Hoạt động PVFC thuộc Tập đoàn Dầu khí VN: Kinh nghiệm, giải pháp - Tống Quốc Trường

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Kết quả nêu trong luận án là trung thực. Các tài liệu tham khảo có nguồn trích dẫn rõ ràng. Tác giả Tống Quốc Trường MỤC LỤC Trang Lời cam đoan Mục lục Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt Danh mục các bảng biểu Danh mục các hình vẽ và sơ đồ Mở đầu 1 Chương 1: Những vấn đề lý luận cơ bản và kinh nghiệm hoạt 8 động của công ty tài chính thuộc tập đoàn kinh tế trong nền kinh tế thị trường 1.

Cơ sở lý luận về công ty tài chính trong nền kinh tế thị trường 8 1. Kinh nghiệm hoạt động của công ty tài chính thuộc tập đoàn kinh tế 46 trong nền kinh tế thị trường Chương 2: Thực trạng hoạt động của Công ty tài chính Dầu khí 59 thuộc Tập đoàn Dầu khí Việt Nam 2. Bối cảnh ra đời của Công ty tài chính Dầu khí thuộc Tập đoàn Dầu 59 khí Việt Nam 2. Quá trình hình thành và hoạt động của Công ty tài chính Dầu khí 66 thuộc Tập đoàn Dầu khí Việt Nam 2.

Bài học kinh nghiệm qua quá trình hoạt động của Công ty tài chính 114 Dầu khí thuộc Tập đoàn Dầu khí Việt Nam Chương 3: Phương hướng và giải pháp thúc đẩy hoạt động của 121 Công ty tài chính Dầu khí thuộc Tập đoàn Dầu khí Việt Nam 3. Khái quát tình hình kinh tế quốc tế và trong nước, thời cơ và thách 121 thức đối với hoạt động của Công ty tài chính Dầu khí thuộc Tập đoàn Dầu khí Việt Nam 3. Phương hướng phát triển Công ty tài chính Dầu khí thuộc Tập đoàn 132 Dầu khí Việt Nam 3. Giải pháp thúc đẩy hoạt động của Công ty tài chính Dầu khí thuộc 136 Tập đoàn Dầu khí Việt Nam 3.

