Luận án tiến sỹ quản lý rủi ro trong quản lý thuế và việc áp dụng tại việt nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH -------------------- BÙI KHÁNH TOÀN QUẢN LÝ RỦI RO TRONG QUẢN LÝ THUẾ VÀ VIỆC ÁP DỤNG TẠI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Hà Nội - 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH -------------------- BÙI KHÁNH TOÀN QUẢN LÝ RỦI RO TRONG QUẢN LÝ THUẾ VÀ VIỆC ÁP DỤNG TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 934.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: 1. NGUYỄN NGỌC TUYẾN 2. NGUYỄN THỊ MINH HẰNG Hà Nội - 2022 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án này là sự nghiên cứu độc lập của bản thân tôi, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận án là hoàn toàn trung thực và chưa từng được sử dụng hoặc công bố trong bất kỳ công trình nào khác, các thông tin trích dẫn trong luận án đều được ghi rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2022 Học viên Bùi Khánh Toàn ii LỜI CẢM ƠN Để thực hiện và hoàn thành bài luận án này, tôi đã nhận được sự quan tâm giúp đỡ tận tình, sự đóng góp quý báu của nhiều cá nhân và tập thể, đặc biệt là thầy cô giáo hướng dẫn đã luôn theo dõi và tận tình giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện bài viết.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các thầy cô giáo Học viện Tài chính đã hết lòng tận tụy, truyền đạt những kiến thức và kinh nghiệm quý báu trong suốt quá trình học tập tại trường. Trong suốt quá trình thực hiện mặc dù đã cố gắng hết sức để hoàn thiện luận án cũng như trao đổi, tiếp thu những ý kiến đóng góp của Quý thầy cô song luận án không tránh khỏi những thiếu sót. Tôi rất mong nhận được sự đóng góp, nhận xét của Quý thầy cô và bạn đọc để luận án được hoàn chỉnh hơn. Tôi xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2022 Học viên Bùi Khánh Toàn iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

ii MỤC LỤC.iii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG ANH.vi DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT.vii DANH MỤC BẢNG BIỂU.viii DANH MỤC HÌNH VẼ. ix MỞ ĐẦU. 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ QUẢN LÝ RỦI RO TRONG QUẢN LÝ THUẾ. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ ĐỀ TÀI.

Các công trình nghiên cứu ở ngoài nước. Các công trình nghiên cứu ở trong nước. Nhận xét chung. KHOẢNG TRỐNG NGHIÊN CỨU VỀ QUẢN LÝ RỦI RO TRONG QUẢN LÝ THUẾ Ở VIỆT NAM.

32 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ RỦI RO TRONG QUẢN LÝ THUẾ. QUẢN LÝ THUẾ VÀ RỦI RO VỀ THUẾ. Khái niệm quản lý thuế. Rủi ro về thuế.

QUẢN LÝ RỦI RO TRONG QUẢN LÝ THUẾ. Khái niệm, nguyên tắc của quản lý rủi ro trong quản lý thuế. Quy trình quản lý rủi ro trong quản lý thuế. Nội dung quản lý rủi ro trong quản lý thuế.

Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý rủi ro trong quản lý thuế. KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ QLRR TRONG QLT VÀ BÀI HỌC ĐỐI VỚI VIỆT NAM. Cần xây dựng chương trình QLRR tuân thủ tổng thể (TCP) khi thực hiện QLRR trong QLT. Cần xây dựng khung cơ sở pháp lý đồng bộ theo định hướng xây dựng TCP và hoàn thiện các quy định pháp lý về áp dụng QLRR trong QLT.

Cần xây dựng bộ phận chuyên trách về QLRR trong QLT được tổ chức thống nhất từ trung ương đến địa phương. Đẩy mạnh việc ứng dụng CNTT trong QLT, xây dựng hệ thống thông tin đầy đủ về NNT làm cơ sở cho việc phân loại NNT theo mức độ tuân thủ. CQT cần tạo điều kiện thuận lợi nhất cho NNT thực hiện nghĩa vụ thuế.85 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2.90 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ RỦI RO TRONG QUẢN LÝ THUẾ TẠI VIỆT NAM GIAI ĐOẠN NĂM 2014 - 2020. TỔNG QUAN HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ THUẾ Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2014 – 2020.

