Nghiên cứu khoa học phát triển Sở Giao dịch Hàng hóa - ĐH Kinh tế Quốc dân (2017)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN ĐỖ TRỌNG HIẾU NGHIÊN CỨU CƠ SỞ KHOA HỌC PHÁT TRIỂN SỞ GIAO DỊCH HÀNG HOÁ TẠI VIỆT NAM CHUYÊN NGÀNH: KINH TẾ VÀ QUẢN LÝ THƯƠNG MẠI MÃ SỐ: 62340121 Người hướng dẫn khoa học: GS. HOÀNG ĐỨC THÂN HÀ NỘI - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi, vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật. Xác nhận của người hướng dẫn Nghiên cứu sinh GS.

Hoàng Đức Thân Đỗ Trọng Hiếu LỜI CẢM ƠN Trong quá trình nghiên cứu luận án, tôi đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình và tạo điều kiện thuận lợi của thầy giáo hướng dẫn, đồng nghiệp, người thân trong gia đình và bạn bè. Xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc tới GS. Hoàng Đức Thân đã nhiệt tình, tâm huyết hướng dẫn trong suốt quá trình tôi thực hiện luận án. Xin cảm ơn quý thầy, cô trong Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, Trường Đại học Kinh tế quốc dân đã giúp đỡ và có những góp ý để luận án được hoàn thành tốt hơn.

Xin cảm ơn các cán bộ, chuyên gia và những nhà khoa học đã giúp đỡ tôi có những thông tin cần thiết cho việc phân tích, đánh giá và hoàn thiện luận án. Tác giả luận án Đỗ Trọng Hiếu MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN MỤC LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG DANH MỤC CÁC HÌNH MỞ ĐẦU. 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Tổng quan các công trình nghiên cứu.

Các công trình nghiên cứu về mô hình hoạt động và đặc điểm của Sở giao dịch hàng hóa. Các công trình nghiên cứu về điều kiện hình thành và phát triển của Sở giao dịch hàng hóa. Phương pháp nghiên cứu. Giác độ nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp phỏng vấn. Phương pháp khảo sát. 15 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ PHÁT TRIỂN SỞ GIAO DỊCH HÀNG HOÁ.

Lý luận chung về Sở giao dịch hàng hóa. Khái niệm và mô hình tổ chức Sở giao dịch hàng hóa. Đặc điểm mua bán qua Sở giao dịch hàng hóa. Vai trò của Sở giao dịch hàng hóa.

Khái niệm về phát triển Sở giao dịch hàng hóa. Những điều kiện bảo đảm phát triển Sở giao dịch hàng hóa. Điều kiện về thể chế, kinh tế vĩ mô. Điều kiện về mặt hàng giao dịch.

Điều kiện về hợp đồng giao dịch. Điều kiện về cơ sở hạ tầng vật chất kỹ thuật. Kinh nghiệm phát triển Sở giao dịch hàng hóa trên thế giới và bài học cho Việt Nam. Phát triển Sở giao dịch hàng hóa tại Hoa Kỳ.

Phát triển Sở giao dịch hàng hóa của Trung Quốc. Phát triển Sở giao dịch hàng hóa của Malaysia. Bài học kinh nghiệm rút ra cho Việt Nam. 51 CHƯƠNG 3: CƠ SỞ THỰC TIỄN PHÁT TRIỂN SỞ GIAO DỊCH HÀNG HOÁ TẠI VIỆT NAM.

Thực trạng điều kiện bảo đảm phát triển Sở giao dịch hàng hóa tại Việt Nam. Thực trạng thể chế, kinh tế vĩ mô cho phát triển Sở giao dịch hàng hóa tại Việt Nam. Thực trạng về mặt hàng giao dịch. Thực trạng về hợp đồng giao dịch.

Thực trạng cơ sở hạ tầng vật chất kỹ thuật. Thực trạng tổ chức hoạt động của các Sở giao dịch hàng hóa tại Việt Nam. Thực trạng tổ chức hoạt động của Trung tâm giao dịch Cà phê Buôn Ma Thuột. Thực trạng tổ chức hoạt động của Sở giao dịch hàng hóa Việt Nam.

