Luận án tiến sĩ về hạn chế tài chính và hành vi đầu tư ở châu Á - Hồ Thu Hoài

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ---------- HỒ THU HOÀI HẠN CHẾ TÀI CHÍNH VÀ HÀNH VI ĐẦU TƯ CỦA CÁC CÔNG TY TẠI CHÂU Á – VAI TRÒ CỦA PHÁT TRIỂN TÀI CHÍNH LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH --------- HỒ THU HOÀI HẠN CHẾ TÀI CHÍNH VÀ HÀNH VI ĐẦU TƯ CỦA CÁC CÔNG TY TẠI CHÂU Á – VAI TRÒ CỦA PHÁT TRIỂN TÀI CHÍNH Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 9340201 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC 1. TRẦN THỊ HẢI LÝ 2. NGUYỄN THỊ UYÊN UYÊN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LỜI CAM KẾT Tôi xin cam kết, dưới sự hướng dẫn tận tụy của PGS. Trần Thị Hải Lý và TS.

Nguyễn Thị Uyên Uyên, tôi đã độc lập nghiên cứu Luận án này. Dựa trên nguồn dữ liệu rõ ràng, được trích xuất từ nguồn gốc đáng tin cậy, các tài liệu được trích dẫn khách quan, đầy đủ cùng với thái độ nghiên cứu nghiêm túc, trung thực tôi kỳ vọng những kết quả mà Luận án đạt được không những có ý nghĩa khoa học mà còn có giá trị thực tiễn cao. Những bằng chứng được trưng ra từ Luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào của những tác giả khác. i MỤC LỤC TỪ VIẾT TẮT.iii DANH MỤC BẢNG.vi DANH MỤC HÌNH.1 CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU.

Lý do chọn đề tài. Khoảng trống nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Đóng góp của Luận án. Bố cục của Luận án.17 CHƯƠNG 2: KHUNG LÝ THUYẾT – TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC VÀ XÂY DỰNG GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU. Hạn chế tài chính và hành vi đầu tư của doanh nghiệp - Nền tảng lý thuyết.

Các quan điểm về hạn chế tài chính. Nguyên nhân dẫn đến hạn chế tài chính. Các thước đo nhận diện hạn chế tài chính. Hạn chế tài chính và hành vi đầu tư của doanh nghiệp - Bằng chứng thực nghiệm.

Vai trò của phát triển tài chính thông qua hạn chế tài chính và phương thức lựa chọn nguồn tài trợ tác động đến hành vi đầu tư của doanh nghiệp. Khung lý thuyết về phát triển tài chính. Vai trò của phát triển tài chính thông qua hạn chế tài chính tác động đến hành vi đầu tư của doanh nghiệp – Bằng chứng thực nghiệm. Vai trò của phát triển tài chính thông qua phương thức lựa chọn nguồn tài trợ tác động đến hành vi đầu tư của doanh nghiệp - Bằng chứng thực nghiệm 74 2.

Xây dựng giả thuyết nghiên cứu. Vai trò của hạn chế tài chính đến hành vi đầu tư của doanh nghiệp. Vai trò của phát triển tài chính thông qua hạn chế tài chính tác động đến hành vi đầu tư của doanh nghiệp. Vai trò của phát triển tài chính thông qua phương thức lựa chọn nguồn tài trợ tác động đến hành vi đầu tư của doanh nghiệp.82 ii CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Mẫu và dữ liệu. Mô hình nghiên cứu. Mô hình kiểm định ảnh hưởng của hạn chế tài chính đến đầu tư của doanh nghiệp. Mô hình kiểm định vai trò của phát triển tài chính đến đầu tư của doanh nghiệp.

Mô tả biến. Biến phụ thuộc. Biến độc lập. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp ước lượng. Trình tự phân tích thực nghiệm.102 CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Kết quả mô tả thống kê. Kết quả hồi quy.

Tác động của hạn chế tài chính đến hành vi đầu tư của các doanh nghiệp tại Châu Á. Vai trò của PTTC đến hành vi đầu tư của các doanh nghiệp ở Châu Á.120 CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH. Hàm ý chính sách. Đối với doanh nghiệp.

Về phía Chính phủ. Giới hạn và hướng phát triển nghiên cứu tiếp theo.133 TÀI LIỆU THAM KHẢO. Kết quả kiểm định Mô hình (1). Đặc tả mô hình (1):.

