Luận án tiến sĩ: Phát triển thị trường mua bán nợ xấu tại Việt Nam - Nguyễn Thu Hương

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH -------------------- NGUYỄN THU HƯƠNG PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG MUA BÁN NỢ XẤU TẠI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI - 2016 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH -------------------- NGUYỄN THU HƯƠNG PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG MUA BÁN NỢ XẤU TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành : Tài chính - Ngân hàng Mã số : 62.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: 1. HOÀNG TRẦN HẬU 2. NGUYỄN NGỌC SỰ HÀ NỘI - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan bản luận án là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu kết quả nêu trong luận án là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng.

Tác giả luận án Nguyễn Thu Hương MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các chữ viết tắt Danh mục các bảng, biểu đồ MỞ ĐẦU. 1 Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG MUA BÁN NỢ XẤU. THỊ TRƯỜNG MUA BÁN NỢ XẤU. Nợ và nợ xấu.

Thị trường mua bán nợ xấu. PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG MUA BÁN NỢ XẤU. Khái niệm phát triển thị trường mua bán nợ xấu. Điều kiện cần thiết để phát triển thị trường mua bán nợ xấu.

Nguyên tắc hoạt động để phát triển thị trường mua bán nợ xấu. Nhân tố ảnh hưởng đến phát triển thị trường mua bán nợ xấu. Tiêu chí đo lường sự phát triển của thị trường mua bán nợ xấu. KINH NGHIỆM PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG MUA BÁN NỢ XẤU Ở MỘT SỐ NƯỚC VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM ĐỐI VỚI VIỆT NAM.

Kinh nghiệm phát triển thị trường mua bán nợ xấu ở một số nước. Bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam về phát triển thị trường mua bán nợ xấu. 51 Kết luận Chương 1. 57 Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG MUA BÁN NỢ XẤU TẠI VIỆT NAM.

THỰC TRẠNG NỢ XẤU VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC CÔNG TY MUA BÁN NỢ TẠI VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2011 - 2015. Bối cảnh kinh tế gắn với phát triển thị trường mua bán nợ xấu tại Việt Nam giai đoạn 2011-2015. Thực trạng nợ xấu của các tổ chức tín dụng tại Việt Nam giai đoạn 2011 - 2015. Hoạt động của các công ty mua bán nợ.

THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG MUA BÁN NỢ XẤU TẠI VIỆT NAM. Thực trạng phát triển thị trường mua bán nợ xấu theo chiều rộng. Thực trạng phát triển thị trường mua bán nợ xấu theo chiều sâu. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG VỀ PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG MUA BÁN NỢ XẤU TẠI VIỆT NAM.

Những kết quả đạt được. Những vấn đề tồn tại. Nguyên nhân tồn tại. 106 Kết luận Chương 2.

115 Chương 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG MUA BÁN NỢ XẤU TẠI VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2025. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG MUA BÁN NỢ XẤU TẠI VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2025. Quan điểm phát triển thị trường mua bán nợ xấu. Mục tiêu phát triển thị trường mua bán nợ xấu.

Định hướng phát triển thị trường mua bán nợ xấu đến năm 2025. GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG MUA BÁN NỢ XẤU TẠI VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2025. Nhóm giải pháp chung. Nhóm giải pháp phía “cung” của thị trường mua bán nợ xấu.

Nhóm giải pháp khuyến khích “cầu” của thị trường mua bán nợ xấu. XÂY DỰNG LỘ TRÌNH PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG MUA BÁN NỢ XẤU TẠI VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2025. Giai đoạn sau năm 2018. Đối với Quốc hội.

Đối với Chính phủ. Đối với các Bộ, Ngành. 153 Kết luận Chương 3. 157 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.

159 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 160 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT AMC : Công ty Quản lý nợ và khai thác tài sản BĐS : Bất động sản CPH : Cổ phần hóa CRA : Tổ chức định mức tín nhiệm DATC : Công ty Mua bán nợ Việt Nam DNNN : Doanh nghiệp nhà nước GDP : Tổng sản phẩm trong nước IIP : Chỉ số sản xuất công nghiệp M&A : Mua bán và sáp nhập NCS : Nghiên cứu sinh NHNN : Ngân hàng Nhà nước Việt Nam NHTM : Ngân hàng thương mại NSNN : Ngân sách nhà nước SXKD : Sản xuất kinh doanh TCTD : Tổ chức tín dụng TĐKT : Tập đoàn kinh tế TTCK : Thị trường chứng khoán VAMC : Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam XH : Xã hội XNK : Xuất nhập khẩu DANH MỤC CÁC BẢNG Số hiệu Nội dung Trang Bảng 1.1: Đặc thù và thời hạn các khoản vay .1: Một số chỉ tiêu kinh tế cơ bản giai đoạn 2011-2015 .2: FDI giai đoạn 2011-2015.3: Các chỉ tiêu chính sách tiền tệ giai đoạn 2011-2015 .4: Nợ xấu của hệ thống ngân hàng giai đoạn 2011-2015 .5: Tình hình trích lập dự phòng rủi ro tín dụng của các TCTD giai đoạn 2011-2015 .6: Kết quả kinh doanh của DATC giai đoạn từ 2011-2015 .7: Kết quả hoạt động của một vài công ty sau khi mua bán nợ thành công .8: Tình hình mua nợ xấu và thu hồi nợ của VAMC giai đoạn 2013-2015.9: Kết quả hoạt động của VAMC giai đoạn 2013-2015 .10: Số lượng doanh nghiệp được DATC mua nợ, hỗ trợ xử lý nợ giai đoạn 2011-2015 .11: Tỷ lệ nợ xấu TCTD đã bán cho DATC, VAMC giai đoạn 2011-2015 .12: Tình hình mua nợ xấu và thu hồi nợ của DATC, VAMC giai đoạn 2011-2015 .13: Doanh thu của DATC giai đoạn 2011-2015 .14: Doanh thu, chi phí của VAMC giai đoạn 2013-2015. 97 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Số hiệu Nội dung Trang Biểu đồ 1.1: Nguyên nhân của nợ xấu .1: Đánh giá của một số tổ chức tài chính quốc tế về tỷ lệ nợ xấu của Việt Nam .2: Cơ cấu nợ xấu của các TCTD tại một số thời điểm.3: Tỷ lệ nợ xấu của 8 ngân hàng niêm yết đến 30/9/2015 .4: Tổng nợ xấu theo nhóm của 8 ngân hàng niêm yết đến 30/9/2015 .5: Quy mô vốn của một số AMC thuộc NHTM .6: Cơ cấu tổ chức của DATC .7: Cơ cấu tổ chức của VAMC .8: Số lượng khách hàng được DATC, VAMC mua nợ và hỗ trợ xử lý nợ xấu giai đoạn 2011-2015 .9: Nợ xấu của hệ thống ngân hàng giai đoạn 2011-2015 .10: Tình hình mua nợ xấu và thu hồi nợ của DATC giai đoạn 2011-2015.11: Tình hình mua nợ xấu và thu hồi nợ của VAMC giai đoạn 2013-2015. Tính cấp thiết của luận án Cùng với sự phát triển kinh tế xã hội và mở rộng hợp tác giao lưu hàng hóa, nhu cầu vốn của các chủ thể kinh tế ngày càng tăng, việc sử dụng có hiệu quả nguồn vốn để mở rộng và phát triển hoạt động sản xuất kinh doanh ngày càng trở nên cấp bách.