Kết quả khảo sát thực trạng về giao dịch hàng hoá phái sinh và Sở giao dịch hàng hóa tại Việt Nam. Phân tích kết quả khảo sát về thực trạng giao dịch hàng hoá phái sinh tại Việt Nam. Phân tích kết quả khảo sát thực trạng phát triển Sở giao dịch hàng hóa tại Việt Nam. Đánh giá cơ sở thực tiến cho phát triển Sở giao dịch hàng hóa tại Việt Nam.

Những cơ sở thực tiễn tích cực cho phát triển Sở giao dịch hàng hóa tại Việt Nam. Những cơ sở thực tiễn hạn chế sự phát triển của Sở giao dịch hàng hóa tại Việt Nam. Nguyên nhân của những hạn chế phát triển Sở giao dịch hàng hóa. 107 CHƯƠNG 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP VẬN DỤNG CƠ SỞ KHOA HỌC PHÁT TRIỂN SỞ GIAO DỊCH HÀNG HOÁ TẠI VIỆT NAM.

Dự báo bối cảnh ảnh hưởng đến phát triển Sở giao dịch hàng hóa tại Việt Nam. Dự báo bối cảnh quốc tế ảnh hưởng đến phát triển Sở giao dịch hàng hóa tại Việt Nam. Dự báo bối cảnh trong nước ảnh hưởng đến sự phát triển Sở giao dịch hàng hóa tại Việt Nam. Quan điểm và phương hưởng phát triển Sở giao dịch hàng hóa tại Việt Nam.

Quan điểm phát triển Sở giao dịch hàng hóa. Phương hướng phát triển Sở giao dịch hàng hóa tại Việt Nam. Giải pháp vận dụng cơ sở khoa học phát triển Sở giao dịch hàng hóa tại Việt Nam. Hoàn thiện thể chế, kinh tế vĩ mô cho phát triển Sở giao dịch hàng hóa tại Việt Nam.

Bảo đảm khối lượng và chất lượng hàng hoá giao dịch tại Sở giao dịch hàng hóa. Bảo đảm sự tham gia của các tổ chức tài chính và kết nối thanh toán quốc gia. Bảo đảm thành công của các hợp đồng giao dịch. Đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng vật chất kỹ thuật.

Thu hút đầu tư nước ngoài tham gia phát triển Sở giao dịch hàng hóa. 135 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT 1. Tiếng Việt TT Chữ viết tắt Nghĩa đầy đủ 1 Bộ NN&PTNN Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn 2 BCEC Trung tâm Giao dịch Cà phê Buôn Ma Thuột 3 ĐBSCL Đồng bằng Sông Cửu Long 4 ĐBSH Đồng bằng Sông Hồng 5 Nghị định 158 Nghị định số 158/2006/NĐ-CP quy đinh chi tiết Luật Thương mại về hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa 6 Nghị định 185 Nghị định số 185/2013/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 7 TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam 8 SGDHH Sở giao dịch hàng hoá 2. Tiếng Anh TT Chữ viết tắt Đầy đủ tiếng Anh Nghĩa đầy đủ 1 CBOT Chicago Board of Trade Sở giao dịch Chicago 2 C-Com Central Japan Commodity Exchange Sở giao dịch hàng hóa Trung ương Nhật Bản 3 CDA Commodity Derivaties Act Luật phái sinh hàng hoá Nhật Bản 4 CFA China Futures Asociation Hiệp hội thị trường tương lai Trung Quốc 5 CFTC U.

