Trung ương Thái Lan (BOT). Điều hành CSTT của NHTW Nhật Bản (BOJ). Điều hành CSTT của NHTW Anh (BOE). Điều hành CSTT của NHTW Châu Âu (ECB).

Điều hành CSTT của Cục dự trữ liên bang Mỹ (FED). Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. 70 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. 73 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM.

TÌNH HÌNH KINH TẾ THẾ GIỚI VÀ KINH TẾ VĨ MÔ VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2005 - 2017. Tình hình kinh tế thế giới. Tình hình kinh tế vĩ mô Việt Nam. ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2005 - 2017.

Một số nét khái quát về NHNN Việt Nam. Mục tiêu điều hành chính sách tiền tệ của NHNN Việt Nam giai đoạn 2005 - 2017. Các công cụ điều hành chính sách tiền tệ của NHNN Việt Nam. 86 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3.

101 CHƯƠNG 4: ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ ĐẾN KINH TẾ VĨ MÔ VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2005 – 2017. ĐÁNH GIÁ ĐỊNH TÍNH TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ ĐẾN KINH TẾ VĨ MÔ VIỆT NAM. Cơ chế truyền dẫn tác động của chính sách tiền tệ đến tăng trưởng và lạm phát ở Việt Nam. Tác động của chính sách tiền tệ đến tăng trưởng.

Tác động của chính sách tiền tệ đến lạm phát. ĐÁNH GIÁ ĐỊNH LƯỢNG TÁC ĐỘNG CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ ĐẾN KINH TẾ VĨ MÔ VIỆT NAM. Ứng dụng mô hình VAR kiểm định tác động của chính sách tiền tệ đến tăng trưởng và lạm phát ở Việt Nam. Một số vấn đề đặt ra trong điều hành CSTT của NHNN Việt Nam nhìn từ kết quả của mô hình VAR.

ĐÁNH GIÁ CHUNG TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ ĐẾN KINH TẾ VĨ MÔ VIỆT NAM. Những tác động tích cực. Những hạn chế và nguyên nhân. 126 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4.

129 CHƯƠNG 5: ĐỊNH HƯỚNG ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ VÀ MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH NHẰM HƯỚNG ĐẾN MỤC TIÊU ỔN ĐỊNH KINH TẾ VĨ MÔ VIỆT NAM. CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI, PHÁT TRIỂN NGÀNH NGÂN HÀNG VÀ QUAN ĐIỂM, ĐỊNH HƯỚNG ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ. Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội. Chiến lược phát triển ngành ngân hàng.

Quan điểm, định hướng điều hành chính sách tiền tệ. MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ NHẰM HƯỚNG ĐẾN MỤC TIÊU ỔN ĐỊNH KINH TẾ VĨ MÔ VIỆT NAM. Khuyến nghị trong việc lựa chọn mục tiêu điều hành CSTT. Nâng cao hiệu quả các công cụ chính sách tiền tệ.

Hoàn thiện cơ chế điều hành chính sách tiền tệ. 146 KẾT LUẬN CHƯƠNG 5. 155 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 156 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ.

x PHỤ LỤC 1: KIỂM TRA TÍNH DỪNG. xi PHỤ LỤC 2: XÁC ĐỊNH ĐỘ TRỄ TỐI ƯU. xxi PHỤ LỤC 3: KIỂM ĐỊNH NHÂN QUẢ GRANGER .xxii PHỤ LỤC 4: KIỂM ĐỊNH TƯƠNG QUAN CHUỖI .xxiv PHỤ LỤC 5: KIỂM ĐỊNH TÍNH ỔN ĐỊNH CỦA MÔ HÌNH. xxv PHỤ LỤC 6: KẾT QUẢ ƯỚC LƯỢNG MÔ HÌNH VAR .xxvi PHỤ LỤC 7: TÁC ĐỘNG CỦA CÚ SỐC CUNG TIỀN M2 ĐẾN CÁC BIẾN NỘI SINH KHÁC.

xxviii PHỤ LỤC 8: TÁC ĐỘNG CỦA CÁC CÚ SỐC ĐẾN LẠM PHÁT .xxix PHỤ LỤC 9: TÁC ĐỘNG CỦA CÁC CÚ SỐC ĐẾN SẢN LƯỢNG. xxx vi DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ TỪ VIẾT TẮT AD Aggregate demand of the economy Tổng cầu của nền kinh tế AE Aggregate expenditure of the economy Tổng chi tiêu của nền kinh tế AEC ASEAN Economic Community Cộng đồng kinh tế ASEAN BOE Bank of England Ngân hàng trung ương Anh BTC Bộ tài chính CCTT Cán cân thanh toán CPD Continuing Professional Development Tiếp tục phát triển chuyên môn CPTPP Comprehensive and Progressive Hiệp định đối tác toàn diện và Agreement for Trans-Pacific Partnership tiến bộ xuyên Thái Bình Dương CPI Consumer price index Chỉ số giá tiêu dùng CSTK Chính sách tài khóa CSTT Chính sách tiền tệ DTBB Dự trữ bắt buộc ECB European Central Bank Ngân hàng trung ương Châu Âu FED Federal Reserve System Cục dự trữ liên bang Hoa Kỳ FTA Free-trade agreement Thương mại tự do GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội IMF International financial funds Quỹ tiền tệ quốc tế IFS International financial statistics Thống kê tài chính quốc tế MPC Monetary Policy Council Ủy ban CSTT của NHTW Anh MS Money Supply Cung tiền NH Ngân hàng NHNN Ngân hàng Nhà nước NHTM Ngân hàng Thương mại NHTW Ngân hàng Trung Ương NFSC National finacial supervisory Ủy ban giám sát tài chính quốc commission gia NBR Non-borrowed reseves Dự trữ không vay OMO Open Market Operation Nghiệp vụ thị trường mở TCTD Tổ chức tín dụng TCTK Tổng cục thống kê VAR Vector Auto Regression Vec tơ tự hồi quy VEPR Vietnam Center for Economics and Trung tâm nghiên cứu kinh tế và Policy Research chính sách ĐHKT - ĐHQGHN XNK Xuất nhập khẩu vii DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ VÀ BIỂU ĐỒ Trang Hình 1.1 Tác động của Chính sách tiền tệ đến lãi suất và đầu tư – 5 Keynes Sơ đồ 1.1 Cơ chế truyền dẫn tác động Chính sách tiền tệ đến nền kinh tế - Keynes 6 Hình 1.2 Tác động của việc thay đổi cung tiền nhằm ổn định lãi suất - Friedman 7 Hình 1.3 Tác động của Chính sách tiền tệ đến nền kinh tế theo mô hình AD – AS 8 Sơ đồ 1.2 Cơ chế truyền dẫn tác động Chính sách tiền tệ đến nền kinh tế - Mankiw 9 Hình 1.4 Tác động của Chính sách tiền tệ đến sản lượng và giá cả - Mankiw 10 Sơ đồ 1.3 Cơ chế truyền tải CSTT của Ngân hàng Nhân dân Trung 11 Quốc Sơ đồ 1.4 Cơ chế truyền tải chính sách tiền tệ của NHTW Thái Lan 12 Sơ đồ 1.