Luận án TS: Chính sách tài chính hướng tới kinh tế xanh - Kinh nghiệm quốc tế và bài học cho Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG --------***-------- LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH HƯỚNG TỚI NỀN KINH TẾ XANH: KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VÀ BÀI HỌC CHO VIỆT NAM Ngành: Kinh tế quốc tế TRẦN THỊ QUỲNH HOA Hà Nội – 2021 Luận văn tiến sĩ Kinh tế BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG --------***-------- LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH HƯỚNG TỚI NỀN KINH TẾ XANH: KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VÀ BÀI HỌC CHO VIỆT NAM Ngành: Kinh tế Quốc tế Mã số: 9310106 TRẦN THỊ QUỲNH HOA Người hướng dẫn khoa học: PGS. Từ Thúy Anh Hà Nội – 2021 Luận văn tiến sĩ Kinh tế 1 LỜI CẢM ƠN Trước tiên, Nghiên cứu sinh xin được chân thành bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc người hướng dẫn khoa học PGS, TS Từ Thúy Anh vì những chỉ bảo, hướng dẫn tận tình, quý báu trong thời gian nghiên cứu sinh thực hiện Luận án. Thứ hai, Nghiên cứu sinh xin được trân trọng gửi lời cảm ơn tới Ban Giám hiệu Trường Đại học Ngoại thương, cơ quan chủ quản của nghiên cứu sinh, đã tạo điều kiện về tài chính, về tinh thần và về thời gian cho nghiên cứu sinh; tới Ban chủ nhiệm Khoa Sau Đại học và toàn bộ đội ngũ cán bộ Khoa Sau Đại học Trường Đại học Ngoại Thương vì những hỗ trợ, giúp đỡ cần thiết cho nghiên cứu sinh trong thời gian thực hiện Luận án. Thứ ba, Nghiên cứu sinh cũng xin gửi lời cảm ơn Ban chủ nhiệm Khoa Kinh tế Quốc tế vì đã tạo điều kiện vật chất và tinh thần cho nghiên cứu sinh, các giảng viên Khoa Kinh tế Quốc tế vì đã có những góp ý bổ ích khi nghiên cứu sinh thực hiện Luận án.

Cuối cùng, Nghiên cứu sinh xin được trân trọng gửi lời cảm ơn tới gia đình, bạn bè và đồng nghiệp cơ quan đã hỗ trợ, tạo điều kiện tốt nhất để Nghiên cứu sinh thực hiện luận án. Luận văn tiến sĩ Kinh tế 2 LỜI CAM ĐOAN Nghiên cứu sinh xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập, và chưa từng được công bố ở Việt Nam và trên thế giới. Các số liệu được thu thập từ các nguồn số liệu chính thức của các đơn vị, tổ chức trong nước và quốc tế và thông qua trực tiếp điều tra thực địa. Mô hình nghiên cứu trong Luận án được thực hiện hoàn toàn mới.

Nếu sai, nghiên cứu sinh xin chịu mọi trách nhiệm. Nghiên cứu sinh Trần Thị Quỳnh Hoa Luận văn tiến sĩ Kinh tế 3 MỤC LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. 5 DANH MỤC BẢNG. 7 DANH MỤC HÌNH.

8 LỜI MỞ ĐẦU. 9 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ NỀN KINH TẾ XANH VÀ CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH HƯỚNG TỚI NỀN KINH TẾ XANH. Tổng quan về nền kinh tế xanh. Khái niệm và đặc trưng của nền kinh tế xanh.

Mục tiêu của việc hướng tới nền kinh tế xanh. Vai trò của nền kinh tế xanh. Hệ thống chính sách nhằm hướng tới nền kinh tế xanh. Tổng quan về chính sách tài chính.

Khái niệm chính sách tài chính. Vai trò của chính sách tài chính. Tổng quan về chính sách tài chính hướng tới nền kinh tế xanh. Các bộ phận của chính sách tài chính hướng tới nền kinh tế xanh.

