Luận án tiến sĩ: Hiệu quả huy động và sử dụng tài chính trong PCCC Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ----------]^---------- TRỊNH NGỌC BẢO DUY ph©n tÝch hiÖu qu¶ huy ®éng vμ sö dông nguån tμi chÝnh trong lÜnh vùc phßng ch¸y ch÷a ch¸y ë viÖt nam LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI - 2014 i BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ----------]^---------- TRỊNH NGỌC BẢO DUY ph©n tÝch hiÖu qu¶ huy ®éng vμ sö dông nguån tμi chÝnh trong lÜnh vùc phßng ch¸y ch÷a ch¸y ë viÖt nam Chuyên ngành : Kế toán Mã số : 62.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: 1. LÊ HOÀNG NGA HÀ NỘI - 2014 ii LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng, bản Luận án “Phân tích hiệu quả huy động và sử dụng nguồn tài chính trong lĩnh vực phòng cháy chữa cháy ở Việt Nam” là công trình nghiên cứu độc lập, do chính tôi hoàn thành. Những kết quả trình bày trong Luận án chưa công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Các số liệu, tài liệu tham khảo và trích dẫn được sử dụng trong Luận án này đều nêu rõ xuất xứ, tác giả và được ghi trong danh mục tài liệu tham khảo.

Tôi xin chịu trách nhiệm trước pháp luật về lời cam đoan trên. Hà Nội, ngày tháng năm 2014 Tác giả luận án Trịnh Ngọc Bảo Duy iii MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa i Lời cam đoan ii Mục lục iii Danh mục các chữ viết tắt vii Danh mục các bảng viii Danh mục các hình ix MỞ ĐẦU 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 5 Chương 1: LÝ LUẬN VỀ PHÂN TÍCH HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG VÀ SỬ DỤNG NGUỒN TÀI CHÍNH TRONG LĨNH VỰC PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY 16 1. KHÁI QUÁT VỀ PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY 16 1. Khái niệm và đặc điểm của phòng cháy chữa cháy 16 1.

Vai trò của phòng cháy chữa cháy với phát triển kinh tế - xã hội 24 1. PHÂN TÍCH HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG VÀ SỬ DỤNG NGUỒN TÀI CHÍNH TRONG LĨNH VỰC PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY 26 1. Nguồn lực tài chính sử dụng trong lĩnh vực phòng cháy chữa cháy 26 1. Hiệu quả huy động và sử dụng nguồn tài chính trong lĩnh vực phòng cháy chữa cháy 35 1.

Mục đích, ý nghĩa của phân tích hiệu quả huy động và sử dụng nguồn tài chính trong lĩnh vực phòng cháy chữa cháy 39 1. Nội dung và hệ thống chỉ tiêu phân tích hiệu quả huy động và sử dụng nguồn tài chính trong lĩnh vực phòng cháy chữa cháy 40 1. Phương pháp phân tích hiệu quả huy động và sử dụng nguồn tài chính trong lĩnh vực phòng cháy chữa cháy 49 1. Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả huy động và sử dụng nguồn tài chính trong lĩnh vực phòng cháy chữa cháy 54 1.

Tổ chức phân tích hiệu quả huy động và sử dụng nguồn tài chính trong lĩnh vực phòng cháy chữa cháy 59 iv 1. KINH NGHIỆM CÁC NƯỚC VỀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG VÀ SỬ DỤNG NGUỒN TÀI CHÍNH CHO LĨNH VỰC PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM 63 1. Kinh nghiệm của một số nước 63 1. Bài học kinh nghiệm về nâng cao hiệu quả huy động và sử dụng nguồn tài chính trong lĩnh vực phòng cháy chữa cháy ở Việt Nam 66 Kết luận chương 1 69 Chương 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG VÀ SỬ DỤNG NGUỒN TÀI CHÍNH TRONG LĨNH VỰC PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY Ở VIỆT NAM 70 2.

KHÁI QUÁT VỀ LĨNH VỰC PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY Ở VIỆT NAM 70 2. Tình hình cháy nổ ở Việt Nam trong những năm qua 70 2. Khái quát về lực lượng phòng cháy chữa cháy ở Việt Nam 71 2. Thực trạng về cơ sở vật chất của lực lượng phòng cháy chữa cháy Việt Nam 74 2.

PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG VÀ SỬ DỤNG NGUỒN TÀI CHÍNH TRONG LĨNH VỰC PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY Ở VIỆT NAM 79 2. Cơ chế huy động và sử dụng nguồn tài chính trong lĩnh vực phòng cháy chữa cháy 79 2. Phân tích thực trạng hiệu quả huy động nguồn tài chính trong lĩnh vực phòng cháy chữa cháy 86 2. Phân tích thực trạng hiệu quả sử dụng nguồn tài chính trong lĩnh vực phòng cháy chữa cháy 96 2.

ĐÁNH GIÁ CHUNG THỰC TRẠNG VỀ HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG VÀ SỬ DỤNG NGUỒN TÀI CHÍNH TRONG LĨNH VỰC PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY Ở VIỆT NAM 103 2. Những thành tựu, kết quả đạt được 103 2. Những hạn chế, bất cập 108 2. Nguyên nhân của những hạn chế, bất cập 120 Kết luận chương 2 122 v Chương 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG VÀ SỬ DỤNG NGUỒN TÀI CHÍNH TRONG LĨNH VỰC PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY Ở VIỆT NAM 123 3.

QUY HOẠCH PHÁT TRIỂN LĨNH VỰC PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY Ở VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2020 VÀ TẦM NHÌN ĐẾN NĂM 2030 123 3. Dự báo tình hình phát triển kinh tế - xã hội và nhu cầu phát triển lĩnh vực phòng cháy chữa cháy 123 3. Quy hoạch phát triển lĩnh vực phòng cháy chữa cháy đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030 126 3. Phương hướng nâng cao hiệu quả huy động và sử dụng nguồn tài chính trong lĩnh vực phòng cháy chữa cháy trong thời gian tới 132 3.

CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG VÀ SỬ DỤNG NGUỒN TÀI CHÍNH TRONG LĨNH VỰC PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY Ở VIỆT NAM TRONG NHỮNG NĂM TỚI 135 3. Đổi mới cơ chế huy động và sử dụng nguồn tài chính trong lĩnh vực phòng cháy chữa cháy 135 3. Các giải pháp nâng cao hiệu quả huy động nguồn tài chính trong lĩnh vực phòng cháy chữa cháy 142 3. Các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn tài chính trong lĩnh vực phòng cháy chữa cháy 149 3.

Thường xuyên tiến hành và không ngừng hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu, phương pháp phân tích hiệu quả huy động và sử dụng nguồn tài chính trong lĩnh vực PCCC, đồng thời hoàn thiện tổ chức công tác phân tích 153 3. CÁC ĐIỀU KIỆN CẦN THIẾT ĐỂ THỰC HIỆN THÀNH CÔNG CÁC GIẢI PHÁP ĐỀ XUẤT 157 3. Xây dựng, hoàn thiện chính sách, pháp luật và tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật liên quan đến lĩnh vực phòng cháy chữa cháy 157 3. Tăng cường tổng kết, đánh giá việc xã hội hóa và hiệu quả huy động, sử dụng nguồn tài chính trong lĩnh vực phòng cháy chữa cháy 160 vi 3.

