Luận án TS: Quản trị rủi ro lãi suất tại LienVietPostBank - Vũ Ngọc Diệp

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của các nhà khoa học: 1. Nguyễn Thị Phương Liên 2. Nguyễn Thị Mùi Các số liệu trích dẫn, kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng. Nếu sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật.

Hà Nôi, ngày tháng năm 2018 Nghiên cứu sinh Vũ Ngọc Diệp i MỤC LỤC MỤC LỤC. i DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. iv DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu. Những đóng góp mới của luận án.

Kết cấu luận án. 4 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án .1 Tổng quan tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước .2 Khoảng trống nghiên cứu và giá trị khoa học, thực tiễn luận án được kế thừa .2 Câu hỏi nghiên cứu .3 Phƣơng pháp nghiên cứu đề tài luận án .1 Phương pháp thu thập thông tin, dữ liệu .2 Phương pháp tổng hợp và xử lý thông tin, dữ liệu .4 Quy trình và mô hình nghiên cứu. 19 TÓM TẮT CHƢƠNG 1. 20 Chƣơng 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO LÃI SUẤT CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI .1 Những lý luận chung về rủi ro lãi suất trong kinh doanh của NHTM .1 Lãi suất và rủi ro lãi suất .2 Tác động của rủi ro lãi suất .2 Quản trị rủi ro lãi suất trong kinh doanh của ngân hàng thƣơng mại .1 Khái niệm quản trị rủi ro lãi suất .2 Mục tiêu quản trị rủi ro lãi suất trong NHTM .3 Nội dung quản trị rủi ro lãi suất.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến quản trị rủi ro lãi suất .3 Kinh nghiệm quản trị rủi ro lãi suất của một số ngân hàng thƣơng mại và bài học rút ra cho Ngân hàng thƣơng mại Cổ phần Bƣu điện Liên Việt .1 Kinh nghiệm quản trị rủi ro lãi suất của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam .2 Kinh nghiệm quản trị rủi ro lãi suất của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Á Châu .3 Bài học rút ra cho Ngân hàng Thương mại Cổ phần Bưu điện Liên Việt.

69 TÓM TẮT CHƢƠNG 2. 71 Chƣơng 3: THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ RỦI RO LÃI SUẤT CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN BƢU ĐIỆN LIÊN VIỆT .1 Giới thiệu về Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần Bƣu điện Liên Việt .1 Quá trình hình thành và phát triển của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Bưu điện Liên Việt .2 Cơ cấu tổ chức của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Bưu điện Liên Việt .3 Kết quả kinh doanh chủ yếu của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Bưu điện Liên Việt .2 Thực trạng quản trị rủi ro lãi suất của Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần Bƣu điện Liên Việt .1 Khái quát diễn biễn lãi suất ngân hàng giai đoạn 2011 – 2016 .2 Phân tích thực trạng quản trị rủi ro lãi suất của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Bưu điện Liên Việt theo chức năng quản trị.3 Phân tích thực trạng quản trị rủi ro lãi suất của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Bưu điện Liên Việt theo quy trình quản trị.3 Đánh giá thực trạng quản trị rủi ro lãi suất của Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần Bƣu điện Liên Việt .1 Những kết quả đạt được .2 Hạn chế và nguyên nhân. 115 TÓM TẮT CHƢƠNG 3. 122 Chƣơng 4: ĐỊNH HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN TRỊ RỦI RO LÃI SUẤT CỦA NHTMCP BƢU ĐIỆN LIÊN VIỆT .1 Định hƣớng quản trị rủi ro và yêu cầu đặt ra đối với hoạt động quản trị rủi ro lãi suất của Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần Bƣu điện Liên Việt .1 Dự báo bối cảnh kinh tế - xã hội và hoạt động ngân hàng giai đoạn 2017- 2020, tầm nhìn 2030 .2 Định hướng hoạt động kinh doanh của LienVietPostBank .3 Định hướng quản trị rủi ro của LienVietPostBank .4 Yêu cầu đặt ra đối với hoạt động quản trị rủi ro lãi suất của LienVietPostBank .2 Giải pháp hoàn thiện quản trị rủi ro lãi suất của Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần Bƣu điện Liên Việt .1 Nâng cao nhận thức về quản trị rủi ro lãi suất của ban điều hành .2 Hoàn thiện chính sách và mô hình tổ chức quản trị rủi ro lãi suất .3 Áp dụng mô hình giá trị chịu rủi ro (VaR) nhằm lượng hóa rủi ro lãi suất .4 Xây dựng hệ thống các hạn mức rủi ro lãi suất dưới dạng văn bản .5 Đào tạo và đào tạo lại đội ngũ cán bộ, đặc biệt là cán bộ chuyên sâu về quản trị rủi ro lãi suất .6 Hiện đại hóa cơ sở vật chất kỹ thuật và công nghệ ngân hàng .7 Các giải pháp khác.3 Một số kiến nghị .1 Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước .2 Kiến nghị với Chính Phủ .3 Kiến nghị với Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam.

