Luận án TS: Năng lực cạnh tranh DNNVV ngành thủy sản tại Đà Nẵng - Trần Phước Trí

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ CÔNG THƯƠNG VIỆN NGHIÊN CỨU CHIẾN LƯỢC, CHÍNH SÁCH CÔNG THƯƠNG TRẦN PHƯỚC TRÍ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ NGÀNH THỦY SẢN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ CÔNG THƯƠNG VIỆN NGHIÊN CỨU CHIẾN LƯỢC, CHÍNH SÁCH CÔNG THƯƠNG TRẦN PHƯỚC TRÍ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ NGÀNH THỦY SẢN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG Ngành: Kinh doanh thương mại Mã số: 9.21 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: 1. Phùng Tấn Viết 2. Nguyễn Thị Bích Loan HÀ NỘI i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nghiên cứu nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng.

Kết quả của luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào trước đây. Nghiên cứu sinh Trần Phước Trí ii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT I. Danh mục cụm từ viết tắt tiếng việt Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt CN Công nghiệp CP Chính phủ DN Doanh nghiệp DNNVV Doanh nghiệp nhỏ và vừa DV Dịch vụ HĐND Hội đồng nhân dân KNXK Kim ngạch xuất khẩu NĐ Nghị định NLCT Năng lực cạnh tranh NLTS Nông lâm thủy sản NNL Nguồn nhân lực NSNN Ngân sách nhà nước QĐ Quyết định TMĐT Thương mại điện tử TSCĐ Tài sản cố định UBND Ủy ban nhân dân XD Xây dựng XDCB Xây dựng cơ bản II. Tiếng Anh Chữ viết tắt Tiếng Anh Nghĩa tiếng Việt CPTPP Comprehensive and Hiệp định Đối tác Toàn diện Progressive Agreement for và Tiến bộ xuyên Thái Bình Trans-Pacific Partnership Dương EU European Union Liên minh châu Âu iii EVFTA EU-Vietnam Free Trade Hiệp định thương mại tự do Agreement Việt Nam - EU FDI Foreign Direct Investment Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài FDI Foreign Direct Investment Tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài FTA Free trade agreement Hiệp định thương mại tự do WTO Sanitary and Phytosanitary Biện pháp kiểm dịch động Measures thực vật USD United States dollar Đồng Đô la Mỹ OECD Organization for Economic Tổ chức Hợp tác và Phát triển Cooperation and Development Kinh tế UNIDO The United Nations Industrial Tổ chức phát triển công Development Organization nghiệp Liên hợp quốc GRDP Gross Regional Domestic Tổng sản phẩm trên địa bàn Product OCOP One commune one product) Mỗi xã (phường) một sản phẩm ODA Official Development Hỗ trợ phát triển chính thức Assistance ISO International Organization for Tổ chức tiêu chuẩn hóa Standardization quốc tế HACCP Hazard Analysis and Critical Hệ thống phân tích mối nguy Control Point System, và kiểm soát điểm tới hạn iv DANH MỤC CÁC BẢNG, HÌNH Bảng 3.

Cơ cấu tàu thuyền khai thác hải sản của thành phố Đà Nẵng 62 Bảng 3. Diện tích nuôi trồng thuỷ sản của thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2017 - 2021……………………………………… 65 Bảng 3. Kim ngạch xuất khẩu thuỷ sản thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2017 - 2021…………………….4 Kim ngạch xuất khẩu thủy sản của thành phố Đà Nẵng, tỉnh Khánh Hòa và cả nước ………………………………… 68 Bảng 3.5 Vốn đầu tư của DN thủy sản cả nước, Đà Nẵng và Khánh Hòa năm 2015, 2021………………………………………… 76 Bảng 3.6 Lao động của các DNNVV ngành thủy sản thành phố Đà Nẵng, tỉnh Khánh Hòa và cả nước năm 2015, 2021 ………… 79 Hình 2. Khung khổ lý thuyết về nâng cao NLCT của các DN thủy sản trên địa bàn thành phố Đà Nẵng…………………………….1 DNNVV có vay vốn đầu tư đổi mới công nghệ …………….2 DNNVV ngành thủy sản của thành phố Đà Nẵng đầu tư cho công tác đào tạo, đào tạo lại nguồn nhân lực………………… 105 Hình 3.3 DNNVV ngành thủy sản trên địa bàn thành phố Đà Nẵng đầu tư cho công tác xây dựng, phát triển thương hiệu, nhãn hiệu.4 Những khó khăn trong sản xuất, kinh doanh của các DNNVV ngành thủy sản trên địa bàn thành phố Đà Nẵng ….

