Tác động của giá cả hàng hóa toàn cầu đến thị trường chứng khoán các nước Đông Nam Á - Luận án TS

BỘ TÀI CHÍNH TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH – MARKETING --------------------------------- TÁC ĐỘNG CỦA GIÁ CẢ HÀNG HÓA TOÀN CẦU ĐẾN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN CÁC NƯỚC ĐÔNG NAM Á LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2022 -1- BỘ TÀI CHÍNH TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH – MARKETING --------------------------------- TÁC ĐỘNG CỦA GIÁ CẢ HÀNG HÓA TOÀN CẦU ĐẾN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN CÁC NƯỚC ĐÔNG NAM Á Ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số ngành: 9340201 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2022 -2- LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án “Tác động của giá cả hàng hóa toàn cầu đến thị trường chứng khoán các nước Đông Nam Á” là công trình nghiên cứu của chính tác giả dưới sự hướng dẫn khoa học của TS Các thông tin, dữ liệu được sử dụng trong đề tài là trung thực, chính xác và đáng tin cậy Tôi xin cam đoan rằng luận án tiến sĩ này chưa từng được trình nộp để lấy học vị tiến sĩ tại bất cứ một trường đại học nào Không có các nội dung đã được công bố trước đây hoặc những nội dung do người khác thực hiện ngoại trừ các trích dẫn được ghi nguồn đầy đủ trong danh mục tài liệu tham khảo Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về lời cam đoan trên Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2022 Người cam đoan i LỜI CẢM ƠN Trước tiên, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Người hướng dẫn khoa học TS đã định hướng nghiên cứu, hướng dẫn và động viên để tôi hoàn thành luận án này Chân thành cảm ơn PGS TS đã hỗ trợ, chỉ dẫn để tôi hoàn chỉnh nội dung của luận án Tôi xin trân trọng lời cảm ơn chân thành đến các quý thầy cô trong hội đồng các cấp Quý thầy, cô đã giúp tôi định hướng, sửa chữa đề tài nghiên cứu của mình Tôi xin cảm ơn quý thầy, cô Trường Đại học Tài chính – Marketing, đặc biệt là các thầy cô Khoa Tài Chính - Ngân hàng, Viện Sau Đại Học đã truyền đạt kiến thức, góp ý, cũng như tạo mọi điều kiện tốt nhất cho tôi trong quá trình nghiên cứu và viết luận án của mình Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến gia đình, đồng nghiệp, bạn bè đã quan tâm, động viên, san sẻ công việc, góp ý cho tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thiện luận án Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2022 Tác giả ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG DANH MỤC CÁC HÌNH TÓM TẮT ABSTRACT CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU TỔNG QUAN 1 1 1 Lý do chọn đề tài 1 1 2 Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu 5 1 3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 6 1 3 1 Đối tượng nghiên cứu 6 1 3 2 Phạm vi nghiên cứu 6 1 4 Phương pháp nghiên cứu 7 1 5 Đóng góp mới của luận án 7 1 5 1 Đóng góp về mặt khoa học 7 1 5 2 Đóng góp về mặt thực tiễn 8 1 6 Kết cấu của luận án 9 Kết luận chương 1 11 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC 12 2 1 Lý thuyết về giá cả hàng hóa và thị trường chứng khoán 12 2 1 1 Lý thuyết về giá cả hàng hóa 12 2 1 1 1 Khái niệm giá cả hàng hóa 12 2 1 1 2 Lý thuyết giá cả hàng hóa biến động 13 