152 TÓM TẮT CHƢƠNG 4. 154 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾNLỗi! Thẻ đánh dấu không đƣợc xác định. ĐỀ TÀI CỦA LUẬN ÁN. Lỗi! Thẻ đánh dấu không đƣợc xác định.

TÀI LIỆU THAM KHẢO. Lỗi! Thẻ đánh dấu không đƣợc xác định. 159 PHỤ LỤC 1: THƢ PHỎNG VẤN. Lỗi! Thẻ đánh dấu không đƣợc xác định.

PHỤ LỤC 2: THÔNG TIN VỀ ĐỐI TƢỢNG PHỎNG VẤNLỗi! Thẻ đánh dấu không đƣợc xác định. PHỤ LỤC 3: NỘI DUNG PHỎNG VẤNLỗi! Thẻ đánh dấu không đƣợc xác định. PHỤ LỤC 4: TÓM TẮT KẾT QUẢ PHỎNG VẤN CỦA TỪNG NHÓM ĐỐI TƢỢNG ĐƢỢC PHỎNG VẤN. Lỗi! Thẻ đánh dấu không đƣợc xác định.

PHỤ LỤC 5: BẢNG TỔNG HỢP KẾT QUẢ PHỎNG VẤN CHUYÊN GIA LÀM VIỆC TẠI LIENVIETPOSTBANK. 181 PHỤ LỤC 6: BÁO CÁO KHE HỞ NHẠY CẢM LÃI SUẤT TỪ NĂM 2011 ĐẾN NĂM 2016. Lỗi! Thẻ đánh dấu không đƣợc xác định. PHỤ LỤC 7: MẪU TỜ TRÌNH ĐỀ XUẤT PHƢƠNG ÁN XỬ LÝ RỦI RO THỊ TRƢỜNG.