Triển khai thực hiện huy động tiềm lực khoa học và công nghệ cho công tác phòng cháy chữa cháy 161 3. Nâng cao chất lượng và năng lực công tác của đội ngũ cán bộ làm công tác tài chính lĩnh vực phòng cháy chữa cháy 162 Kết luận chương 3 163 KẾT LUẬN 165 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 167 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 168 PHỤ LỤC 176 vii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN CAND Công an nhân dân CNCH Cứu nạn, cứu hộ KTXH Kinh tế - Xã hội NSNN Ngân sách nhà nước ODA Viện trợ phát triển chính thức PCCC Phòng cháy chữa cháy TSCĐ Tài sản cố định XDCB Xây dựng cơ bản viii DANH MỤC CÁC BẢNG TRONG LUẬN ÁN Số hiệu Tên bảng Trang Bảng 2.1: Thống kê về số lượng và tình trạng xe chữa cháy hiện nay 75 Bảng 2.2: Các nguồn tài chính cho lĩnh vực PCCC từ năm 2008 - 2012 86 Bảng 2.3: Cơ cấu các nguồn tài chính cho lĩnh vực PCCC từ 2008 - 2012 87 Bảng 2.4: Nguồn tài chính từ NSNN cho lĩnh vực PCCC từ năm 2008 - 2012 89 Bảng 2.5: Nguồn tài chính ngoài NSNN trong lĩnh vực PCCC từ năm 2008 - 2012 91 Bảng 2.6: Tổng hợp các công trình được thẩm duyệt về PCCC từ năm 2008 - 2012 của 10 tỉnh, thành phố điển hình 94 Bảng 2.7: Ước lượng vốn đầu tư cho hạng mục PCCC trong các công trình được thẩm duyệt về PCCC từ năm 2008 - 2012 95 Bảng 2.8: Nội dung chi ngân sách trung ương cho lĩnh vực PCCC từ 2008 - 2012 96 Bảng 2.9: Nội dung chi ngân sách địa phương cho lĩnh vực PCCC từ 2008 - 2012 99 Bảng 3.1: Nhu cầu trang bị phương tiện chữa cháy và CNCH từ năm 2013 - 2015 129 ix DANH MỤC CÁC HÌNH TRONG LUẬN ÁN Số hiệu Tên hình Trang Hình 2.1: Tương quan giữa tốc độ tăng của NSNN, tổng nguồn tài chính cho lĩnh vực PCCC và ngân sách chi an ninh toàn ngành Công an từ năm 2008 - 2012 87 Hình 2.2: Tương quan giữa tốc độ tăng của nguồn tài chính từ NSNN, ngoài NSNN và nguồn tài chính trong lĩnh vực PCCC từ năm 2008 - 2012 92 Hình 2.3: Tương quan giữa tốc độ của tăng chi thường xuyên, XDCB, mua sắm trang bị và ngân sách trung ương chi cho lĩnh vực PCCC từ năm 2008 - 2012 96 Hình 3.1: Diễn biến cháy nổ từ năm 1990 - 2010 và dự báo đến năm 2020 126 Hình 3.2: Quy hoạch về tổ chức bộ máy của lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH từ năm 2012 - 2020 128 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Khi nền kinh tế ngày càng phát triển, cơ sở vật chất ngày càng hiện đại, thì tính chất nguy hiểm của cháy, nổ ngày càng gia tăng, nguy cơ cháy và thiệt hại do cháy gây ra cũng ngày càng lớn. Trong bối cảnh hiện nay, khi nước ta đang bước vào giai đoạn đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới, mở cửa, hội nhập quốc tế, công nghiệp hóa, hiện đại hóa; các khu công nghiệp, khu công nghệ cao, trung tâm thương mại, tòa nhà cao tầng được xây dựng ngày càng nhiều; tốc độ đô thị hóa diễn ra nhanh chóng; các ngành sản xuất, kinh doanh, vận chuyển các loại hàng hóa, vật tư, nguyên vật liệu có nguy hiểm về cháy, nổ ngày càng gia tăng,… Đi đôi với đó là sự gia tăng các vụ hỏa hoạn với mức độ thiệt hại về người, tài sản ngày càng lớn.

Nhiều vụ cháy không những gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản, mà còn làm ảnh hưởng đáng kể đến môi trường đầu tư, môi trường sinh thái, cũng như gây tác động tiêu cực đến sự ổn định an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và sự phát triển KTXH đất nước trước mắt cũng như lâu dài. Dự báo trong những năm tới, tình hình cháy, nổ còn diễn biến phức tạp, nếu không chủ động PCCC tốt, thì thiệt hại do cháy, nổ gây ra sẽ hết sức nghiêm trọng, khó lường. Để chủ động PCCC, hạn chế đến mức thấp nhất các vụ cháy và thiệt hại do cháy gây ra, Đảng, Nhà nước và các cấp chính quyền địa phương luôn đặc biệt quan tâm trong lãnh đạo, chỉ đạo công tác PCCC. Năm 2001, Luật PCCC đã được Quốc hội khoá IX, kỳ họp thứ 9 thông qua và có hiệu lực thi hành từ ngày 4/10/2001.