Luận án tiến sĩ kinh tế - Quản lý nợ chính quyền địa phương ở Việt Nam - Dương Thị Mỹ Linh

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH -------------------- DƯƠNG THỊ MỸ LINH QUẢN LÝ NỢ CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI - 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH -------------------- DƯƠNG THỊ MỸ LINH QUẢN LÝ NỢ CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG Ở VIỆT NAM Chuyên ngành : Tài chính - Ngân hàng Mã số : 9.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: PGS. HOÀNG THỊ THÚY NGUYỆT HÀ NỘI - 2022 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan bản luận án với đề tài “Quản lý nợ chính quyền địa phương ở Việt Nam” là công trình nghiên cứu độc lập của riêng tôi. Các số liệu và kết quả nêu trong luận án là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng. Hà Nội, ngày tháng năm 2022 Tác giả luận án Dương Thị Mỹ Linh ii MỤC LỤC Trang Lời cam đoan .ii Danh mục các chữ viết tắt .iv Danh mục các bảng .vi Danh mục các hình .vii MỞ ĐẦU.

Tính cấp thiết của đề tài luận án. Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài luận án. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Những đóng góp mới của luận án. Kết cấu của luận án .16 Chương 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUẢN LÝ NỢ CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG. NỢ CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG.

Khái niệm, đặc điểm, vai trò của nợ chính quyền địa phương. Phân loại nợ chính quyền địa phương. Các yếu tố ảnh hưởng đến nợ chính quyền địa phương. QUẢN LÝ NỢ CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG.

Khái niệm, mục tiêu, nguyên tắc, công cụ, phương thức quản lý nợ chính quyền địa phương. Nội dung quản lý nợ chính quyền địa phương. Tổ chức bộ máy quản lý nợ chính quyền địa phương. Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý nợ chính quyền địa phương.

KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ QUẢN LÝ NỢ CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG VÀ BÀI HỌC CHO VIỆT NAM. Kinh nghiệm quốc tế về quản lý nợ chính quyền địa phương. Bài học cho Việt Nam.52 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 .54 iii Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NỢ CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG Ở VIỆT NAM. KHÁI QUÁT VỀ NỢ CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2011-2020.

PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NỢ CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2011-2020. Mô hình quản lý nợ chính quyền địa phương ở Việt Nam giai đoạn 2011-2020. Thực trạng thực hiện các nội dung quản lý nợ chính quyền địa phương ở Việt Nam giai đoạn 2011-2020. ĐÁNH GIÁ CHUNG THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NỢ CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2011-2020.

Các kết quả đạt được. Những hạn chế. Nguyên nhân của hạn chế .104 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 .108 Chương 3: HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NỢ CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG Ở VIỆT NAM. QUAN ĐIỂM VÀ MỤC TIÊU HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NỢ CHÍNH QUYỀN ĐIẠ PHƯƠNG Ở VIỆT NAM.

Bối cảnh mới và những vấn đề đặt ra đối với quản lý nợ chính quyền địa phương. Quan điểm hoàn thiện quản lý nợ chính quyền địa phương. Mục tiêu hoàn thiện quản lý nợ chính quyền địa phương. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NỢ CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG Ở VIỆT NAM.

Giải pháp đối với lập kế hoạch vay, trả nợ chính quyền địa phương. Giải pháp đối với tổ chức thực hiện vay, trả nợ chính quyền địa phương. Giải pháp đối với giám sát vay, trả nợ chính quyền địa phương. Các giải pháp khác .144 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 .147 CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN .149 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.163 iv DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ BTC Bộ Tài chính CNTT Công nghệ thông tin CQĐP Chính quyền địa phương CQTW Chính quyền trung ương DNNN Doanh nghiệp nhà nước DSA Debt Sustainbility Analysis - Phân tích bền vững nợ FED Federal Reserve System - Cục Dự trữ Liên bang (Hoa Kỳ) GDP Gross Domestic Product - Tổng sản phẩm quốc nội GFS Goverment Financial Statistics - Thống kê tài chính chính phủ GRDP Gross Regional Domestic Product - Tổng sản phẩm quốc nội trên địa bàn HĐND Hội đồng nhân dân IMF International Monetary Fund - Quỹ Tiền tệ Quốc tế KBNN Kho bạc Nhà nước KH&ĐT Kế hoạch và Đầu tư KTXH Kinh tế - xã hội MTFF Medium Term Fiscal Framework - Khuôn khổ tài khoá trung hạn MTBF Medium Term Budget Framework - Khuôn khổ ngân sách trung hạn MTEF Medium Term Expenditure Framework - Khuôn khổ chi tiêu trung hạn MTDS Medium Term Debt Strategy - Chiến lược nợ trung hạn LIBOR London Interbank Offered Rate - Lãi suất cho vay liên ngân hàng London NHTM Ngân hàng thương mại NSĐP Ngân sách địa phương NSNN Ngân sách nhà nước NSTW Ngân sách trung ương NCS Nghiên cứu sinh ODA Offcial Development Assistance - Hỗ trợ phát triển chính thức OECD Organization for Economic Coorperation and Development -Tổ chức hợp tác và phát triển pinh tế QLDA Quản lý dự án v QLNC Quản lý nợ công SIBOR Singapore Interbank Offered Rate - Lãi suất liên ngân hàng Singapore SDRs Special Drawing Rights - Quyền rút vốn đặc biệt STC Sở Tài chính TPQT Trái phiếu quốc tế TABMIS Treasury and Budget Management Information System - Hệ thống thông tin quản lý ngân sách và kho bạc UBND Ủy ban nhân dân UNCTAD United Nations Conference on Trade and Development - Hội nghị Liên hiệp quốc về thương mại và phát triển VDB Ngân hàng phát Việt Nam WB World Bank - Ngân hàng Thế giới XDCB Xây dựng cơ bản vi DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 2.

