Luận án nâng cao hiệu quả xử lý nợ xấu của VAMC - Giải pháp và kinh nghiệm quốc tế

NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NAM HỌC VIỆN NGÂN HÀNG *************** NGUYỄN THỊ KIM QUỲNH NÂNG CAO HIỆU QUẢ XỬ LÝ NỢ XẤU CỦA CÔNG TY QUẢN LÝ TÀI SẢN ĐỐI VỚI CÁC TỔ CHỨC TÍN DỤNG VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI – NĂM 2020 NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NAM HỌC VIỆN NGÂN HÀNG *************** NGUYỄN THỊ KIM QUỲNH NÂNG CAO HIỆU QUẢ XỬ LÝ NỢ XẤU CỦA CÔNG TY QUẢN LÝ TÀI SẢN ĐỐI VỚI CÁC TỔ CHỨC TÍN DỤNG VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã ngành: 9340201 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: Hƣớng dẫn 1: TS. Đoàn Văn Thắng Hƣớng dẫn 2:TS. Phan Hữu Nghị HÀ NỘI – 2020 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu nêu trong luận án là trung thực và được trích dẫn nguồn tài liệu tham khảo đầy đủ theo quy định.

Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận án Nguyễn Thị Kim Quỳnh ii LỜI CẢM ƠN Để có ngày hôm nay, hoàn thành được luận án tiến sĩ của mình, tôi xin chân thành gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất tới thầy giáo TS. Đoàn Văn Thắng và thầy giáo TS. Phan Hữu Nghị đã nhiệt tình hướng dẫn, tạo mọi điều kiện thuận lợi, luôn động viên và giúp đỡ tôi trưởng thành trong công tác nghiên cứu và hoàn thành Luận án.

Đồng thời, tôi cũng xin chân thành gửi tới toàn thể các thầy, cô giáo của Học viện Ngân hàng, các nhà khoa học phản biện độc lập và các thầy, cô giáo đã tham gia giảng dạy, góp ý, chỉnh sửa để luận án của tôi được hoàn thiện. Tôi xin cám ơn các đồng chí lãnh đạo, cán bộ công tác tại Ngân hàng Nhà nước, các Bộ/ngành có liên quan, các Tổ chức tín dụng và Công ty Quản lý tài sản đã hỗ trợ tôi về tài liệu, số liệu để nghiên cứu,… và đã dành thời gian nghiên cứu, cho ý kiến đối với các phiếu khảo sát của tôi. Tôi xin cám ơn Ban lãnh đạo Công ty Quản lý tài sản đã góp ý, động viên, tạo điều kiện về thời gian để tôi hoàn thành luận án. Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới gia đình và bạn bè đã luôn kịp thời động viên, chia sẻ và tạo điều kiện tốt nhất giúp tôi hoàn thành luận án của mình.

Tác giả luận án Nguyễn Thị Kim Quỳnh iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.ii DANH MỤC BẢNG BIỂU.viii DANH MỤC BIỂU ĐỒ.ix DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ.x PHẦN MỞ ĐẦU.1 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ ĐỀ TÀI. Tổng quan các công trình nghiên cứu nƣớc ngoài. Tổng quan các công trình nghiên cứu trong nƣớc. Khoảng trống nghiên cứu.22 CHƢƠNG 2: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HIỆU QUẢ XỬ LÝ NỢ XẤU CỦA CÔNG TY QUẢN LÝ TÀI SẢN.

Những vấn đề cơ bản về nợ xấu. Khái niệm nợ xấu. Nguyên nhân của nợ xấu.3 Tác động của nợ xấu.4 Các chỉ tiêu đo lường nợ xấu. Hiệu quả xử lý nợ xấu của Công ty Quản lý tài sản.

Công ty Quản lý tài sản. Hiệu quả xử lý nợ xấu của Công ty Quản lý tài sản. Kinh nghiệm xử lý nợ xấu qua AMC của một số Quốc gia và bài học đối với việt nam.1 Bối cảnh ra đời, mục tiêu, biện pháp xử lý nợ xấu của các AMC.2 Hình thức sở hữu của các AMC.3 Hệ thống pháp lý vận hành hoạt động AMC.4 Hiệu quả xử lý nợ xấu của các AMC.5 Bài học về nâng cao hiệu quả xử lý nợ xấu cho các AMC Việt Nam.64 CHƢƠNG 3: THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ XỬ LÝ NỢ XẤU CỦA VAMC. Thực trạng nợ xấu và xử lý nợ xấu của các tổ chức tín dụng Việt Nam.

