Luận án tiến sĩ phát triển bancassurance bảo hiểm nhân thọ Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN  -- PHẠM TIẾN HÙNG PHÁT TRIỂN MÔ HÌNH BANCASSURANCE TRONG LĨNH VỰC BẢO HIỂM NHÂN THỌ TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI Ở VIỆT NAM: NGHIÊN CỨU CÁC MÔ HÌNH BANCASSURANCE TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI NHÀ NƯỚC LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG HÀ NỘI, 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN  -- PHẠM TIẾN HÙNG PHÁT TRIỂN MÔ HÌNH BANCASSURANCE TRONG LĨNH VỰC BẢO HIỂM NHÂN THỌ TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI Ở VIỆT NAM: NGHIÊN CỨU CÁC MÔ HÌNH BANCASSURANCE TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI NHÀ NƯỚC Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng Mã số: 9340201 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Người hướng dẫn khoa học: 1. NGUYỄN THỊ HẢI ĐƯỜNG 2. ĐOÀN PHƯƠNG THẢO HÀ NỘI, 2019 i LỜI CAM ĐOAN Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật.

Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Tác giả Phạm Tiến Hùng ii LỜI CẢM ƠN Đầu tiên, tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy cô trường Đại học Kinh tế Quốc dân, đặc biệt là Viện Đào tạo sau đại học và Viện Ngân hàng - Tài chính là nơi tổ chức giảng dạy và truyền đạt cho tôi những kiến thức quý báu làm nền tảng cho việc thực hiện luận án này. Đặc biệt, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn tới TS. Nguyễn Thị Hải Đường và TS. Đoàn Phương Thảo đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều tâm huyết và những góp ý quý báu và hỗ trợ tôi hoàn thành luận án này.

Kính gửi lời cảm ơn chân thành tới PGS. Đặng Ngọc Đức - Viện trưởng Viện Ngân hàng - Tài Chính và các thầy cô trong Viện về những ý kiến đóng góp cho luận án. Đồng thời, tôi cũng xin trân trọng cảm ơn Ban Giám đốc và các phòng chức năng của Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Tam Điệp đã tạo những điều kiện tốt nhất, thuận lợi nhất cho tôi trong suốt thời gian nghiên cứu. Tôi xin chân thành cảm ơn tất cả bạn bè, đồng nghiệp và những người đã tham gia trả lời phỏng vấn, thảo luận cũng như bảng câu hỏi khảo sát làm nguồn dữ liệu để phân tích và cho ra kết quả nghiên cứu của luận án.

Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến gia đình, bạn bè đã động viên và giúp đỡ cả vật chất lẫn tinh thần trong thời gian tôi thực hiện luận án này. Trân trọng cảm ơn! Tác giả Phạm Tiến Hùng iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.ii MỤC LỤC.iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT.vi DANH MỤC CÁC BẢNG. vii DANH MỤC CÁC HÌNH.ix CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Sự cần thiết của nghiên cứu.

Tổng quan tình hình nghiên cứu. Mục tiêu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Câu hỏi nghiên cứu. Qui trình và phương pháp nghiên cứu. Qui trình nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu và thu thập dữ liệu.

Các kết quả nghiên cứu dự kiến.17 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ PHÁT TRIỂN MÔ HÌNH BANCASSURANCE TRONG BẢO HIỂM NHÂN THỌ VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU. Lý luận chung về Bảo hiểm nhân thọ. Khái niệm và đặc điểm của Bảo hiểm nhân thọ. Sản phẩm bảo hiểm nhân thọ.

Thị trường Bảo hiểm nhân thọ. Lý luận về phát triển mô hình bancassurance. Khái niệm Bancassurance và mô hình Bancassurance. Các mô hình Bancassurance.

Phát triển mô hình Bancassurance. Quan niệm về phát triển mô hình Bancassurance từ phía ngân hàng. Phát triển sản phẩm bảo hiểm nhân thọ phân phối qua kênh Bancassurance 33 2. Phát triển hoạt động phân phối của Bancassurance.

