Luận án Tiến sĩ: Xây dựng thương hiệu tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu trong bối cảnh hội nhập kinh tế

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO BỘ CÔNG THƯƠNG TẠO VIỆN NGHIÊN CỨU CHIẾN LƯỢC, CHÍNH SÁCH CÔNG THƯƠNG ========o0o======== NGUYỄN THÀNH TRUNG XÂY DỰNG THƯƠNG HIỆU TỈNH BÀ RỊA VŨNG TÀU TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ 2 HÀ NỘI, 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ CÔNG THƯƠNG VIỆN NGHIÊN CỨU CHIẾN LƯỢC, CHÍNH SÁCH CÔNG THƯƠNG ========o0o======== NGUYỄN THÀNH TRUNG XÂY DỰNG THƯƠNG HIỆU TỈNH BÀ RỊA VŨNG TÀU TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ Chuyên ngành: Kinh doanh Thương mại Mã số: 9.21 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 2 TS. PHẠM NGUYÊN MINH PGS. NGUYỄN XUÂN QUANG HÀ NỘI, 2022 LỜI CAM ĐOAN Đề tài luận án Tiến sĩ “Xây dựng thương hiệu tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế” do nghiên cứu sinh thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của các thầy giáo hướng dẫn. Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi, các thông tin, số liệu, kết quả nêu trong Luận án là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng.

Những kết quả nghiên cứu của Luận án chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nào khác. Hà Nội, ngày tháng năm 2022 Tác giả Luận Án Nguyễn Thành Trung 4 LỜI CẢM ƠN Tôi xin trân trọng cảm ơn Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương, các thầy cô giáo, các nhà khoa học và các cán bộ làm việc tại Viện, cùng các thầy cô giáo thuộc trường Đại học Thương mại, Đại học Kinh tế quốc dân đã tạo điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và trân trọng nhất tới thầy hướng dẫn TS. Phạm Nguyên Minh và PGS.

Nguyễn Xuân Quang đã luôn tâm huyết, nhiệt tình hướng dẫn, động viên khích lệ, dành nhiều thời gian hướng dẫn và chỉ bảo tôi trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu. Tôi xin chân thành cảm ơn các Cơ quan Tạp chí Kinh tế và Dự báo và Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh đã tạo điều kiện thuận lợi để tôi có thể tham gia học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn UBND. Tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu, Sở Công Thương tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu, Cục Thống kê tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu,… cùng nhiều cơ quan tại địa phương đã tạo điều kiện giúp đỡ trong quá trình cung cấp dữ liệu và tiến hành nghiên cứu.