117 v MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. i DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. ii DANH MỤC CÁC BẢNG, hình. iv MỞ ĐẦU.

Sự cần thiết. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu đề tài luận án. Phương pháp nghiên cứu của luận án.

Đóng góp mới về khoa học của luận án. Kết cấu của luận án. 6 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. Các công trình nghiên cứu trong nước.

Các công trình nghiên cứu ngoài nước. Nhận xét về tổng quan các công trình nghiên cứu. Những ưu điểm và những vấn đề đã được giải quyết. Những vấn đề liên quan đến chủ đề luận án chưa được giải quyết.

Khoảng trống nghiên cứu luận án. 25 CHƯƠNG 2: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NLCT CỦA DNNVV NGÀNH THUỶ SẢN. Khái niệm về NLCT của DNNVV ngành thủy sản. Khái niệm DNNVV.

Khái niệm về NLCT của DNNVV. Các yếu tố cấu thành NLCT của DNNVV ngành thủy sản. Vai trò và các yếu tố ảnh hưởng đến NLCT của các DN ngành thủy sản. Vai trò của nâng cao NLCT của các DNNVV ngành thủy sản.

Các yếu tố ảnh hưởng đến nâng cao NLCT của các DNNVV ngành thủy sản. Phương pháp phân tích, đánh giá NLCT của DNNVV ngành thủy sản thành phố Đà Nẵng. 52 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG NLCT CÁC DNNVV NGÀNH THUỶ SẢN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG. Khái quát chung về ngành thủy sản thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2017 - 2021.

Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của thành phố Đà Nẵng. Tổng quan về ngành thuỷ sản thành phố Đà Nẵng. Thực trạng NLCT của các DNNVV ngành thủy sản trên địa bàn thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2017 - 2021. Thực trạng nguồn lực tài chính của các DNNVV ngành thủy sản của Đà Nẵng.

Thực trạng nguồn nhân lực của các DNNVV ngành thủy sản trên địa bàn thành phố Đà Nẵng. Thực trạng hoạt động xây dựng, phát triển thương hiệu, nhãn hiệu của các DNNVV ngành thủy sản trên địa bàn thành phố Đà Nẵng. Thực trạng trình độ tổ chức quản lý, điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh của các DNNVV ngành thủy sản trên địa bàn thành phố Đà Nẵng. Thực trạng hoạt động nghiên cứu thị trường và marketing của các DNNVV ngành thủy sản trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.

Thực trạng cơ sở vật chất kỹ thuật và công nghệ của các DNNVV ngành thủy sản trên địa bàn thành phố Đà Nẵng. Thực trạng chính sách nâng cao NLCT cho các DNNVV ngành thủy sản trên địa bàn thành phố Đà Nẵng. Chính sách phát triển DNNVV. Chính sách phát triển ngành thủy sản.

Đánh giá chung về năng lực cạnh tranh của các DNNVV ngành thủy sản Đà Nẵng giai đoạn 2017 - 2021. Những kết quả đạt được. Những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân. Những vấn đề đặt ra đối với tăng cường NLCT cho các DNNVV ngành thuỷ sản trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.

120 CHƯƠNG 4: ĐINH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO NLCT CỦA CÁC DNNVV NGÀNH THUỶ SẢN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG ĐẾN NĂM 2030. Bối cảnh quốc tế và trong nước ảnh hưởng đến NLCT của DNNVV ngành thủy sản trên địa bàn thành phố Đà Nẵng. Bối cảnh quốc tế. Bối cảnh trong nước.