2 1 1 3 Lý thuyết lưu trữ 14 2 1 2 Lý thuyết về thị trường chứng khoán 17 iii 2 1 2 1 Khái niệm thị trường chứng khoán và chỉ số thị trường chứng khoán 17 2 1 2 2 Giả thuyết thị trường hiệu quả (EMH) 21 2 1 2 3 Lý thuyết bước đi ngẫu nhiên của giá chứng khoán 22 2 1 2 4 Lý thuyết tài chính hành vi 23 2 1 3 Lý thuyết tác động của giá cả hàng hóa đến thị trường chứng khoán 25 2 1 3 1 Hiệu ứng tràn của giá cả hàng hóa toàn cầu đến giá cả hàng hóa nội địa 25 2 1 3 2 Lý thuyết hiệu ứng lan tỏa 27 2 2 Tổng quan các nghiên cứu trước 29 2 2 1 Tác động của giá cả hàng hóa toàn cầu đến thị trường chứng khoán 29 2 2 2 Tác động từ các yếu tố thành phần của giá cả hàng hóa toàn cầu đến thị trường chứng khoán 34 2 2 2 1 Tác động của giá nông nghiệp đến thị trường chứng khoán 34 2 2 2 2 Tác động của giá năng lượng đến thị trường chứng khoán 35 2 2 2 3 Tác động của giá kim loại đến thị trường chứng khoán 39 2 3 Khoảng trống nghiên cứu 49 CHƯƠNG 3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 52 3 1 Quy trình nghiên cứu 52 3 2 Giả thuyết và mô hình nghiên cứu 53 3 2 1 Giả thuyết nghiên cứu 53 3 2 1 1 Giá cả hàng hóa toàn cầu (Global Price Index - GPI) 53 3 2 1 2 Giá nông nghiệp (Agriculture Price Index-API) 54 3 2 1 3 Giá năng lượng (Energy Price Index-API) 55 3 2 1 4 Giá kim loại (Metal Price Index-MPI) 55 3 2 2 Mô hình nghiên cứu 59 3 3 Dữ liệu nghiên cứu 65 3 3 1 Chỉ số giá chứng khoán một số nước Đông Nam Á 65 3 3 2 Giá cả hàng hóa toàn cầu và các yếu tố kinh tế vĩ mô khác 69 3 4 Phương pháp ước lượng 71 3 4 1 Kiểm định nghiệm đơn vị dữ liệu bảng (Panel unit Root Test) 71 iv 3 4 2 Kiểm định đồng liên kết dữ liệu bảng (Panel Cointegration Tests) 73 3 4 3 Phương pháp DGMM (Difference Generalized Method of Moments) 76 3 4 4 Ước lượng trung bình nhóm (MG - Mean Group) 79 3 4 5 Ước lượng trung bình nhóm gộp (PMG - Pooled Mean Group) 79 Kết luận chương 3 81 CHƯƠNG 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 82 4 1 Thực trạng giá cả hàng hóa toàn cầu và thị trường chứng khoán các nước Đông Nam Á 82 4 1 1 Thực trạng giá cả hàng hóa toàn cầu 82 4 1 2 Thực trạng thị trường chứng khoán các nước Đông Nam Á 85 4 2 Kết quả mô hình nghiên cứu 89 4 2 1 Thống kê mô tả và phân tích tương quan 89 4 2 2 Kiểm định tính dừng và kiểm định đồng liên kết 92 4 2 2 1 Kiểm định tính dừng dữ liệu bảng (Panel unit root test) 92 4 2 2 2 Kiểm định đồng liên kết dữ liệu bảng (Panel Cointegration Tests) 94 4 2 3 Kết quả mô hình nghiên cứu 96 4 2 3 1 Kết quả tác động của giá cả hàng hóa toàn cầu đến thị trường chứng khoán các nước Đông Nam Á 96 4 2 3 2 Kết quả tác động của giá nông nghiệp, giá năng lượng, giá kim loại đến thị trường chứng khoán các nước Đông Nam Á 105 4 3 Thảo luận kết quả nghiên cứu 107 4 3 1 Tác động của giá cả hàng hóa toàn cầu đến thị trường chứng khoán nhóm các nước Đông Nam Á 107 4 3 2 Tác động của giá cả hàng hóa toàn cầu và các yếu tố kinh tế vĩ mô đến thị trường chứng khoán từng quốc gia Đông Nam Á được lựa chọn 111 4 3 3 Tác động của giá cả nông nghiệp, giá năng lượng, giá kim loại đến thị trường chứng khoán các nước Đông Nam Á 116 Kết luận chương 4 121 CHƯƠNG 5 KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH 122 v 5 1 Kết luận 122 5 2 Hàm ý chính sách 125 5 3 Hạn chế nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo 147 Kết luận chương 5 149 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ 150 TÀI LIỆU THAM KHẢO 151 PHỤ LỤC Phụ lục 1 Thành phần của giá cả hàng hóa toàn cầu Phụ lục 2 Kết quả thống kê mô tả, tự tương quan, đa cộng tuyến Phụ lục 3 Kết quả kiểm định tính dừng Phụ lục 4 Kết quả kiểm định đồng liên kết Phụ lục 5 Kết quả mô hình POLS, FEM, REM, FGLS, DGMM và các kiểm định Phụ lục 6 Kết quả xác định độ trễ Phụ lục 7 Kết quả mô hình MG Phụ lục 8 Kết quả mô hình PMG Phụ lục 9 Kết quả kiểm định HAUSMAN vi DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Viết tắt Thuật ngữ tiếng anh Diễn giải AFC Asian Financial Crisis Khủng hoảng tài chính Châu Á APT Arbitrage Pricing theory Lý thuyết kinh doanh chênh lệch giá ASEAN Association of Southeast Asia Nations Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á CAPM Capital Asset Pricing Model Mô hình đinh giá tài sản vốn CPI Consumer Price Index Chỉ số giá tiêu dùng DCF Discounted Cash Flow Dòng tiền chiết khấu DDM Dividend Discount Model Mô hình chiết khấu cổ tức ECT Error Correction Term Biến điều chỉnh sai số EMH Efficient Market Hypothesis Lý thuyết thị trường hiệu quả ER Foreign Exchange Rate Tỷ giá hối đoái EU European Union Liên minh Châu Âu FAO Food and Agriculture Organazation Tổ chức lương thực và nông nghiệp liên hiệp quốc FEM Fixed Effects Model Mô hình tác động cố định FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội GFC Global Financial Crisis Khủng hoảng tài chính toàn cầu GMM Generalized Method of Moments Phương pháp moment tổng quát IBRD International Bank for Reconstruction Ngân hàng quốc tế tái thiết và phát triển and Development IEA The International Energy Agency Cơ quan Năng lượng Quốc tế IMF International Monetary Fund Quỹ tiền tệ quốc tế IFS International Financial Statistics Thống kê Tài chính Quốc tế JCI Jakarta Composite Index Chỉ số chứng khoán Jakarta JSX Jakarta stock exchange Sở giao dịch chứng khoán Jakarta KLCI Kuala Lumpur Composite Index Chỉ số chứng khoán Kuala Lumpur MSCI Morgan Stanley Capital International MG Mean Group Phương pháp trung bình nhóm vii OECD Organisation for Economic Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế Cooperation and Development OLS Ordinary Least Squares Phương pháp bình phương nhỏ nhất OPEC Organisation of Countries Petroleum Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ Exporting PMG Pool Mean Group Phương pháp trung bình nhóm gộp PSE Philippine Stock Exchange Sở giao dịch chứng khoán Philippines PSEI PSE Composite Index Chỉ số chứng khoán Philippines REM Random Effects Model Mô hình tác động ngẫu nhiên SET Stock Exchange of Thailand Sở Giao Dịch Chứng Khoán Thái Lan SGX Singapore Stock Exchange Sở Giao Dịch Chứng Khoán Singapore STI Straits Times Index Chỉ số Straits Times TTCK Stock market Thị trường chứng khoán UBCK Ủy Ban Chứng khoán Nhà Nước NNUS United states of American Hợp chủng quốc Hoa Kỳ A USD United States Dollar Đô la Mỹ VAR Vector autoregressive Vectơ tự hồi quy VDC Variance Decomposition Phân tích phương sai VSD Vietnam Securities Depository Trung tâm lưu ký Chứng khoán VECM Vector Error Correction model Mô hình vectơ hiệu chỉnh sai số VNI Viet Nam Index Chỉ số chứng khoán Việt Nam…