Các giác độ ảnh hưởng của chính sách tài chính hướng tới nền kinh tế xanh34 1. Phương pháp nghiên cứu chính sách tài chính tới nền kinh tế xanh. 38 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1. 42 CHƯƠNG 2 KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH HƯỚNG TỚI NỀN KINH TẾ XANH.

Kinh nghiệm quốc tế về chính sách thu hướng tới nền kinh tế xanh. Kinh nghiệm của Nhật Bản. Các chính sách thu hướng tới nền kinh tế xanh của Nhật Bản. Kết quả và bài học rút ra.

Kinh nghiệm của Trung Quốc. Chính sách thu hướng tới nền kinh tế xanh của Trung Quốc. Kết quả và bài học rút ra. Kinh nghiệm của Hàn Quốc.

Chính sách thu hướng tới nền kinh tế xanh của Hàn Quốc. Kết quả và bài học rút ra. Kinh nghiệm quốc tế về chính sách chi hướng tới nền kinh tế xanh .1 Kinh nghiệm của Nhật Bản. Kinh nghiệm của Trung Quốc.

Kinh nghiệm của Hàn Quốc. Kinh nghiệm quốc tế về việc thực hiện một số chính sách tài chính khác hướng tới nền kinh tế xanh. Hệ thống trao đổi tín chỉ các-bon. Trái phiếu xanh.

79 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. 82 CHƯƠNG 3 ĐÁNH GIÁ CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH HƯỚNG TỚI NỀN KINH TẾ XANH Ở VIỆT NAM. Tổng quan các chính sách hướng tới nền kinh tế xanh ở Việt Nam. Phân tích chính sách tài chính hướng tới nền kinh tế xanh ở Việt Nam.

Thực trạng chính sách tài chính hướng tới nền kinh tế xanh. 85 Luận văn tiến sĩ Kinh tế 4 3. Chính sách thu hướng đến nền kinh tế xanh. Chính sách chi hướng tới nền kinh tế xanh.

Chính sách tài chính khác hướng tới nền kinh tế xanh. Kết quả đạt được của việc thực hiện chính sách tài chính hướng tới nền kinh tế xanh. Kết quả đạt được của việc thực hiện chính sách thu hướng tới nền kinh tế xanh. Kết quả đạt được của chính sách chi ngân sách hướng tới nền kinh tế xanh.

Kết quả đạt được của việc thực hiện chính sách tài chính khác hướng tới nền kinh tế xanh. Một số vấn đề đặt ra trong việc thực hiện các chính sách tài chính hướng tới nền kinh tế xanh của Việt Nam. Đánh giá lượng hóa tác động của chính sách tài chính hướng tới nền kinh tế xanh của Việt Nam. 113 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3.

121 CHƯƠNG 4 BÀI HỌC CHO VIỆT NAM VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH NHẰM HƯỚNG TỚI NỀN KINH TẾ XANH Ở VIỆT NAM. Mục tiêu hướng tới nền kinh tế xanh của Việt Nam đến năm 2030. Mục tiêu tổng quát. Mục tiêu cụ thể.

Bài học rút ra cho Việt Nam từ kinh nghiệm quốc tế. Bài học đối với chính sách thu. Bài học đối với chính sách chi. Bài học đối với chính sách tài chính khác.

Đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện chính sách tài chính hướng tới nền kinh tế xanh tại Việt Nam. Giải pháp về chính sách thu hướng tới nền kinh tế xanh. Rà soát hệ thống pháp luật về thuế hướng tới nền kinh tế xanh. Nghiên cứu khả năng xây dựng và áp dụng thuế các-bon.

Giải pháp về chính sách chi hướng tới nền kinh tế xanh. Giải pháp đối với chính sách tài chính khác hướng tới nền kinh tế xanh. Đối với thị trường tín chỉ các-bon. Trái phiếu xanh.