Thực trạng về nợ xấu của các tổ chức tín dụng. Xử lý nợ xấu của các Tổ chức tín dụng. Thực trạng hiệu quả xử lý nợ xấu của VAMC. Khái quát về VAMC.

Thực trạng hiệu quả xử lý nợ xấu của VAMC.3 Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả xử lý nợ xấu của VAMC. Đánh giá hiệu quả xử lý nợ xấu của VAMC giai đoạn 2013-2019.138 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3.157 CHƢƠNG 4: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ XỬ LÝ NỢ XẤU CHO VAMC. Định hƣớng, quan điểm và mục tiêu nâng cao hiệu quả xử lý nợ xấu cho VAMC. Giải pháp nâng cao hiệu quả xử lý nợ xấu cho VAMC.

Nhóm giải pháp về mô hình, chức năng nhiệm vụ. Nhóm giải pháp về vốn. Nhóm giải pháp về năng lực quản trị rủi ro. Nhóm giải pháp về nguồn nhân sự.

Nhóm giải pháp về công nghệ. Nhóm giải pháp bổ trợ khác. Đề xuất và kiến nghị. Kiến nghị đối với Quốc hội.2 Kiến nghị đối với Chính phủ.3 Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước.Kiến nghị đối với các Bộ/Ban ngành.190 KẾT LUẬN CHƢƠNG 4.