Kiến nghị 169 Kết luận 174 Danh mục các công trình của tác giả đã công bố 179 Danh mục tài liệu tham khảo 180 Phụ lục 188 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Tiếng Việt Tiếng Anh ADB Ngân hàng phát triển Châu Á Asian Development Bank CBCNV Cán bộ công nhân viên CPH Cổ phần hoá CTTC Công ty tài chính CPI Chỉ số giá tiêu dùng Consumer Price Index DNNN Doanh nghiệp Nhà nước EU Liên minh Châu Âu European Union FED Cục dự trữ Liên bang Hoa Kỳ Federal Reserve System FII Vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài Foreign In-direct Investment FDI Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài Foreign Direct Investment GATS Hiệp định thương mại mậu dịch tự do General Agreement on Trade in Services GDP Tổng sản phẩm trong nước Gross Domestic Product IMF Quỹ tiền tệ quốc tế International Monetary fund NHLD Ngân hàng liên doanh NHNNVN Ngân hàng Nhà nước Việt Nam NHNNg Ngân hàng nước ngoài NHTM Ngân hàng thương mại OTC Thị trường chứng khoán phi tập trung Over The Counter PVN Tập đoàn Dầu khí Việt Nam Vietnam Oil and Gas Group PVFC Công ty tài chính Dầu khí PetroVietnam Finance Company TCTD Tổ chức tín dụng TĐKT Tập đoàn kinh tế TSCĐ Tài sản cố định UBND Uỷ ban nhân dân UBCKNN Uỷ ban chứng khoán Nhà nước VND Đồng Việt Nam XDCB Xây dựng cơ bản WB Ngân hàng thế giới World Bank WTO Tổ chức thương mại thế giới World Trade Organization DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Trang Biểu số 2.1/ Hạn mức tín dụng của PVFC tại các ngân hàng 81 thương mại quốc doanh và các tổ chức tín dụng (thời điểm 31/12/2007) Biểu số 2.2/ Nguồn vốn huy động tiết kiệm, phát hành giấy tờ có 82 giá và nhận quản lý vốn uỷ thác của PVFC năm 2005, 2006, 2007 Biểu số 2.3/ Cho vay các tổ chức kinh tế và cá nhân của PVFC 84 năm 2005, 2006, 2007 Biểu số 2.4/ Phân loại nợ cho vay các tổ chức kinh tế và cá nhân của 85 PVFC năm 2006, 2007 Biểu số 2.5/ Đầu tư tài chính PVFC năm 2006, 2007 91 Biểu số 2.6/ Kết quả hoạt động PVFC giai đoạn 2001-2007 98 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ VÀ SƠ ĐỒ Trang Hình 1.1/ Những đồng vốn đi qua hệ thống tài chính 9 Hình 2.1/ Sơ đồ mô hình tổ chức PVFC 72 Hình 2.2/ Huy động qua hình thức tiền gửi tiết kiệm của PVFC 78 Hình 2.3/ Phát hành trái phiếu của PVFC 79 Hình 2.4/ Nguồn vốn uỷ thác của các cá nhân, tổ chức cho PVFC 82 Hình 2.5/ Tỷ trọng giá trị đầu tư của PVFC đến 31/12/2007 89 Hình 2.6/ Giá trị đầu tư theo lĩnh vực của PVFC đến 31/5/2008 90 Hình 2.7/ Nhu cầu vốn đầu tư của PVN 95 Hình 2.8/ Tỷ trọng cho vay trực tiếp của PVFC thời điểm 96 31/12/2007 Hình 2.9/ Tăng trưởng doanh thu của PVFC giai đoạn 2001-2007 99 Sơ đồ 3.1/ Quy trình hoạt động bao thanh toán 147 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Việt Nam bước vào công cuộc đổi mới kinh tế, từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung chuyển sang nền kinh tế thị trường, việc huy động và sử dụng các nguồn lực, trong đó nguồn lực tài chính cho đầu tư phát triển đã có thay đổi cơ bản do tác động của cơ chế thị trường với sự quản lý và điều tiết của Nhà nước. Sự ra đời của các định chế tài chính đã tác động đến sự ra đời và phát triển của thị trường tài chính, các trung gian tài chính như ngân hàng thương mại cổ phần, công ty tài chính, quỹ đầu tư. góp phần tích cực vào việc tạo nguồn vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế.

Sự di chuyển và phân bổ nguồn vốn trong xã hội cho đầu tư phát triển được tiến hành phù hợp, hiệu quả hơn điều đó đóng vai trò tích cực vào sự tăng trưởng kinh tế đất nước. Thực tế, sự ra đời của các tổng công ty Nhà nước được phát triển thành các tập đoàn kinh tế đánh dấu một bước phát triển mới của quá trình đổi mới, sắp xếp lại hệ thống doanh nghiệp Nhà nước ở nước ta. Thực hiện Nghị quyết hội nghị lần thứ 3 Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá IX về việc đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp Nhà nước, thời gian qua các doanh nghiệp Việt Nam đã tích cực chuẩn bị các điều kiện cần thiết để đẩy mạnh công cuộc đổi mới và hội nhập kinh tế thế giới. Các tổng công ty Nhà nước hoạt động theo tinh thần Nghị định số 90/TTg và 91/TTg ngày 07/03/1994 của Thủ tướng Chính phủ.