Tình hình quản lý NNT.2 Tình hình thu ngân sách. Thực trạng áp dụng QLRR trong các chức năng QLT. Thực trạng xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu về NNT, hệ thống ứng dụng công nghệ thông tin phục vụ quản lý rủi ro. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ THỰC TRẠNG ÁP DỤNG QUẢN LÝ RỦI RO TRONG QUẢN LÝ THUẾ TẠI VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2014-2020.

Kết quả đạt được. Nguyên nhân của các hạn chế.145 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3.148 v CHƯƠNG 4: CÁC GIẢI PHÁP QUẢN LÝ RỦI RO TRONG QUẢN LÝ THUẾ TẠI VIỆT NAM. DỰ BÁO BỐI CẢNH KINH TẾ XÃ HỘI GIAI ĐOẠN 2021 - 2030. Bối cảnh bên ngoài.

Bối cảnh bên trong. CÁC GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ RỦI RO TRONG QUẢN LÝ THUÊ. Hoàn thiện cơ sở pháp lý áp dụng QLRR trong QLT. Kiện toàn tổ chức bộ máy và nguồn nhân lực.

Xây dựng nội dung nghiệp vụ quản lý rủi ro trong quản lý thuế. Xây dựng cơ sở dữ liệu và hệ thống ứng dụng CNTT phục vụ quản lý rủi ro. CÁC ĐIỀU KIỆN ĐỂ THỰC HIỆN GIẢI PHÁP. Tăng cường sự phối hợp của các cơ quan nhà nước và cơ quan thuế.

Trang bị đầy đủ cơ sở vật chất, trang thiết bị làm việc. Nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho công chức thực hiện nhiệm vụ công tác quản lý rủi ro trong quản lý thuế. Có sự hợp tác của người nộp thuế với cơ quan thuế.181 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4.184 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ TÀI LIỆU THAM KHẢO vi DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG ANH Từ viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt EC European Commission Uỷ Ban Châu Âu EU European Union Cộng đồng chung Châu Âu FTA Free Trade Agreements Hiệp định Thương mại tự do OECD Organisation for Economic Tổ chức Hợp tác và Phát Cooperation and triển kinh tế Development TPP Trans-Pacific Strategic Hiệp định đối tác kinh tế Economic Partnership xuyên Thái Bình Dương Agreement UN United Nations Liên Hợp quốc WTO World Trade Organisation Tổ chức Thương mại Thế giới vii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT Từ viết tắt Từ gốc CNTT Công nghệ thông tin CQT Cơ quan thuế CSDL Cơ sơ dữ liệu GTGT Giá trị gia tăng NNT Người nộp thuế NSNN Ngân sách nhà nước QLRR Quản lý rủi ro QLT Quản lý thuế TNCN Thu nhập cá nhân TNDN Thu nhập doanh nghiệp TTĐB Tiêu thụ đặc biệt viii DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 3. Thống kê NNT giai đoạn 2014-2020.

Tổng hợp tình hình thực hiện thu NSNN thời kỳ 2014-2020. Tổng hợp tình hình thực hiện thu NSNN thời kỳ 2014-2020.Thống kê kết quả thanh tra từ 2014 - 2020. Thống kê kết quả kiểm tra từ 2014 - 2020. Tổng hợp doanh nghiệp rủi ro cao về thuế.121 ix DANH MỤC HÌNH VẼ Hình 2.1 Ma trận QLRR.2: Mô hình tuân thủ của NNT.3: Các bước xây dựng TCP.

