Luận án: Mức độ ảnh hưởng của nợ xấu đến hiệu quả ngân hàng tại hệ thống NHTM Việt Nam

NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ------------------------------- CHÂU ĐÌNH LINH MỨC ĐỘ ẢNH HƯỞNG CỦA NỢ XẤU ĐẾN HIỆU QUẢ NGÂN HÀNG TẠI HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2017 NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ------------------------------- CHÂU ĐÌNH LINH MỨC ĐỘ ẢNH HƯỞNG CỦA NỢ XẤU ĐẾN HIỆU QUẢ NGÂN HÀNG TẠI HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Chuyên ngành : Kinh tế Tài chính – Ngân hàng Mã số : 62.01 Người hướng dẫn khoa học: TS. Lê Thẩm Dương TS. Nguyễn Văn Tiến TP.

HỒ CHÍ MINH – NĂM 2017 i LỜI CAM ĐOAN Tác giả luận án có lời cam đoan về công trình khoa học này của mình, cụ thể: Tôi tên là : Châu Đình Linh Sinh ngày : 08 tháng 11 năm 1986 – Tại Phú Yên Quê quán : Phú Yên Hiện đang công tác tại : Trường đại học Ngân hàng TPHCM Là nghiên cứu sinh khóa XIX của Trường đại học Ngân hàng TPHCM Cam đoan đề tài: “Mức độ ảnh hưởng của nợ xấu đến hiệu quả ngân hàng tại hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam”.01 Người hướng dẫn khoa học: TS. Lê Thẩm Dương và TS. Nguyễn Văn Tiến Luận án được thực hiện tại Trường đại học Ngân hàng TPHCM. Luận án chưa từng được trình nộp để lấy học vị tiến sỹ tại một trường đại học bất kỳ.

Luận án là công trình nghiên cứu của riêng tôi, kết quả nghiên cứu là trung thực, trong đó không có các nội dung đã được công bố trước đây hoặc các nội dung do người khác thực hiện ngoại trừ những trích dẫn được dẫn nguồn đầy đủ trong luận án. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan của tôi. Ngoài ra, để hoàn thiện luận án, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, giúp đỡ quý báu của nhiều cá nhân và tập thể. Tôi xin cảm ơn tập thể Giảng viên trường đại học Ngân hàng TPHCM đã giảng dạy, cung cấp cho tôi những kiến thức chuyên sâu về lĩnh vực kinh tế.

Đặc biệt, tôi xin cảm ơn người hướng dẫn khoa học Thầy Lê Thẩm Dương và Thầy Nguyễn Văn Tiến đã hết sức nhiệt tình, sâu sát trong quá trình hướng dẫn tôi thực hiện luận án này. TPHCM, ngày 30 tháng 7 năm 2017 Châu Đình Linh ii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa tiếng nước ngoài Nghĩa Tiếng Việt NHNN Ngân hàng nhà nước NHTMNN Ngân hàng thương mại nhà nước NHTMCP Ngân hàng thương mại cổ phần ROE Return On Equity Tỷ số lợi nhuận ròng trên vốn chủ sở hữu ROA Return On Assets Tỷ số lợi nhuận ròng trên tài sản ROS Return On Sale Tỷ suất sinh lời trên doanh thu thuần C/I Costs Ratio Hệ số chi phí SFA Stochastic Frontier Approach Phương pháp biên ngẫu nhiên TFA Thick Frontier Approach Phương pháp phân tích TFA DFA Distribution Free Approach Phương pháp phân tích DFA DEA Data Envelopment Analysis Phương pháp phân tích bao dữ liệu FDH Free Disposal Hull Phương pháp xử lý yếu tố tự do FDH TE Technically Efficiency Hiệu quả kỹ thuật AE Allocative Efficiency Hiệu quả phân bổ CE Cost Efficiency Hiệu quả chi phí SE Scale Efficiency Hiệu quả quy mô PPF Production Possibility Đường giới hạn khả năng sản xuất Frontier DMUs Decision Making Units Các đơn vị ra quyết định CCR Charnes, Cooper and Rhodes Mô hình CCR BCC Banker, Charnes and Cooper Mô hình BCC SBM Slack – based measures model Mô hình SBM CRS Constant returns to scale Hiệu quả không đổi theo quy mô VRS Variable Returns to Scale Hiệu quả thay đổi tùy thuộc vào quy mô PTE Pure Technical Efficiency Hiệu quả kỹ thuật thuần RE Revenue efficiency Hiệu quả doanh thu SPE Standard profit efficiency Hiệu quả lợi nhuận tiêu chuẩn APE Alternative profit efficiency Hiệu quả lợi nhuận tùy chọn iii PLL Provision for loan losses Dự phòng rủi ro tín dụng SCP Structure – Conduct – Mô hình SCP Performance HHI Herfindahl – Hirschman Index Chỉ số HHI NPLs Non – Performing Loans Nợ xấu GMM General Method of Moments Phương pháp hồi quy mô – men tổng quát Tobit Phương pháp hồi quy kiểm duyệt OLS Ordinary Least Square Phương pháp bình phương nhỏ nhất 2SLS 2 Stage Least Square Phương pháp hồi quy hai giai đoạn PVAR Panel Vector Autoregression Mô hình tự hồi quy véc tơ dữ liệu bảng iv MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN .i DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. ii DANH MỤC HÌNH .ix DANH MỤC BẢNG .ix PHẦN MỞ ĐẦU. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI.

MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU VÀ CÂU HỎI NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN.

BỐ CỤC CỦA LUẬN ÁN. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ NGÂN HÀNG, NỢ XẤU, VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA NỢ XẤU VÀ HIỆU QUẢ NGÂN HÀNG. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ NGÂN HÀNG. Hiệu quả và hiệu quả ngân hàng.

Hiệu quả ngân hàng. Mô hình nền (model background) và cách tiếp cận nhận diện đầu vào/đầu ra. Cách tiếp cận tham số (Parametric Frontier Approach) của cách tiếp cận cấu trúc. Cách tiếp cận phi tham số (Non – Parametric Approach) của cách tiếp cận cấu trúc.

Phương pháp phân tích bao dữ liệu (DEA). Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả ngân hàng.CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA NỢ XẤU VÀ HIỆU QUẢ NGÂN HÀNG .Cơ sở lý luận về nợ xấu .Các quan điểm về nợ xấu .Các tác động của nợ xấu .Các nhân tố ảnh hưởng đến nợ xấu .Cơ sở lý thuyết về mối quan hệ giữa nợ xấu và hiệu quả ngân hàng. 29 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1. ĐÁNH GIÁ CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ HIỆU QUẢ NGÂN HÀNG, VÀ MỐI QUAN HỆ GIỮA NỢ XẤUVỚI HIỆU QUẢ NGÂN HÀNG .CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ HIỆU QUẢ NGÂN HÀNG.Các nghiên cứu về hiệu quả ngân hàng trong một quốc gia.Nghiên cứu về hiệu quả ngân hàng chéo ở những quốc gia .CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ HIỆU QUẢ NGÂN HÀNG Ở VIỆT NAM.

CÁC NGHIÊN CỨU VỀ MỨC ĐỘ ẢNH HƯỞNG CỦA NỢ XẤU ĐẾN HIỆU QUẢ NGÂN HÀNG, VÀ MỐI QUAN HỆ GIỮA NỢ XẤU VỚI HIỆU QUẢ NGÂN HÀNG .NHỮNG NHẬN ĐỊNH TỪ LƯỢC KHẢO CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU TRƯỚC. 51 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. MÔ HÌNH ĐO LƯỜNG HIỆU QUẢ NGÂN HÀNG.

Mô hình đo lường hiệu quả chi phí (cost efficiency DEA model). Mô hình đo lường hiệu quả ngân hàng khi có yếu tố nợ xấu – mô hình DEA với đầu ra không mong muốn. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU NHẰM PHÂN TÍCH MỨC ĐỘ ẢNH HƯỞNG CỦA NỢ XẤU ĐẾN HIỆU QUẢ NGÂN HÀNG. Mô hình nghiên cứu đề xuất.