Đánh giá mô hình (1). Kết quả kiểm định Mô hình (2). Kết quả minh chứng từ phần mềm.162 iii TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Từ viết đầy đủ bằng Tiếng Từ viết đầy đủ bằng Tiếng Việt Anh Mô hình “Tự hồi quy, phân phối ARDL Autoregressive Distributed Lag trễ” FEM Fixed Effect Model Mô hình “Hiệu ứng cố định” Global Industry Classification Tiêu chuẩn phân ngành quốc tế GICS Standard Mô hình “Bình phương nhỏ nhất GLS Generalized Least Squares tổng quát” Generalized Method of Mô hình “Tổng quát hoá thời GMM Moments điểm” HCTC Financial constraints Hạn chế tài chính ICF Investment – Cash flow Đầu tư – dòng tiền IMF International Monetary Fund Quỹ Tiền tệ Quốc tế KZ Kaplan & Zingales index Chỉ số Kaplan & Zingales Morgan Stanley Capital MSCI International NPV Net Present Value Hiện giá thuần Phương pháp “Bình phương nhỏ OLS Ordinary Least Squares nhất” Panel Smooth Transition Mô hình “Hồi quy chuyển tiếp PSTR Regression trơn dạng bảng” PTR Panel Transition Regression Mô hình “Hồi quy ngưỡng dạng iv bảng” REM Random Effect Model Mô hình “Hiệu ứng ngẫu nhiên” TSCĐ Fixed Assets Tài sản cố định WEF World Economic Forum Diễn đàn Kinh tế Thế giới WW Whited & Wu index Chỉ số “Whited & Wu” TTPT Developed Market TT phát triển TTMN Emerging Market TT mới nổi TTCB Frotier Merket TT cận biên DN Coporate Doanh nghiệp LA Thesis Luận án TTBCXTT Market Information Asymmetry TT bất cân xứng thông tin TTV Capital Market TT vốn TCTC Insitution Finance Tổ chức tài chính TTTC Financial Market TT tài chính ĐBTC Leverage Đòn bẩy tài chính HTTC Financial System Hệ thống tài chính VN Việt Nam HĐĐT Investment Activities Hoạt động đầu tư LTTTPH Pecking Order Theory Lý thuyết trật tự phân hạng HĐSXKD Hoạt động sản xuất kinh doanh CPSDV Cost of Capital Chi phí sử dụng vốn v TGTC Financial Intermediation Trung gian tài chính VCP Equity Vốn cổ phần QG Nation Quốc gia NVNB Internal Source Nguồn vốn nội bộ NVBN External Source Nguồn vốn bên ngoài CPHĐ Operating Cost Chi phí hoạt động CHĐT Investment Opportunity Cơ hội đầu tư QĐĐT Investment Decision Quyết định đầu tư NH Bank Ngân hàng QĐTT Financing Decision Quyết định tài trợ TTCK Stock Market Thị trường chứng khoán TSCĐHH Tangible Asset Tài sản cố định hữu hình CPĐD Agency Cost Chi phí đại diện KNTTLV Coverage Ratio Khả năng thanh toán lãi vay CTV Capital Structure Cấu trúc vốn TTKT Economic Growth Tăng trưởng kinh tế DT Revenue Doanh thu MĐPT Mức độ phát triển vi DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Các thước đo hạn chế tài chính.2: Tổng hợp các nghiên cứu thực nghiệm về tác động của hạn chế tài chính đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp. Các thước đo phát triển tài chính.1: Thống kê mẫu của 18,837 doanh nghiệp theo thời gian.

Thông tin mẫu phân theo nhóm thị trường. Thông tin chi tiết mẫu dữ liệu nghiên cứu. Mô tả biến. Mô tả thống kê.

Kiểm định tính phí tuyến của mô hình. Kết quả mô hình PSTR – Biến chuyển tiếp CF/K. Kết quả mô hình PSTR – Biến chuyển tiếp D/K. Kết quả mô hình PSTR – Biến chuyển tiếp Q.