Phân ngưỡng, tính điểm rủi ro.Tổng quan quy trình nghiệp vụ. Mô hình CSDL và các giao thức trao đổi thông tin. Mô hình hệ thống ứng dụng ngành thuế. Hệ thống ứng dụng phân tích rủi ro theo kiến trúc tổng thể.

Quy trình CRISP-DM. Quy trình chuẩn công nghiệp khai phá dữ liệu (CRISP-DM). Tính cấp thiết của đề tài Trong tiến trình đồng hành với nền kinh tế hội nhập ngày càng sâu rộng của đất nước và sự vận động, phát triển của nền kinh tế thị trường, ngành Thuế Việt Nam chịu sự tác động mạnh mẽ trước sự gia tăng về số lượng cũng như quy mô hoạt động sản xuất kinh doanh của NNT. Cùng với nhu cầu chi tiêu NSNN cho phát triển kinh tế - xã hội ngày càng lớn, nhiệm vụ tổ chức quản lý thu NSNN của ngành Thuế cũng ngày càng nặng nề.

Theo thống kê của Tổng cục Thuế, nếu như năm 2010, ngành thuế thực hiện quản lý 429.868 doanh nghiệp với số thu khoảng 423.570 tỷ đồng thì đến năm 2020, số lượng doanh nghiệp cần quản lý lên đến 810.000 cùng với nhóm NNT là cá nhân, hộ kinh doanh là khoảng trên 23 triệu, với số thu thuế khoảng 1. Số lượng NNT và nhiệm vụ thu ngân sách của ngành Thuế Việt Nam được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng trong giai đoạn tới. Cùng với đó, áp lực ngày càng tăng từ Chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp trong việc cải cách thể chế, thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ trong thực hiện nghĩa vụ thuế, tạo môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi, công bằng, minh bạch, đòi hỏi CQT Việt Nam phải đổi mới tư duy phát triển, đẩy mạnh hơn nữa công cuộc cải cách, hiện đại hóa QLT, ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ, áp dụng phương pháp quản lý thuế tiên tiến, khuyến khích thúc đẩy sự tuân thủ tự nguyện pháp luật thuế của NNT, CQT chỉ tập trung nguồn lực nhằm đưa ra các biện pháp quản lý đối với các trường hợp không tuân thủ, đáp ứng yêu cầu QLT hiện đại, hiệu lực và hiệu quả. Trong bối cảnh đó, việc áp dụng quản lý rủi ro trong quản lý thuế được coi là một giải pháp quan trọng nhất.

Quản lý rủi ro trong quản lý thuế là một phương pháp quản lý hiện đại, khoa học và là xu thế tất yếu của quản lý thuế nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thuế, khuyến khích thúc đẩy sự tuân thủ tự 2 nguyện của NNT, tạo sự công bằng, minh bạch trong thực hiện pháp luật thuế, góp phần ngăn chặn, xử lý kịp thời những trường hợp vi phạm, thực hiện thu đúng, thu đủ nghĩa vụ nộp NSNN của NNT. Trong những năm qua, hệ thống thuế Việt Nam đã được cải cách, hiện đại hoá một cách toàn diện và đạt được những bước tiến quan trọng cả về thể chế chính sách, phương pháp quản lý, tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ và ứng dụng công nghệ thông tin. Trong đó, việc triển khai áp dụng phương pháp QLRR là một bước tiến khá quan trọng trong việc lựa chọn áp dụng phương pháp quản lý tiên tiến hiện đại vào quản lý thuế. Phương pháp QLRR được ngành Thuế Việt Nam bước đầu áp dụng từ năm 2010 đối với chức năng thanh tra, kiểm tra thuế và được xác định là hướng đi đúng đắn trong quá trình hiện đại hóa ngành Thuế, sau đó được mở rộng áp dụng sang các chức năng khác và được chính thức luật hoá tại Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý thuế số 21/2012/QH13 ngày 20/11/2012 và tiếp tục được hoàn thiện bổ sung quy định cụ thể hơn tại Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 ngày 13/6/2019.