Luận án: An ninh tài chính cho thị trường tài chính Việt Nam trong điều kiện hội nhập

bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o ng©n hµng nhµ n-íc viÖt nam häc viÖn ng©n hµng ------------ ®µo quèc tÝnh AN NINH TµI CHÝNH CHO THÞ TR¦êNG tµi chÝnh VIÖT NAM TRONG §IÒU KIÖN HéI NHËP KINH TÕ QUèC TÕ Chuyªn ngµnh : tµi chÝnh, ng©n hµng M· sè : 62.01 LUËN ¸N TIÕN SÜ KINH TÕ Ng-êi h-íng dÉn khoa häc: 1. NguyÔn Ngäc B¶o Hµ Néi - 2013 I BẢN CAM ĐOAN Tên tôi là: Đào Quốc Tính Hiện là Nghiên cứu sinh tại Học viện Ngân hàng. Tôi cam đoan các công trình nghiên cứu là của bản thân tự nghiên cứu chưa được công bố bởi bất cứ công trình nào khác, các thông tin số liệu là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng. Tôi chịu hoàn toàn trách nhiệm về công tình nghiên cứu và tính trung thực của đề tài.

Hà Nội, ngày tháng năm 2013 Nghiên cứu sinh Đào Quốc Tính II MỤC LỤC BẢN CAM ĐOAN. II BẢNG CÁC CHỮ VIẾT TẮT. IV DANH MỤC BẢNG BIỂU. VI DANH MỤC BIỂU ĐỒ.

VII MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Tình hình nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài.

Các phƣơng pháp nghiên cứu. Phạm vi và đối tƣợng nghiên cứu. Kết cấu của đề tài. 10 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ AN NINH TÀI CHÍNH CHO THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ.

Tổng quan về an ninh tài chính trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế. Khái niệm về an ninh tài chính. Phân loại an ninh tài chính. Tổng quan về thị trƣờng tài chính.

Khái niệm về thị trường tài chính. Phân loại thị trường tài chính. Mối quan hệ giữa các bộ phận cấu thành thị trường tài chính. Công cụ của thị trường tài chính.

An ninh tài chính đối với hoạt động của thị trƣờng tài chính. An ninh tài chính cho hoạt động của thị trường tiền tệ và ngân hàng. An ninh tài chính cho thị trường chứng khoán. An ninh tài chính cho thị trường bảo hiểm.

62 KẾT LUẬN CHƢƠNG 1. 71 CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ AN NINH TÀI CHÍNH CỦA THỊ TRƢỜNG TÀI CHÍNH VIỆT NAM, ĐÁNH GIÁ, NHẬN ĐỊNH, NGUYÊN NHÂN VÀ BÀI HỌC. Tổng quan về thị trƣờng tài chính Việt Nam. Thực trạng về an ninh tài chính của thị trƣờng tài chính Việt Nam, đánh giá, nhận định, nguyên nhân và bài học.

Thực trạng an ninh tài chính của thị trường tiền tệ và ngân hàng Việt Nam, đánh giá, nhận định, nguyên nhân và bài học. Thực trạng an ninh tài chính cho hoạt động của thị trường chứng khoán Việt Nam, đánh giá, nhận định, nguyên nhân và bài học. Thực trạng về an ninh tài chính cho thị trường bảo hiểm Việt Nam. 112 KẾT LUẬN CHƢƠNG 2.

117 CHƢƠNG 3: GIẢI PHÁP ĐẢM BẢO AN NINH TÀI CHÍNH CHO THỊ TRƢỜNG TÀI CHÍNH VIỆT NAM TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ. Định hƣớng an ninh tài chính thị trƣờng tài chính Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế. Định hướng chiến lược phát triển thị trường tài chính. Định hướng an ninh tài chính thị trường tài chính Việt Nam.

Quan điểm về an ninh tài chính cho thị trường tài chính Việt Nam. Giải pháp đảm bảo an ninh tài chính cho hoạt động của thị trƣờng tài chính Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế. Đảm bảo an ninh tài chính cho thị trường tiền tệ và ngân hàng Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế. Một số giải pháp chủ yếu đảm bảo an ninh tài chính cho hoạt động của thị trường chứng khoán Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế.