Xin gửi tấm lòng tri ân tới gia đình, bạn bè và những người thân đã luôn dành sự quan tâm, giúp đỡ trên mọi phương diện để tôi yên tâm học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án. Xin trân trọng cảm ơn. Hà Nội, ngày tháng năm 2022 Tác giả luận án Nguyễn Thành Trung 5 6 MỤC LỤC 7 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT AANZFTA Hiệp định thành lập Khu vực ASEAN­Australia­New Zealand thương mại tự do ASEAN­ Free Trade Area Australia­New Zealand ACFTA Hiệp định thành lập Khu vực ASEAN – China Free Trade thương mại tự do ASEAN – Trung Area Quốc AFTA Khu vực thương mại tự do ASEAN ASEAN Free Trade Area AHKFTA Hiệp định Thương mại tự do ASEAN­Hong Kong, China Free ASEAN – Hồng Kông Trade Agreement AIFTA Hiệp định thành lập Khu vực ASEAN­India Free Trade Area thương mại tự do ASEAN ­ Ấn Độ AJCEP Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn ASEAN Japan Comprehensive diện ASEAN và Nhật Bản Economic Partnership Agreement AKFTA Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN Korea Free Trade Area ASEAN ­ Hàn Quốc APEC Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á ­ Asia­Pacific Economic Thái Bình Dương Cooperation ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á Association of Southeast Asian Nations ATM Máy rút tiền tự động Automatic Teller Machine BCSI Viện nghiên cứu chiến lược Brand Competitiveness and thương hiệu và cạnh tranh Strategy Institute BRVT Bà Rịa Vũng Tàu CBCC Cán bộ Công chức CCTTHC Cải cách thủ tục hành chính COD Chuyển cảng Change of Destination CPTPP Hiệp định Đối tác Toàn diện và Comprehensive and Progressive Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương Agreement for Trans­Pacific Partnership CU Liên minh thuế quan Custom Union EFTA Hiệp định thương mại tự do giữa European Free Trade Việt Nam và Hiệp hội Thương Association mại tự do Châu Âu 8 EVFTA Hiệp định Thương mại tự do giữa EU­Vietnam Free Trade Việt Nam và EU Agreement FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài Foreign Direct Investment FTA Hiệp đinh thương mại tự do Free Trade Agreement GATS Hiệp định chung về thương mại General Agreement on Trade in dịch vụ Services GATT Hiệp định chung về thuế quan và General Agreement on Tariffs thương mại and Trade GDP Tổng sản phẩm quốc nội Gross Domestic Product GRDP Tổng sản phẩm trên địa bàn Gross Regional Domestic Product HĐND Hội đồng nhân dân HTQLCL Hệ thống quản lý chất lượng ISO Tổ chức tiêu chuẩn quốc tế International Standard Organization KH&CN Khoa học và Công nghệ KTTĐPN Kinh tế trọng điểm phía Nam NSNN Ngân sách nhà nước ODA Hỗ trợ phát triển chính thức Official Development Assistence PTA Thỏa thuận thương mại ưu đãi Preferential Trade Agreement RCEP Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn Regional Comprehensive diện Khu vực Economic Partnership TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam Vietnam Standard THĐP Thương hiệu địa phương Place brand TP Thành phố City TP.HCM Thành phố Hồ Chí Minh TPP Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Trans­Pacific Partnership Dương UBND Ủy ban nhân dân USD Đô la Mỹ United State Dollar VCFTA Hiệp định thương mại tự do Việt Vietnam Chile Free Trade Nam – Chile Agreement VJEPA Hiệp định Đối tác Kinh tế Việt Vietnam­Japan Economic Nam – Nhật Bản Partnership Agreement 9 VKFTA Hiệp định Thương mại tự do Việt Vietnam­Korea Free Trade Nam – Hàn Quốc Agreement VND Việt Nam Đồng VN­EAEUFTA Hiệp định Thương mại tự do giữa Vietnam­Eurasian Economic Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á­ Union Free Trade Agreement Âu WTO Tổ chức Thương mại thế giới World Trade Organization 10 DANH MỤC BẢNG, BIỂU DANH MỤC HÌNH 11 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Thực hiện các chủ trương, chính sách của trung ương về công tác hội nhập quốc tế, bên cạnh việc phổ biến cho cán bộ, công nhân viên chức và nhân dân trong tỉnh để nâng cao nhận thức, hiểu rõ quan điểm của Chính phủ về hội nhập, tỉnh Bà Rịa ­ Vũng Tàu (BRVT) luôn tích cực, chủ động xây dựng thương hiệu tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu trở nên hấp dẫn và thu hút trên thị trường quốc tế.

Nội dung của các hoạt động xây dựng thương hiệu đều thể hiện rõ sự quyết tâm của Lãnh đạo và nhân dân tỉnh BRVT trong việc thực hiện nhiệm vụ chính trị ­ xã hội trong thời kỳ hội nhập nhằm xây dựng và phát triển BRVT trở thành tỉnh mạnh về công nghiệp, cảng biển, dịch vụ hậu cần cảng và du lịch. Bên cạnh đó, tỉnh BRVT đã và đang triển khai, thực hiện nhiều giải pháp để thúc đẩy sản xuất kinh doanh, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển thị trường theo chỉ đạo của Chính phủ. Mục tiêu là xây dựng chính quyền tỉnh BRVT gắn với các giá trị liêm chính, kiến tạo, phục vụ người dân phát triển cuộc sống và doanh nghiệp phát triển thị trường. Nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả QLNN trong việc thực hiện pháp luật, UBND tỉnh BRVT đã ban hành quy chế tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị của cá nhân, tổ chức về quy định hành chính trên địa bàn tỉnh BRVT nhằm kịp thời xử lý, giải quyết các vướng mắc.