Kết quả mô hình PSTR – Biến chuyển tiếp FD. Kết quả mô hình PSTR – Biến chuyển tiếp FI/FM.124 vii DANH MỤC HÌNH Hình 2.1: Các chứng năng của hệ thống tài chính 1 HẠN CHẾ TÀI CHÍNH VÀ HÀNH VI ĐẦU TƯ CỦA CÁC CÔNG TY TẠI CHÂU Á – VAI TRÒ CỦA PHÁT TRIỂN TÀI CHÍNH TÓM TẮT Từ mẫu nghiên cứu của các doanh nghiệp (DN) hoạt động tại 14 quốc gia (QG) Châu Á được phân chia theo 03 nhóm thị trường (TT),1 thị trường phát triển (TTPT) gồm Nhật Bản, Singapore, HongKong; TT mới nổi (TTMN) gồm Hàn Quốc, Trung Quốc, Ấn Độ, Malaysia, Indonesia, Philippines, Thái Lan và TT cận biên (TTCB) gồm Sri Lanka, Pakistan, Bangladesh và Việt Nam (VN), hoạt động liên tục từ năm 2008 đến năm 2020, Luận án (LA) được thực hiện với mong muốn trưng ra bằng chứng có sự tồn tại của tình trạng hạn chế tài chính (HCTC) và tác động không đồng nhất của HCTC đến hành vi đầu tư (HVĐT) của các DN. LA còn thực hiện kiểm định vai trò của phát triển tài chính (PTTC), thông qua HCTC và phương thức lựa chọn nguồn tài trợ tác động đến HVĐT của các DN thuộc những TT này. Nhằm khắc phục những thiếu sót của các mô hình tuyến tính trong việc phản ánh tính đặc thù theo từng DN và tính biến thiên theo thời gian của tình trạng HCTC, LA sử dụng mô hình “Hồi quy chuyển tiếp trơn dạng bảng – PSTR”.

Kết quả Luận án cho thấy có tồn tại tình trạng HCTC tại các DN thuộc khu vực Châu Á và tình trạng này ở các DN thuộc nhóm TTCB có dòng tiền nội bộ thấp và mức độ đòn bẩy tài chính (ĐBTC) cao thì nghiêm trọng hơn so với các DN hoạt động tại các TTPT và TTMN, được thể hiện thông qua độ nhạy cảm đầu tư – dòng tiền (ĐNCĐTDT) cao. Đồng thời, cũng có sự khác biệt về phương thức tài trợ cho hoạt động đầu tư (HĐĐT) giữa các nhóm TT. Do mức độ phát triển hệ thống ngân hàng (NH) ở nhóm TTPT và TTMN cao, các DN hoạt động tại hai nhóm TT này đa phần sử dụng đồng thời cả nguồn vốn nội bộ (NVNB) và nguồn vốn bên ngoài (NVBN) thông qua nợ vay để tài trợ cho HĐĐT. Trong đó, các DN thuộc nhóm TTPT có xu hướng sử dụng nợ dài hạn nhiều hơn so với các DN thuộc nhóm TTMN để thực hiện các HĐĐT.

Tuy nhiên, do HCTC nghiêm trọng hơn nên các DN 1 Theo phân loại của MSCI - Morgan Stanley Capital International 2 thuộc nhóm TTCB, chủ yếu phụ thuộc vào dòng tiền nội bộ. Thêm vào đó, LA còn phát hiện được PTTC thông qua phát triển tổ chức tài chính (TCTC) và phát triển TT tài chính (TTTC) phát huy vai trò với mức độ khác nhau ở các nhóm TT, giúp làm giảm thiểu HCTC, từ đó tác động tích cực đến HĐĐT của các DN. Cuối cùng, LA phát hiện những bằng chứng cho thấy không chỉ HCTC là nguyên nhân phá vỡ sự tuân thủ lý thuyết trật tự phân hạng (LTTTPH) mà PTTC cũng là yếu tố dẫn đến sự không tuân thủ này trong việc lựa chọn nguồn tài trợ của các DN hoạt động tại khu vực Châu Á. Từ khoá: Hạn chế tài chính, hành vi đầu tư, lý thuyết trật tự phân hạng, phát triển tài chính, Châu Á.

3 FINANCIAL CONSTRAINTS AND INVESTMENT BEHAVIORS OF FIRMS IN ASIA – THE ROLE OF FINANCIAL DEVELOPMENT ABSTRACT The thesis is conducted with the aim of testing the existence of financial constraints and the heterogeneous impact of financial constraints on the investment behavior of firms in 14 Asian countries, grouped into 03 markets based on MSCI classification, includes: developed market (Japan, Singapore, Hong Kong); emerging markets (Korea, China, India, Malaysia, Indonesia, Philippines, Thailand) and frontier markets (Sri Lanka, Pakistan, Bangladesh and Vietnam) operated continuously during the period 2008-2020. In addition, the thesis also examines the moderating role of financial development, through financial constraints and financing sources selection methods, affecting the investment behavior of firms in this area.