191 PHỤ LỤC 8: MẪU TỜ TRÌNH PHÊ DUYỆT PHƢƠNG ÁN XỬ LÝ RỦI RO THỊ TRƢỜNG. 192 iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Viết đầy đủ bằng Từ viết tắt Viết đầy đủ bằng Tiếng Việt Tiếng Anh Ngân hàng Thương mại Cổ phần Á ACB Châu Asset – Liability ALCO Ủy ban quản lý Tài sản – Nợ Committee ALM Quản trị Tài sản – Nợ Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu BIDV tư và Phát triển BKS Ban kiểm soát CNTT Công nghệ thông tin ĐVKD Đơn vị kinh doanh EUR Đồng tiền chung Châu Âu Forward Forward FFD Hợp đồng kỳ hạn tiền gửi Deposit FRA Hợp đồng kỳ hạn lãi suất Forward rate agreement GDP Tổng sản phẩm quốc nội HĐQT Hội đồng quản trị IRS Hợp đồng hoán đổi lãi suất Interest rate swap ISGAP Khe hở nhạy cảm lãi suất Interest rate – sensitive gap NHNN Ngân hàng nhà nước NHTM Ngân hàng thương mại NHTMVN Ngân hàng thương mại Việt Nam Ngân hàng Thương mại Cổ phần Bưu NHTMCPBĐLV LienVietPostBank điện Liên Việt NIM Biên độ lãi cận biên Net Interest Margin NHTW Ngân hàng trung ương PGDBĐ Phòng giao dịch bưu điện QLRR Quản lý rủi ro QLRR&PCRT Quản lý rủi ro và phòng chống rửa tiền QTRRLS Quản trị rủi ro lãi suất RRLS Rủi ro lãi suất TTCK Thị trường chứng khoán TCTD Tổ chức tín dụng UBQLRR Ủy ban Quản lý rủi ro USD Đô la Mỹ VaR Giá trị tại rủi ro Value at Risk World Trade WTO Tổ chức thương mại thế giới Organization v DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH BẢNG Bảng 1.1: Bảng thống kê phương pháp và công cụ hỗ trợ nghiên cứu của luận án .1: Các trường hợp nhạy cảm tài sản – nợ của ngân hàng .2: Tác động của lãi suất tới giá trị vốn tự có của ngân hàng .3: Cách thức quản lý khe hở nhạy cảm lãi suất năng động .4: Thực hiện quản trị rủi ro lãi suất theo tính chất bảo vệ .5: Quản trị rủi ro lãi suất theo phương pháp khe hở kỳ hạn .6: Sử dụng hợp đồng tài chính tương lai trong phòng chống rủi ro lãi suất 55 Bảng 2.7: Tác động của loại hợp đồng quyền chọn với rủi ro lãi suất .1: Một số chỉ tiêu tài chính chủ yếu của Lienvietpostbank giai đoạn 2011 đến 2016 .2: Danh sách các báo cáo rủi ro lãi suất và chế độ báo cáo rủi ro lãi suất của LienVietPostBank .3: Khe hở tài sản và nợ nhạy cảm lãi suất ngày 31/01/2014 .1: Vốn huy động của LienVietPostBank giai đoạn 2011-2016.2: Dư nợ tín dụng của LienVietPostBank giai đoạn 2011-2016 .3: Lợi nhuận trước thuế của LienVietPostBank giai đoạn từ 2011-201683 Biểu đồ 3.4 : Trạng thái tài sản và nợ nhạy cảm với lãi suất 31/1/2014.5: Khe hở nhạy cảm lãi suất ngày 31/01/2014 .6: Tỷ lệ thu nhập lãi cận biên của LienVietPostBank giai đoạn 2011- 2016.1: Quy trình nghiên cứu .2: Mô hình nghiên cứu .1: Mô hình tổ chức của ngân hàng thương mại cổ phần bưu điện Liên Việt 75 Sơ đồ 3.2: Mô hình quản trị rủi ro lãi suất của Lienvietpostbank .3: Lưu đồ quy trình quản trị rủi ro lãi suất của Lienvietpostbank.1 : Lãi suất tiền gửi và cho vay giai đoạn 2011-2016. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay đã trở thành một xu thế của thời đại và diễn ra ngày càng sâu về nội dung, rộng về quy mô trên nhiều lĩnh vực. Việt Nam nói chung và ngành tài chính – ngân hàng Việt Nam nói riêng cũng đã và đang tích cực tham gia vào xu thế đó.

Việt Nam chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới đã được 10 năm và những ảnh hưởng của quá trình hội nhập ngày càng thể hiện rõ, đặc biệt đối với hoạt động Ngân hàng thương mại. Các tổ chức tín dụng nước ngoài xuất hiện tại Việt Nam ngày càng nhiều với phạm vi hoạt động ngày càng mở rộng, đe dọa đến thị phần nội địa của các NHTM Việt Nam. Ngược lại, hoạt động của các NHTM Việt Nam cũng đang được mở rộng ra thị trường quốc tế và chịu nhiều ảnh hưởng hơn từ những biến động kinh tế thế giới. Do đó các NHTM Việt Nam sẽ phải đối mặt với nhiều rủi ro từ thị trường hơn bao giờ hết trong đó có rủi ro lãi suất.

Lãi suất là một biến số vĩ mô rất quan trọng, liên quan mật thiết đến tỷ giá, lạm phát, đến mở rộng hay thu hẹp sản xuất. Khi lãi suất huy động giảm xuống, khách hàng có thể tính toán kênh đầu tư khác hấp dẫn hơn. Hoặc lãi suất cho vay giảm, khách hàng có nhu cầu đầu tư, mua sắm, vay mượn nhiều hơn và ngược lại.