Theo đó việc mua bán nợ, đặc biệt là các khoản nợ xấu nhằm huy động và sử dụng tối đa nguồn lực phục vụ kinh doanh đang là một trong các vấn đề quan tâm hàng đầu của các tổ chức tín dụng. Thực tế cho thấy, trên thế giới, việc mua bán nợ xấu đã ra đời từ thập niên 1980-1990 và ngày càng phát triển do tác động của các cuộc khủng hoảng nợ ở Mỹ và Hy Lạp. Ở Việt Nam, mua bán nợ xấu mới bắt đầu hình thành từ năm 1999 theo Quyết định số 140/1999/QĐ-NHNN14 ngày 19/4/1999 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước về việc ban hành Quy chế mua bán nợ của các tổ chức tín dụng. Qua quá trình phát triển, cơ chế mua bán nợ xấu ngày càng được hoàn thiện, mua bán nợ xấu ngày càng thể hiện rõ vai trò của mình trong quá trình hoạt động kinh doanh của các tổ chức tín dụng, tạo điều kiện cho các tổ chức tín dụng cơ cấu lại nợ, sử dụng vốn an toàn, hiệu quả, góp phần khơi thông dòng vốn tín dụng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Tuy nhiên, vì nhiều lý do, thị trường mua bán nợ xấu tại Việt Nam chưa phát triển, các tổ chức tín dụng chưa có nhiều lựa chọn trong việc mua bán nợ xấu, tính chất thị trường trong hoạt động mua bán nợ xấu chưa thể hiện rõ nét, lợi ích đem lại từ việc mua bán nợ xấu còn nhiều hạn chế, chưa theo thông lệ quốc tế. Vì vậy, phát triển thị trường mua bán nợ xấu là đòi hỏi tất yếu trong quá trình phát triển kinh tế thị trường trên thế giới cũng như nền kinh tế Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. Thực tế cho thấy, khi thị trường này phát triển sẽ giúp cho tình hình tài chính của các doanh nghiệp và cả các ngân hàng thương mại được lành mạnh, minh bạch, giảm rủi ro trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Về lý thuyết cũng như thực tiễn cho thấy, hoạt động mua bán nợ xấu đang được xem là một lối thoát cho các doanh nghiệp đang gặp phải nhiều khó khăn về tài chính trong sản xuất kinh doanh hiện nay.

2 Xuất phát từ thực trạng trên, việc triển khai nghiên cứu đề tài “Phát triển thị trường mua bán nợ xấu tại Việt Nam” là cần thiết cả về lý luận và thực tế, đáp ứng được yêu cầu phát triển của thị trường tài chính nói chung và của ngành Ngân hàng nói riêng trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Mục đích và mục tiêu nghiên cứu của luận án Mục đích nghiên cứu của luận án là nhằm đề xuất một hệ thống các giải pháp đồng bộ, khả thi, có căn cứ khoa học và thực tiễn nhằm phát triển thị trường mua bán nợ xấu tại Việt Nam, từ đó thúc đẩy để thị trường này phát triển. Để thực hiện được mục đích nghiên cứu đã đề ra, đề tài tập trung vào thực hiện những mục tiêu cụ thể sau đây: - Hệ thống hóa và xây dựng khung lý luận cơ bản về thị trường mua bán nợ xấu và phát triển thị trường mua bán nợ xấu; đưa ra những luận cứ về kinh nghiệm của các nước trong phát triển thị trường mua bán nợ xấu, từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm để phát triển thị trường mua bán nợ xấu tại Việt Nam. - Phân tích, đánh giá thực trạng phát triển thị trường mua bán nợ xấu tại Việt Nam trong thời gian qua, chỉ ra những kết quả đạt được, những hạn chế và nguyên nhân.

- Đề xuất các giải pháp nhằm phát triển thị trường mua bán nợ xấu tại Việt Nam. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của đề tài: Nợ xấu của các TCTD, hoạt động của công ty mua bán nợ, thị trường mua bán nợ xấu và phát triển thị trường mua bán nợ xấu.