Phương pháp ước lượng S – GMM (system – Generalized method of moments) cho mô hình dữ liệu bảng động (dynamic panel data models). Mô hình vector tự hồi quy dữ liệu bảng (panel vector autoregression) và phân tích nhân quả Granger. DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU. 68 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. TỔNG QUAN HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM, DIỄN BIẾN NỢ XẤU VÀ HOẠT ĐỘNG XỬ LÝ NỢ XẤU. Tổng quan hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam. Diễn biến nợ xấu tại hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn 2007 – 2014.

Diễn biến xử lý nợ xấu tại Việt Nam. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ ĐIỂM HIỆU QUẢ NGÂN HÀNG THÔNG QUA MÔ HÌNH DEA VỚI NỢ XẤU LÀ ĐẦU RA KHÔNG MONG MUỐN. Điểm hiệu quả ngân hàng DEA với đầu ra không mong muốn là nợ xấu và đánh giá sự ảnh hưởng của nợ xấu đến hiệu quả ngân hàng: Trường hợp các ngân hàng thương mại nhà nước. Điểm hiệu quả ngân hàng DEA với đầu ra không mong muốn là nợ xấu và đánh giá sự ảnh hưởng của nợ xấu đến hiệu quả ngân hàng: Trường hợp nhóm các ngân hàng thương mại cổ phần .KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ MỨC ĐỘ ẢNH HƯỞNG CỦA NỢ XẤU ĐẾN HIỆU QUẢ NGÂN HÀNG TẠI HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM.

Tổng hợp kết quả nghiên cứu về hiệu quả ngân hàng. Kết quả nghiên cứu về mức độ ảnh hưởng của nợ xấu đến hiệu quả chi phí qua mô hình dữ liệu bảng động với phương pháp S – GMM hai bước. Kết quả nghiên cứu về quan hệ nhân quả giữa nợ xấu và hiệu quả chi phí bằng mô hình ước lượng PVAR. 126 vii KẾT LUẬN CHƯƠNG 4.

KẾT LUẬN, GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ. Các kết luận về hiệu quả ngân hàng khi đo lường thông qua mô hình DEA với đầu ra không mong muốn là nợ xấu. Kết luận về đo lường hiệu quả chi phí (cost efficiency). Các kết luận về mức độ ảnh hưởng của nợ xấu đến hiệu quả chi phí của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam.

Các kết luận về sự tác động ngược lại của hiệu quả chi phí đến tỷ lệ nợ xấu của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam. Nhóm giải pháp nâng cao hiệu quả chi phí của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam. Nhóm giải pháp tổng thể nhằm quản trị nợ xấu và giảm trừ sự tác động của nợ xấu đến hiệu quả chi phí. Nhóm giải pháp cụ thể để loại trừ các hoạt động làm “quản lý kém” và gia tăng hỗ trợ của các chính sách kinh tế vĩ mô.

Kiến nghị các ngân hàng thương mại hướng đến mảng kinh doanh ngân hàng bán lẻ như một chiến lược dài hạn nhằm nâng cao hiệu quả ngân hàng và giảm trừ sự tác động của nợ xấu. Kiến nghị các ngân hàng thương mại xây dựng mô hình quản trị ngân hàng hiện đại nhằm hướng đến biên hiệu quả ngân hàng. Kiến nghị các ngân hàng thương mại áp dụng phương pháp quản lý nợ xấu chủ động. Kiến nghị NHNN xây dựng hệ thống đo lường hiệu quả ngân hàng.

Nhóm kiến nghị cơ quan hoạch định chính sách nhằm hỗ trợ ổn định hệ thống tài chính và thúc đẩy xử lý triệt để nợ xấu. Kiến nghị về chính sách vĩ mô. HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO. 158 KẾT LUẬN CHƯƠNG 5.

161 DANH MỤC CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ. 167 ix DANH MỤC HÌNH Hình 1.1: Ba mô hình theo ba cách tiếp cận Abraham Charnes et al.2: Hiệu quả kỹ thuật theo định hướng đầu vào .3: Hiệu quả kỹ thuật theo định hướng đầu ra .1: Vòng tròn đơn vị về tính ổn định của mô hình .2: Kết quả phân tích hàm phản ứng đẩy IRFs .