Vốn ODA, vốn vay ưu đãi ký kết phân bổ theo vùng. Cơ cấu dư nợ của CQĐP, 2011-2020. Dư nợ CQĐP so với GRDP và thu NSĐP. Dư nợ CQĐP so với thu NSĐP.

Các chỉ tiêu giám sát nợ CQĐP. Các chỉ tiêu DeMPA. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả quản lý nợ CQĐP. 136 vii DANH MỤC CÁC HÌNH Trang Hình 1.

Phạm vi về cơ cấu khu vực chính phủ và về công cụ nợ. Tổ chức bộ máy quản lý nợ CQĐP. Cơ cấu nợ CQĐP trong tổng nợ công. Diễn biến cơ cấu dư nợ CQĐP theo nguồn vay, 2011-2020.

Tình hình huy động vốn vay CQĐP, 2011-2020. Cơ cấu huy động vốn vay CQĐP, 2011-2020. Mô hình quản lý nợ CQĐP. Cơ chế phân cấp quản lý ngân sách.

Phát hành trái phiếu CQĐP, 2011-2020. Vay và dư nợ vay nguồn tồn dư ngân quỹ nhà nước. Vay từ Ngân hàng phát triển Việt Nam. Huy động vốn vay và dư nợ cho vay lại CQĐP, 2011 - 2020.

Nghĩa vụ trả nợ của CQĐP, 2011-2020. Mức độ phát triển và hạn mức nợ địa phương. Mức độ phát triển và tỷ trọng nợ của từng địa phương so với tổng số. Phân phối chuẩn về mức dư nợ/GRDP.

Tính cấp thiết của đề tài luận án Các địa phương đều cần thiết vay nợ để đáp ứng nhu cầu ngày càng gia tăng về vốn nhằm thực hiện các mục tiêu phát triển KTXH tại địa phương. Đối với địa phương thâm hụt ngân sách, vay nợ hỗ trợ tình trạng mất cân đối ngân sách; đối với địa phương thặng dư ngân sách, duy trì một mức nợ nhất định sẽ đảm bảo sự hiện diện của địa phương trên thị trường vốn. Nhưng song song đó, vay nợ luôn tiềm ẩn rủi ro. Nếu vay nợ nhiều, cơ cấu nợ bất hợp lý, quản lý và sử dụng nguồn vốn vay thiếu hiệu quả sẽ dẫn tới khó khăn trong điều hành ngân sách, tác động tiêu cực đến an ninh tài chính, ảnh hưởng đến sự phát triển ổn định, an toàn và bền vững.

Cùng với quá trình cải cách nền tài chính quốc gia, công tác quản lý nợ CQĐP đã đạt được những kết quả tích cực. Cụ thể, khuôn khổ pháp lý về quản lý nợ CQĐP được ban hành tương đối đầy đủ, theo đó chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan trong quản lý nợ CQĐP được phân định rõ ràng; công cụ quản lý nợ CQĐP được quy định cụ thể; phạm vi nợ CQĐP được xác định; hạn mức vay nợ được căn cứ dựa trên khả năng chi trả của CQĐP. Chính sách huy động vốn về cơ bản đáp ứng nguồn lực cho địa phương thực hiện nhiệm vụ phát triển KTXH trên địa bàn. Nợ CQĐP được đảm bảo an toàn, thể hiện qua xu hướng tăng nguồn vốn huy động có kỳ hạn dài và tăng nguồn vốn huy động từ vay về cho vay lại.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác quản lý nợ CQĐP vẫn còn tồn tại một số bất cập, đã và đang đối diện với không ít khó khăn, thách thức giữa khuôn khổ pháp lý và quá trình tổ chức thực hiện. Khoảng cách giữa quy định hiện hành và triển khai trong thực tế về lập kế hoạch, tổ chức thực hiện và giám sát vay, trả nợ CQĐP đã tạo ra những khoảng trống cần nghiên cứu trên cả phương diện lý luận và thực tiễn đối với 2 hạn mức vay nợ của địa phương, các chỉ tiêu giám sát nợ CQĐP, minh bạch nợ CQĐP, sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý nợ tại địa phương, hệ thống thông tin quản lý nợ CQĐP,… để từ đó đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm hạn chế các bất cập, nâng cao hiệu quả công tác quản lý nợ CQĐP. Bên cạnh đó, quá trình hội nhập và phát triển cũng đặt ra yêu cầu hoàn thiện quản lý nợ CQĐP theo hướng tiệm cận với thông lệ tốt của quốc tế và phù hợp với thực tế của Việt Nam. Xuất phát từ yêu cầu đó, trên cơ sở thực tiễn quản lý nợ CQĐP thời gian qua và với mục tiêu hoàn thiện quản lý nợ CQĐP thời gian tới, nghiên cứu sinh đã lựa chọn đề tài luận án “Quản lý nợ chính quyền địa phương ở Việt Nam” làm hướng nghiên cứu của mình.

Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án 2. Lập kế hoạch vay, trả nợ chính quyền địa phương 2. Bộ Tài chính. Tổng quan về công tác lập kế hoạch vay, trả nợ và viện trợ nước ngoài của chính quyền địa phương.

Hội nghị tập huấn. Vĩnh Phúc, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng. Hội nghị “Tổng quan về công tác lập kế hoạch vay, trả nợ và viện trợ nước ngoài của CQĐP” do BTC phối hợp với Ngân hàng Phát triển châu Á tổ chức tại Vĩnh Phúc, Hồ Chí Minh, Đà Nẵng với sự tham gia của hơn 400 đại biểu đến từ 61 tỉnh, thành phố trong cả nước.