Một số giải pháp bổ trợ khác để hướng tới nền kinh tế xanh. 145 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4. 149 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 164 Luận văn tiến sĩ Kinh tế 9 LỜI MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài Kể từ sau cuộc khủng hoảng kinh tế - tài chính thế giới, kinh tế thế giới vẫn còn nhiều khó khăn, bên cạnh đó, nhiều diễn biến phức tạp như căng thẳng địa chính trị, biến đổi khí hậu ngày càng tăng và dịch bệnh đã đe doạ đến nền kinh tế thế giới. Do đó, hầu hết các nước, từ nước phát triển cho đến các nước đang phát triển đều đang dần thực hiện chuyển đổi sang nền kinh tế xanh, nhằm hướng tới sự phục hồi, bảo tồn hệ sinh thái, giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu. Mục tiêu và chiến lược hướng tới nền kinh tế xanh ở các nước khác nhau và để đạt được mục tiêu này, các nước đã xây dựng nhiều chính sách kinh tế - xã hội nhằm thúc đẩy nền kinh tế xanh. Trong đó, chính sách tài chính được xem là công cụ kinh tế hiệu quả nhất nhằm hướng tới nền kinh tế xanh.

Chính sách tài chính hướng tới nền kinh tế xanh được chú trọng phát triển, góp phần thúc đẩy đầu tư vào các dự án và cơ sở hạ tầng quan trọng liên quan tới biến đổi khí hậu và bền vững môi trường toàn cầu. Chính sách tài chính có thể làm giảm các biến dạng kinh tế và khai thác sức mạnh của thị trường để đạt được các mục tiêu của nền kinh tế xanh. Lợi ích trực tiếp bao gồm kết quả việc giảm thiểu ô nhiễm, cải thiện sức khoẻ của con người và nền kinh tế hiệu quả hơn với ít biến dạng thị trường hơn. Lợi ích gián tiếp bao gồm tăng cường huy động nguồn thu nội địa, cải thiện phúc lợi, khuyến khích việc làm xanh và nền kinh tế tiết kiệm hiệu quả năng lượng.

Ở Việt Nam, trải qua 30 năm tăng trưởng nhanh và bao trùm, vị thế của Việt Nam đã dần được cải thiện. Tăng trưởng GDP bình quân đầu người đạt trung bình 5,5%/năm kể từ năm 1990, mang lại tổng thu nhập quốc dân (GNI) bình quân đầu người là 3. Tăng trưởng bao trùm thể hiện qua thu nhập tăng trong phân phối thu nhập trong khi bất bình đẳng giảm và tỷ lệ người sống trong cảnh nghèo cùng cực (1,9 USD/ngày) ở dưới mức 3%. Các chỉ số xã hội như giáo dục, tuổi thọ, tỷ lệ tử vong và khả năng tiếp cận cơ sở hạ tầng cơ bản đã được cải thiện.

Tuy nhiên, sự tăng trưởng này kéo theo việc sử dụng lao động, tài nguyên thiên nhiên và vốn, dẫn đến hiệu quả sử dụng nguồn tài nguyên và năng lượng thấp Luận văn tiến sĩ Kinh tế 10 trong thực tế, cũng như gia tăng mức độ ô nhiễm không khí, ô nhiễm nước và đất, liên tục gia tăng phát thải khí nhà kính trên đơn vị GDP. Trong năm 2012, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành “Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh thời kỳ 2011-2020, tầm nhìn đến năm 2050”, và “Chiến lược phát triển bền vững Việt Nam giai đoạn 2011-2020”, trong đó khẳng định: Tăng trưởng xanh dựa trên quá trình thay đổi mô hình tăng trưởng, tái cơ cấu nền kinh tế nhằm tận dụng lợi thế so sánh, nâng cao hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế thông qua việc nghiên cứu và áp dụng công nghệ tiên tiến, phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng hiện đại để ứng dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên, giảm phát thải khí nhà kính, ứng phó với biến đổi khí hậu, góp phần xóa đói giảm nghèo và tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.