An ninh tài chính cho thị trường bảo hiểm Việt Nam. Một số giải pháp đảm bảo an ninh tài chính cho các khoản vay nợ quốc gia ở Việt Nam. Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động phòng, chống rửa tiền nhằm đảm bảo an ninh tài chính của Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế. Các kiến nghị với Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành.

164 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3. 168 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO DANH MỤC CÔNG TRÌ NH NGHIÊN CƢ́U CỦA TÁC GIẢ IV BẢNG CÁC CHỮ VIẾT TẮT ADB Ngân hàng phát triển Châu Á (Asian Development Bank) Chống rửa tiền, chống tài trợ cho khủng bố (Anti – Money Laundering AML/CFT and Combating the Financing of Terorism) Tổ chức Châu Á Thái Bình Dương về chống rửa tiền (Asia/Pacific APG Group on Money Laundering) CDD Cập nhật thông tin khách hàng (Customer Due Dilligence) CIC Trung tâm thông tin tín dụng (Credit Information Center) CTCTTT Công ty cho thuê tài chính CTCK Công ty chứng khoán CTTC Công ty tài chính CTQLQ Công ty quản lý quỹ Egmont Tổ chức các cơ quan tình báo tài chính toàn cầu (Egmont Group of Group Financial Intelligence Unit) EUR Ký hiệu đồng tiền chung Châu Âu FATF Lực lượng đặc nhiệm tài chính về chống rửa tiền toàn cầu (Financial Action Task Force) FIU Cơ quan tình báo tài chính (Financial Intelligence Unit) FII Quỹ đầu tư gián tiếp (Fund Indirection Investment) GDP Tổng sản phẩm quốc nội (Gross Domestic Product) GNI Tổng thu nhập quốc gia (Gross National Income) IMF Quỹ tiền tệ quốc tế (International Monetary Fund) ICRG Tổ chức hợp tác quốc tế của lực lượng đặc nhiệm tài chính về chống rửa tiền (International Cooperation Review group MOU Bản thoả thuận ghi nhớ (Memoradum of Understanding) V NHNN Ngân hàng Nhà nước NHTW Ngân hàng trung ương OECD Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (Organization for Economic Co – operation and Development) PEP Nhân vật chính trị có ảnh hưởng (Politically - Exposed Person) KYC Nhận biết khách hàng (Know your Customer) RRG Tổ chức đánh giá khu vực của lực lượng đặc nhiệm tài chính về chống rửa tiền toàn cầu (Regional Review Group) TCTC Tổ chức tài chính TCTD Tổ chức tín dụng TTLNH Thị trường liên ngân hàng TTLKCK Trung tâm lưu ký chứng khoán TTTT Thị trường tiền tệ và ngân hàng SDR Đồng tiền của quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) STR Báo cáo giao dịch đáng ngờ (Suspicious Transaction Report) UNODC Cơ quan phòng, chống ma tuý và tội phạm của Liên Hiệp Quốc (United Nations Office on Drugs and Crime) WB Ngân hàng thế giới (World Bank) WTO Tổ chức Thương mại Thế giới (World Trade Organization) VI DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2. Cơ cấu hệ thống tài chính Việt Nam từ 2007 đến 2012. Tổng tài sản của hệ thống TCTD Việt Nam từ năm 2007 đến tháng 4/2013.

Dư nợ hệ thống tổ chức tín dụng từ năm 2007 đến tháng 4 năm 2013. Dư nợ bằng ngoại tệ từ năm 2007 đến tháng 4 năm 2013. Vốn huy động từ nền kinh tế từ năm 2007 đến tháng 4 năm 2013. Vốn huy động bằng ngoại tệ từ năm 2007 đến tháng 4/2013.

Nợ xấu từ năm 2007 đến tháng 4/2013. Tỷ lệ nợ xấu (%) từ năm 2007 đến tháng 4/2013. Chênh lệch thu chi của các tổ chức tín dụng từ 2007 đến tháng 4/2013. Dự phòng rủi ro tín dụng còn lại.