Do vậy, một số tổng công ty đã chuyển sang hoạt động theo mô hình tập đoàn kinh tế (trong đó có các ngành dầu khí, bưu chính viễn thông, than khoáng sản, dệt may, công nghiệp tàu thuỷ, cao su, điện lực và tài chính bảo hiểm - Bảo Việt) gắn với nhiều hình thức sở hữu, 2 hoạt động theo hướng đa ngành, đa lĩnh vực. Tuy nhiên, một trong những khó khăn lớn của các tập đoàn kinh tế Nhà nước là vấn đề huy động vốn và sử dụng có hiệu quả nguồn vốn để triển khai các dự án sản xuất kinh doanh trong điều kiện cạnh tranh, hội nhập kinh tế thế giới hiện nay. Đó là hệ quả tất yếu dẫn đến sự ra đời của các công ty tài chính thuộc tập đoàn kinh tế và/hoặc thuộc các tổng công ty Nhà nước ở Việt Nam. Thời gian qua, hoạt động của Công ty tài chính Dầu khí thuộc Tập đoàn Dầu khí Việt Nam hoạt động theo quy định của Luật các Tổ chức tín dụng và Nghị định số 79/2002/NĐ-CP, một mặt góp phần nâng cao hiệu quả kinh doanh của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam, mặt khác cũng đóng góp tích cực vào việc điều tiết, giải quyết những khó khăn về nguồn vốn hoạt động của các thành viên trong Tập đoàn Dầu khí Việt Nam.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, hiện nay Công ty tài chính Dầu khí đang đứng trước không ít khó khăn và thách thức trong quá trình hoạt động, đặc biệt từ khi Việt Nam gia nhập tổ chức Thương mại thế giới (viết tắt là WTO). Việc mở cửa thị trường tài chính – ngân hàng của Việt Nam theo cam kết khi gia nhập WTO đang đặt ra nhiều vấn đề cần giải quyết đối với nhiều ngành, nhiều lĩnh vực kinh tế của nước ta theo lộ trình hội nhập. Trong bối cảnh tình hình tài chính, tiền tệ của thế giới và trong nước có nhiều biến động, việc nghiên cứu, đánh giá thực trạng hoạt động của Công ty tài chính Dầu khí thuộc Tập đoàn Dầu khí Việt Nam nhằm tìm ra những giải pháp tiếp tục thúc đẩy hoạt động, góp phần vào sự phát triển ổn định và vững chắc của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam, trên cơ sở khai thác sức mạnh của ngành, quản lý vốn tập trung thống nhất, đảm bảo điều hành các nguồn vốn linh hoạt, hiệu quả bằng việc tham gia tích cực thị trường tài chính, tiền tệ trong nước và quốc tế. Kết quả nghiên cứu đạt được có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc với các công ty tài chính nói chung, đặc biệt là các công ty tài chính thuộc tập đoàn kinh tế ở nước ta hiện nay.

Tổng quan những công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án Trong nước, thời gian qua đã có một số công trình nghiên cứu về hoạt động của công ty tài chính như: Luận án tiến sỹ kinh tế của Hồ Kỳ Minh (2002) về Giải pháp phát triển Công ty tài chính Bưu điện. Tác giả đã đi sâu nghiên cứu hoạt động của Công ty tài chính Bưu điện, từ đó đề xuất một số giải pháp để thúc đẩy phát triển công ty tài chính trong điều kiện kinh tế thị trường ở Việt Nam; Luận án tiến sỹ kinh tế của Trần Công Diệu (2002) về Những giải pháp nhằm hoàn thiện và phát triển công ty tài chính ở Việt Nam. Tác giả đã đề cập và đánh giá hiệu quả hoạt động, đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của công ty tài chính, của loại hình công ty tài chính tại thời điểm công ty tài chính mới được thành lập khi nền kinh tế Việt Nam chưa hội nhập sâu rộng với kinh tế thế giới. Trong luận án, tác giả đã đề xuất một số ý kiến nhằm xây dựng hệ thống các giải pháp mang tính vĩ mô để nâng cao hiệu quả hoạt động của các công ty tài chính Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế thế giới hiện nay.