Commodity Futures Trading Uỷ ban giao dịch hàng hoá Commission tương lai Hoa Kỳ TT Chữ viết tắt Đầy đủ tiếng Anh Nghĩa đầy đủ 6 CME Commodity Mercantile Exchange Sở giao dịch hàng hóa CME 7 CMX Chicago Mercantile Exchange Sở giao dịch Chicago 8 COMMEX Commodity and Monetary Exchange Sở giao dịch hàng hóa và tiền tệ of Malaysia Malaysia 9 CSRC China Securities Regulatory Uỷ ban điều tiết chứng khoán Commission Trung Quốc 10 DCE DaLian Commodity Exchange Sở giao dịch hàng hóa Đại Liên 11 DCR Clearing and Risk Phòng thanh toán bù trừ và quản trị rủi ro 12 DMO Department of Market Oversight Phòng giám sát thị trường 13 DOE Department of Enforcement Phòng cưỡng chế thi hành 14 DSIO Department of Dealer and Phòng giám sát trung gian Intermediary Oversight 15 FIEA Financial Instruments and Exchange Luật các công cụ và giao dịch Act tài chính Nhật Bản 16 ITU Kuala Lumpur Commodity Exchange SGDHH Kuala Lumpur 17 KLCE Kuala Lumpur Options and Financial Sở giao dịch tài chính và quyền Futures Exchange chọn Kuala Lumpur 18 KLOFFE Kuala Lumpur Securities Exchange Sở giao dịch chứng khoán Kuala Lumpur 19 KLSE Ministry of Economy, Trade and Bộ Kinh tế, Công nghiệp và Industry Thương mại Nhật Bản 20 METI National Futures Association Hiệp hội giao dịch hàng hoá Hoa Kỳ 21 NFA New York Mercantile Exchange Sở giao dịch hàng hóa New York 22 OTC Over The Counter Thị trường phi tập trung 23 SEC Securities and Exchange Commission Uỷ ban Chứng khoán và Hối đoái Hoa Kỳ 24 ITU International Telecomunication Union Liên minh Viễn thông Quốc tế 25 WEF World Economic Forum Diễn đàn Kinh tế Thế giới 26 WTO World Trade Organization Tổ chức Thương mại thế giới DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2. Danh sách Sở giao dịch hàng hóa tại Hoa Kỳ. Kết quả giao dịch của Sở giao dịch hàng hóa Đại Liên. Danh mục xếp hạng Sở giao dịch hàng hóa của Trung Quốc.

Tăng trưởng kinh tế Việt Nam theo kỳ 5 năm và năm 2016. Một số chỉ tiêu kinh tế cơ bản giai đoạn 2011-2016. Quy mô sản xuất và sản lượng lúa gạo của Việt Nam. Điều kiện canh tác lúa gạo của Việt Nam.

Khối lượng và kim ngạch xuất khẩu gạo từ năm 2011-2016. Tình hình sản xuất cà phê của Việt Nam từ năm 2011-2016. Tình hình xuất khẩu cà phê của Việt Nam từ năm 2011-2016. Tình hình sản xuất cao su của Việt Nam từ năm 2011-2015.

Tình hình xuất khẩu cao su của Việt Nam từ năm 2011-2016. Sản xuất hồ tiêu của Việt Nam từ năm 2011-2016. Xuất khẩu hồ tiêu của Việt Nam từ năm 2011-2016. Danh mục sản phẩm giao dịch do VNX niêm yết.

Tiêu chuẩn cà phê do BCEC niêm yết. Tiêu chuẩn cà phê Robusta do VNX niêm yết. Tiêu chuẩn thép cuộn cán nóng do VNX niêm yết. Lưu lượng hàng hoá qua các phương thức vận tải.

Lịch hoạt động và thời gian giao dịch của BCEC. Kết quả giao dịch hàng hoá phái sinh của VNX Quý II/2011. Kết quả giao dịch hàng hoá phái sinh của VNX Quý III/2011. Kết quả giao dịch hàng hoá phái sinh của VNX Quý IV/2011.

Tổng hợp kết quả giao dịch hàng hoá phái sinh của VNX. 94 DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 2. Quá trình hình thành, phát triển Sở giao dịch hàng hóa trên thế giới. Mô hình hoạt động của Sở giao dịch hàng hóa.

Mô hình tổ chức quản lý Sở giao dịch hàng hóa tại Hoa Kỳ. Sơ đồ tổ chức của Sở giao dịch hàng hóa Đại Liên. Tổ chức quản lý Sở giao dịch hàng hóa của Trung Quốc. Mô hình tổ chức của Sở giao dịch hàng hóa Bursa Malaysia.

Mô hình tổ chức giao dịch của Sở giao dịch hàng hóa Bursa. Chuỗi giá trị lúa gạo ở Việt Nam. Diễn biến giá gạo Việt Nam tại An Giang, Cần Thơ năm 2015. Giá gạo xuất khẩu 5% tấm và 25% tấm của Việt Nam năm 2015.