193 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.205 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Giải nghĩa ABC Ngân hàng nông nghiệp Trung Quốc ABS Là các chứng khoán được phát hành dựa trên tài sản bảo đảm cho tài sản của một SPC AMC Asset Management Company (Công ty Quản lý tài sản) Agribank Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam BĐS Bất động sản BIDV Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam BLPHCK Bảo lãnh phát hành chứng khoán BOC Ngân hàng Trung Quốc CAR Hệ số an toàn vốn tối thiểu CBBank Ngân hàng thương mại TNHH 1 TV Xây dựng CCB Ngân hàng xây dựng Trung Quốc CCPC Công ty mua tín dụng hợp tác xã Nhật Bản CLTD Chất lượng tín dụng CKNX Chứng khoán hóa nợ xấu CSTT Chính sách tiền tệ CTCK Công ty Chứng khoán CTCP Công ty cổ phần Danaharta Công ty Quản lý tài sản Malaysia Danamodal Công ty đầu tư và kinh doanh vốn Nhà nước DATC Công ty TNHH Mua bán nợ Việt Nam DICJ Tổ chức bảo hiểm tiền gửi Nhật Bản DNNN Doanh nghiệp nhà nước DPRR Dự phòng rủi ro FDIC Công ty Bảo hiểm Ký thác Liên bang Hoa Kỳ GDP Tổng sản phẩm quốc nội vi Chữ viết tắt Giải nghĩa GTTT Giá trị thị trường HĐTV Hội đồng thành viên ICBC Ngân hàng công thương Trung Quốc IMF Quỹ tiền tệ quốc tế IRCJ Cơ quan xử lý và thu hồi nợ - RCC, Cơ quan tái thiết công nghiệp KAMCO Công ty Quản lý tài sản Hàn Quốc KDIC Bảo hiểm tiền gửi của Hàn Quốc KH Khách hàng KN Khoản nợ KH&QLRR Kế hoạch và Quản lý rủi ro KRW Won Hàn Quốc LHKH Loại hình khách hàng MB Ngân hàng TMCP Quân Đội MTV Một thành viên NDT Nhân dân tệ NĐT Nhà đầu tư NH Ngân hàng NHNNVN Ngân hàng nhà nước Việt Nam NHNo&PTNT Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn NHTM Ngân hàng thương mại NHTMCP Ngân hàng thương mại cổ phần NHTW Ngân hàng trung ương NSNN Ngân sách nhà nước NQ Nghị quyết OCB Ngân hàng TMCP Phương Đông OECD Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế vi Chữ viết tắt Giải nghĩa PBOC Ngân hàng nhân dân Trung Quốc PCA Hành động điều chỉnh tức thời QSDĐ Quyền sử dụng đất RCC Công ty thu nồi và xử lý nợ Sacombank Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương tín SCB Ngân hàng TMCP Sài Gòn SPC Công ty chứng khoán hóa tại Hàn Quốc SRR Xử lý các Tổ chức tài chính có vấn đề TCTD Tổ chức tín dụng TCPH Tổ chức phát hành Techcombank Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam TMCP Thương mại cổ phần TMNN Thương mại Nhà nước TNHH Trách nhiệm hữu hạn TPĐB Trái phiếu đặc biệt TSBĐ Tài sản bảo đảm UBCKNN Ủy Ban Chứng khoán Nhà nước VAMC Công ty TNHH MTV Quản lý tài sản các TCTD Việt Nam VIB Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam Vietcombank Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam Vietinbank Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam VĐL Vốn điều lệ vi DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2.1: Đặc điểm của Công ty Quản lý tài sản.2: Tỷ trọng các phương thức xử lý nợ trên tổng nợ xấu đã được xử lý.3 Nợ xấu của các NHTM 1994 - 2003.4: Các AMC xử lý nợ xấu của Nhật Bản.5: Hình thức sở hữu của các AMC.6: Số liệu về nợ xấu và lượng nợ xấu Kamco đã mua.7: Xử lý nợ xấu và thu hồi tài sản - tháng 12/2001 (tỷ NDT).8: Kết quả hoán đổi nợ thành cổ phần của các AMC Trung Quốc.9: Diễn biến hoạt động chứng khoán hóa tại Trung Quốc.10: Giá trị các khoản nợ được Danaharta mua từ năm 1998 đến 2002.1: Nợ xấu của các TCTD giai đoạn 2013-2019.2: Nợ xấu và kết quả xử lý nợ xấu của các TCTD (2013-2019).3: Diễn biến nhân sự VAMC từ 2013–2019.4: Kết quả mua nợ bằng TPĐB 2013-2019.5: Phân loại nợ xấu VAMC mua bằng TPĐB theo loại hình TCTD.6: Phân loại nợ xấu VAMC mua bằng TPĐB theo LHKH giai đoạn 2013- 2019 91 Bảng 3.7: Phân loại nợ xấu VAMC mua bằng TPĐB theo ngành kinh tế.8: Tình hình thanh toán TPĐB của VAMC giai đoạn 2013-2019.9: Kết quả mua nợ theo GTTT giai đoạn 2013-2019.10: Kết quả xử lý thu hồi nợ của VAMC giai đoạn 2013-2019.11: Kết quả xử lý thu hồi nợ của VAMC theo từng biện pháp.12: Cơ cấu thu nợ theo các phương thức bán nợ đối với khoản nợ mua bằng TPĐB giai đoạn 2013-2019.13: Cơ cấu thu nợ theo các phương thức bán nợ đối với khoản nợ mua theo GTTT giai đoạn 2013-2019.14: Cơ cấu thu nợ theo phương thức bán TSBĐ của các khoản nợ mua theo GTTT giai đoạn 2013-2019.15: Kết quả cơ cấu lại nợ của VAMC từ 2013-2019.16: Kết quả hoạt động đấu giá của VAMC giai đoạn 2013-2019.17: Kết quả hoạt động thu giữ TSBĐ của VAMC giai đoạn 2013-2019.18: Tỷ lệ nợ xấu VAMC mua (theo dư nợ gốc nội bảng) từ các TCTD so với tổng dư nợ xấu của các TCTD.19: Tỷ trọng nợ xấu được xử lý thông qua bán nợ cho VAMC so với tổng nợ xấu được xử lý của các TCTD.20: Tỷ lệ thu hồi nợ xấu của VAMC so với nợ xấu mua về.21: Tỷ lệ dư nợ, khách hàng được cơ cấu nợ/tổng dư nợ xấu nội bảng, khách hàng VAMC đã mua của NHTM.22: Tỷ lệ dư nợ thu hồi từ xử lý TSBĐ/tổng dư nợ thu hồi.23: Tỷ trọng các phương thức xử lý nợ trên tổng nợ xấu đã được xử lý.24: Vòng quay vốn mua nợ thị trường của VAMC.25: Các thang đo trong mô hình nghiên cứu.26: Kiểm định KMO cho biến phụ thuộc.27: Phân tích hồi quy tuyến tính.133 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 2.1 Tỷ lệ nợ xấu của bốn ngân hàng Trung Quốc.2 Diễn biến nợ xấu tại Nhật Bản giai đoạn 1997 – 2006.3: Diễn biến tỷ lệ nợ xấu tại Malaysia giai đoạn 1996 – 2003.1: Tỷ lệ nợ xấu của các TCTD giai đoạn 2013-2019.2: Kết quả xử lý nợ xấu của các TCTD giai đoạn 2013-2019.