Phân tích SWOT về năng lực cạnh tranh của DNNVV ngành thuỷ sản thành phố Đà Nẵng. Quan điểm và định hướng nâng cao NLCT của DNNVV ngành thủy sản trên địa bàn thành phố Đà Nẵng thời kỳ đến năm 2030. Quan điểm nâng cao NLCT của các DNNVV ngành thuỷ sản trên địa bàn thành phố Đà Nẵng. Định hướng nâng cao NLCT của các DNNVV ngành thủy sản trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.

Giải pháp nhằm nâng cao NLCT của DNNVV ngành thủy sản thành phố Đà Nẵng đến năm 2030. Nhóm giải pháp đối với DNNVV ngành thuỷ sản trên địa bàn thành phố Đà Nẵng. Giải pháp đối với nhà nước. Giải pháp đối với hiệp hội.

155 CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ. 157 viii DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. Sự cần thiết Thành phố Đà Nẵng là một đô thị lớn của khu vực miền Trung và Tây Nguyên, bên cạnh những thuận lợi để phát triển công nghiệp, thương mại dịch vụ, thành phố có nhiều tiềm năng trong việc phát triển kinh tế thủy sản. Đà Nẵng có chiều dài bờ biển trên 70 km, vịnh nước sâu và các cửa ra biển, diện tích ngư trường đặc quyền khoảng 15.

Với tiềm năng về tài nguyên thiên nhiên và nguồn lợi thủy sản dồi dào, Đà Nẵng có điều kiện phát triển ngành thủy sản và thủy sản cũng là ngành truyền thống lâu đời của địa phương. Thời gian qua, ngành thủy sản của Đà Nẵng đã có sự phát triển mạnh mẽ. Các doanh nghiệp (DN) thủy sản của Đà Nẵng ban đầu được thành lập chỉ là các DN nhà nước, hợp tác xã, đến nay đã phát triển đa dạng với sự tham gia của nhiều thành phần kinh tế khác nhau. Sản phẩm của các DN ngày càng phong phú, đã có mặt ở khắp các thị trường trong nước và quốc tế.

Các DN thủy sản của Đà Nẵng đã không ngừng lớn mạnh và cải thiện khả năng cạnh tranh. Tuy nhiên, trên thực tế, DN hoạt động trọng ngành thủy sản của Đà Nẵng chủ yếu vấn là các doanh nghiệp vừa và nhỏ (sau đây viết tắt là DNNVV). Trong quá trình phát triển của mình, các DNNVV ngành thủy sản trên địa bàn thành phố Đà Nẵng đã cải thiện được khả năng cạnh tranh, nâng cao giá trị gia tăng trong chuỗi cung ứng thủy sản trong nước và xuất khẩu. Bên cạnh đó, các DN này còn tồn tại những hạn chế như: thiếu các nguồn lực để phát triển, thiếu vốn và khó tiếp cận các nguồn vốn chính thức, chịu nhiều rủi ro trong kinh doanh, thiếu thông tin thị trường, chấp lượng lao động, thiếu kinh nghiệm quản lý,.

Đây cũng là một số nguyên nhân dẫn đến năng lực cạnh tranh (NLCT) của các DNNVV ngành thủy sản trên địa bàn thành phố Đà Nẵng chưa cao. Vấn đề đặt ra để phát triển ngành thủy sản thành phố Đà Nẵng nói chung và nâng cao NLCT cho DNNVV ngành thủy sản trên địa bàn thành phố là phải xây dựng và 2 thực hiện những giải pháp có tính khoa học và thực tiễn cao để triệt tiêu các nguyên nhân nói trên, tạo điều kiện và môi trường để cải thiện và nâng cao NLCT cho các DN. Mặt khác, theo tìm hiểu của nghiên cứu sinh, vấn đề nâng cao NLCT nói chung và nâng cao NLCT cho DN một ngành nói riêng đã được khá nhiều công trình nghiên cứu đề cập, phân tích và công bố.