Các nhiệm vụ của Chính phủ về cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh được áp dụng triển khai hiệu quả, đồng bộ và chủ động. Ngày 9/7/2021, UBND tỉnh BRVT đã ban hành Quyết định số 1978/QĐ­UBND phê duyệt kế hoạch thực hiện “Chính quyền thân thiện, vì nhân dân phục vụ” trên địa bàn tỉnh BRVT. Các chỉ số: năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI), hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh (PAPI), hội nhập kinh tế quốc tế (PEII), cải cách hành chính (PAR INDEX) được nâng cao điểm số và thứ hạng, được doanh nghiệp và người dân đánh giá cao. Tỉnh BRVT thuộc Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, thuộc vùng Đô thị Thành phố HCM, có vai trò quan trọng về kinh tế và xã hội đối với khu vực.

BRVT luôn đi đầu trong phát triển và tăng trưởng kinh tế, thu hút đầu tư trực tiếp nước 12 ngoài, khuyến khích đầu tư trong nước và tăng cường xuất khẩu các mặt hàng tiềm năng. Có vị trí cửa ngõ ra biển Đông của vùng Đông Nam Bộ, BRVT kết nối thuận lợi với Thành phố Hồ Chí Minh và các địa phương khác bằng đường bộ, đường sông, đường biển. Tỉnh BRVT là điểm kết nối quan trọng của khu kinh tế trọng điểm phía Nam với thế giới bên ngoài thông qua hệ thống cảng biển quốc tế. BRVT có trữ lượng lớn dầu mỏ đang được khai thác, đồng thời cũng là trung tâm năng lượng, công nghiệp nặng của Việt Nam.

Trong định hướng phát triển, BRVT trở thành trung tâm cảng biển chính, kết nối tuyến đường giao thương Việt Nam – Thế giới, điểm cuối của Hành lang kinh tế Đông Tây. Bên cạnh đó, về lĩnh vực du lịch, tỉnh BRVT còn là một trong những điểm đến du lịch hàng đầu của cả nước. UBNT tỉnh BRVT thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế xã hội 5 năm 2016­ 2020 trong bối cảnh tình hình trong nước và trên thế giới có nhiều biến động, giá dầu thô biến động mạnh, nhóm ngành công nghiệp cơ khí và dịch vụ hoạt động khai thác, thăm dò dầu khí bị ảnh hưởng; diễn biến thời tiết phức tạp, dịch bệnh có ảnh hưởng lớn đến sản xuất nông nghiệp và đời sống nông dân. Dịch bệnh Covid­ 19 diễn ra trong các năm 2020­2021 có ảnh hưởng tiêu cực đến toàn bộ đời sống kinh tế và xã hội.

Tốc độ tăng trưởng GRDP (trừ tính dầu thô và khí đốt) bình quân 6,1%/năm (thấp hơn so với Nghị quyết là tăng 7%/năm). GRDP bình quân đầu người (theo giá hiện hành) đến năm 2020 ước đạt 6.903 USD/người (trừ dầu thô và khí đốt), tăng 1,3 lần so với năm 2015 nhưng vẫn thấp hơn chỉ tiêu Nghị quyết tỉnh đặt ra. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp – xây dựng; cơ cấu kinh tế năm 2020: nông nghiệp chiếm 11,98%, giảm 0,85% so với 2015, dịch vụ chiếm 29,36%, giảm 2,88% so với 2015 và công nghiệp – xây dựng chiếm 58,66%, tăng 3,73% so với 2015. Tổng mức bán lẻ hàng hóa tăng 9,29%/năm giai đoạn 2016­2020.

Trong tổng số 16 chỉ tiêu kinh tế thì có 9 chỉ tiêu đạt và vượt mục tiêu Nghị quyết đặt ra còn 7 chỉ tiêu không đạt mục tiêu đặt ra. Phần lớn các nguyên nhân đến từ ảnh hưởng của các yếu tố thiên nhiên, môi trường, dịch bệnh và suy thoái kinh tế toàn cầu.