Các nhân tố ảnh hưởng và chỉ tiêu đánh giá sự phát triển của mô hình Bancassurance trong bảo hiểm nhân thọ của các Ngân hàng thương mại. Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển của mô hình Bancassurance trong lĩnh vực bảo hiểm nhân thọ. Các tiêu chí và chỉ tiêu đánh giá sự phát triển của mô hình Bancassurance. Mô hình nghiên cứu.

Mô hình nghiên cứu. Giả thuyết nghiên cứu. 50 CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN CÁC MÔ HÌNH BANCASSURANCE TRONG LĨNH VỰC BẢO HIỂM NHÂN THỌ TẠI VIỆT NAM: NGHIÊN CỨU CÁC MÔ HÌNH BANCASSURANCE CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI NHÀ NƯỚC. Khái quát về thi trường bảo hiểm nhân thọ Việt Nam và các mô hình Bancassurance trong lĩnh vực bảo hiểm nhân thọ tại Việt Nam.

Thị trường bảo hiểm nhân thọ ở Việt Nam. Các mô hình Bancassurance trong lĩnh vực bảo hiểm nhân thọ ở Việt Nam. Thực trạng phát triển mô hình Bancassurance của các Ngân hàng thương mại nhà nước trong lĩnh vực bảo hiểm bảo hiểm nhân thọ. Các mô hình Bancassurance của các Ngân hàng thương mại nhà nước.

Phát triển của các mô hình Bancassurance của các Ngân hàng thương mại nhà nước tại Việt Nam. Phân tích tác động của các nhân tố đến sự phát triển của các mô hình Bancassurance tại các Ngân hàng thương mại nhà nước hiện nay. Xác định tác động của các nhân tố đến đến hoạt động của mô hình Bancassurance. Xác định ảnh hưởng của các nhân tố đến sự phát triển của mô hình Bancassurance.

Đánh giá sự phát triển của các mô hình Bancassurance tại các Ngân hàng thương mại nhà nước. Kết quả đạt được. Các hạn chế và nguyên nhân.86 CHƯƠNG 4 GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN CÁC MÔ HÌNH BANCASSURANCE TRONG LĨNH VỰC BẢO HIỂM NHÂN THỌ TẠI VIỆT NAM. Tiềm năng phát triển các mô hình Bancassurance trong lĩnh vực bảo hiểm nhân thọ tại Việt Nam.

Triển vọng của thị trường bảo hiểm nhân thọ Việt Nam. Tiềm năng phát triển Bancassurance tại các Ngân hàng thương mại nhà nước trong lĩnh vực bảo hiểm nhân thọ. Giải pháp phát triển các mô hình Bancassurance trong lĩnh vực bảo hiểm nhân thọ tại Việt Nam. Các giải pháp trực tiếp.

Các giải pháp bổ trợ. Một số kiến nghị. Kiến nghị đối với cơ quan quản lý Nhà nước. Kiến nghị đối với các Ngân hàng thương mại Nhà nước Việt Nam.

123 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ. 124 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.125 vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ACM Assurances du Credit Mutuel Agribank Ngân hàng nông nghiệp phát triển nông thôn Việt Nam BH Bảo hiểm BIDV Ngân hàng TMCP đầu tư và phát triển Việt Nam CNBH Chứng nhận bảo hiểm CP Cổ phần DT Doanh thu ĐV Đơn vị ĐV Đơn vị EU Liên minh Châu Âu HĐ Hợp đồng HĐBH Hợp đồng bảo hiểm KD Kinh doanh NCS Nghiên cứu sinh NHTM Ngân hàng thương mại NT Nhân thọ P.QHKH Phòng quan hệ khách hàng ROE Lợi nhuận sau thuế trên vốn chủ sở hữu bình quân STBH Số tiền bảo hiểm STBH KT Số tiền bảo hiểm khai thác mới TK Khai thác TMCP Thương mại cổ phần TMNN Thương mại Nhà nước TP Thị phần Vietcombank Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam Vietinbank Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt Nam VPGD Văn phòng giao dịch YC Yêu cầu YCBH Yêu cầu bảo hiểm vi DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2. Các sản phẩm bảo hiểm tích hợp phân phối qua kênh bancassurance. Mô hình phát triển sản phẩm bảo hiểm theo giai đoạn phát triển của nền kinh tế.