Vốn tự có của các tổ chức tín dụng từ năm 2008 đến tháng 4/2012. Chỉ số ROA của hệ thống tổ chức tín dụng Việt Nam từ năm 2007 đến tháng 9 năm 2013. Chỉ số ROE của hệ thống tổ chức tín dụng Việt Nam từ năm 2007 đến tháng 9 năm 2013. Tăng trưởng tín dụng và lạm phát từ năm 2007 - 2012.

Giá trị vốn hóa của thị trường chứng khoán Việt Nam từ năm 2007 đến 2012. Thống kê chỉ số VN-Index từ năm 2000 đến năm 2011. Thống kê các công ty bảo hiểm giai đoạn 2007 – 2012. 113 VII DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu 2.1: Cơ cấu tài sản các tổ chức tài chính (TCTC) 2007 .2: Cơ cấu tài sản các tổ chức tài chính (TCTC) 2008 .3: Cơ cấu tài sản các tổ chức tài chính (TCTC) 2009 .4: Cơ cấu tài sản các tổ chức tài chính (TCTC) 2010 .5: Cơ cấu tài sản các tổ chức tài chính (TCTC) 2011 .6: Cơ cấu tài sản các tổ chức tài chính (TCTC) 2012.

Tính cấp thiết của đề tài Đảm bảo an ninh tài chính ngày càng trở thành vấn đề sống còn đối với mỗi quốc gia và toàn cầu trong xu thế ngày càng tự do thương mại, tự do lưu chuyển các dòng vốn. An ninh thị trường tài chính là một phần đặc biệt quan trọng của an ninh tài chính, thể hiện qua hoạt động của thị trường Tài chính ổn định, an toàn, phát triển và chống được các tác động của các cuộc khủng hoảng từ bên ngoài và từ nội tại nền kinh tế. Những năm gần đây, từ cuộc khủng hoảng nợ cho vay bất động sản dưới chuẩn của các Ngân hàng Mỹ đã kéo theo cuộc khủng hoảng tài chính, kinh tế toàn cầu gây ra hậu quả nặng nề cho các quốc gia và vùng lãnh thổ mà đến nay vẫn chưa giải quyết xong hậu quả để lại. Hiện nay Châu Âu đang trải qua thời kỳ khó khăn của khủng hoảng nợ công của chính phủ, bùng nổ từ Iceland đến Hy Lạp, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Ý và một số quốc gia khác.

Ngay cả đến các quốc gia hùng mạnh về kinh tế như: Mỹ, Nhật, Trung quốc cũng phải xem xét lại chính sách nợ công của chính phủ để tìm cách khắc phụ như kiểm soát chặt chẽ chi ngân sách, xem xét lại các chính sách đầu tư công… Việt Nam, một nước đang trong quá trình phát triển và hội nhập, từ quốc gia có thu nhập thấp đến nay trở thành quốc gia ở ngưỡng đầu có thu nhập trung bình. Thị trường tài chính phát triển qua các năm đã góp phần tích cực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô. Tuy nhiên, Việt Nam có hệ thống tài chính, kinh tế còn nhỏ bé nên dễ bị tổn thương khi có các tác động của khủng hoảng tài chính, kinh tế của thế giới và những khó khăn từ nội tại nền kinh tế. Thị trường tài chính hoạt động chưa thật ổn định, nguy cơ mất an toàn hệ thống luôn hiện hữu, sức chịu đựng của thị trường tài chính trước tác động của cuộc khủng hoảng còn yếu.

2 Đảm bảo an ninh tài chính, đặc biệt đảm bảo an ninh tài chính cho thị trường tài chính là một vấn đề quan trọng hàng đầu của Việt Nam trong quá trình phát triển và hội nhập kinh tế toàn cầu. Chính vì vậy, Nghiên cứu sinh chọn đề tài nghiên cứu: “An ninh tài chính cho thị trường tài chính Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế” cho luận án tiến sỹ kinh tế của mình.