Vốn điều lệ của các công ty bảo hiểm nhân thọ tại Việt Nam. Vốn chủ sở hữu của công ty bảo hiểm thuộc các Ngân hàng thương mại nhà nước (2013-2017). Tổng tài sản của các mô hình Bancassurer của các Ngân hàng thương mại nhà nước (2013-2017). Dự phòng của các mô hình Bancassurer của các Ngân hàng thương mại nhà nước (2013-2017).

Sản phẩm của các mô hình bancassurer của các Ngân hàng thương mại nhà nước tính đến 31/12/2017. Đánh giá về mức độ phù hợp sản phẩm bảo hiểm. Các loại sản phẩm bảo hiểm phân phối qua ngân hàng. Số lượng đại lý hoạt động đến 31/12 hàng năm của các mô hình Bancassurer của các Ngân hàng thương mại nhà nước (2013-2017).

Đại lý tổ chức và đại lý cá nhân trực thuộc các mô hình Bancassurance của các Ngân hàng thương mại nhà nước đến 31/12/2017. Kết quả khảo sát xác định lực lượng bán phù hợp của các mô hình Bancassurance qua ngân hàng. Phân tích sự khác biệt giữa các ngân hàng về hiệu quả phân phối. Tương quan giữa kết quả hoạt động của mô hình Bancassurance và các nhân tố ảnh hưởng.

Kết quả hồi quy về các nhân tố tác động đến kết quả hoạt động của các mô hình Bancassurance tại các Ngân hàng thương mại nhà nước. Khả năng dự báo của mô hình. Kiểm định phi tham số cho phát triển hoạt động liên kết Bancassurance. Kết quả hồi quy mô hình phát triển mô hình Bancassurance tại các Ngân hàng thương mại Nhà nước.

Khả năng dự báo của mô hình. Phân tích sự khác biệt giữa các ngân hàng về phát triển mô hình phân phối 80 vi Bảng 3. Doanh thu phí khai thác mới và thị phần theo doanh thu phí khai thác mới của các mô hình Bancassurance của các Ngân hàng thương mại nhà nước (2013-2017). Tổng doanh thu phí và thị phần theo tổng doanh thu phí của các mô hình Bancassurance của các Ngân hàng thương mại nhà nước (2013-2017) 83 Bảng 3.

Hợp đồng bảo hiểm khai thác mới và thị phần theo hợp đồng bảo hiểm khai thác mới của các mô hình Bancassurance của các Ngân hàng thương mại nhà nước (2013-2017). Một số chỉ tiêu kinh tế vĩ mô và tỉ lệ dân cư tham gia bảo hiểm tại Indonesia, Singapore và Việt Nam năm 2017. Một số chỉ tiêu giám sát và đánh giá phát triển bền vững của Việt Nam (2011 - 2020). Một số thông tin về năng lực của các tập đoàn bảo hiểm tham gia vào mô hình Bancassurance trong lĩnh vực bảo hiểm nhân thọ với các Ngân hàng thương mại nhà nước tại Việt Nam.

Phân loại đại lý phân phối liên quan đến mức độ phức tạp của sản phẩm và yêu cầu đào tạo.108 ix DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1. Quy trình nghiên cứu của luận án.1: Các mô hình bancassurance.2: Các tiêu chí lựa chọn mô hình bancassurance. Mô hình nghiên cứu của luận án. Các mô hình Bancassurance tại thị trường bảo hiểm nhân thọ Việt Nam.

Mô hình bancassurance VCLI. Mô hình bancassurance VietinBank Aviva trước tháng 4 năm 2017. Mô hình bancassurance Aviva Việt Nam và VietinBank từ tháng 4/2017. Mô hình bancassurance BIDV Metlife.

Vốn chủ sở hữu của các mô hình bancassurer của các ngân hàng thương mại nhà nước (2013-2017). Tổng tài sản của các mô hình Bancassurer của các Ngân hàng thương mại nhà nước (2013-2017). Dự phòng của các mô hình Bancassurer của các Ngân hàng thương mại nhà nước (2013-2017). Số lượng đại lý hoạt động đến 31/12 hàng năm của các mô hình Bancassurer của các Ngân hàng thương mại nhà nước (2013-2017).