Luận án Tiến sĩ: Thrombomodulin tiên lượng AKI & tử vong BN nhiễm khuẩn huyết

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y - DƯỢC NGUYỄN VĂN TRÍ NGHIÊN CỨU GIÁ TRỊ THROMBOMODULIN TRONG TIÊN LƯỢNG TỔN THƯƠNG THẬN CẤP VÀ TỬ VONG Ở BỆNH NHÂN NHIỄM KHUẨN HUYẾT LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HUẾ, NĂM 2025 ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y - DƯỢC NGUYỄN VĂN TRÍ NGHIÊN CỨU GIÁ TRỊ THROMBOMODULIN TRONG TIÊN LƯỢNG TỔN THƯƠNG THẬN CẤP VÀ TỬ VONG Ở BỆNH NHÂN NHIỄM KHUẨN HUYẾT Ngành: NỘI KHOA Mã số: 9 72 01 07 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS. TS HOÀNG BÙI BẢO HUẾ, NĂM 2025 LỜI CẢM ƠN Với tất cả tấm lòng và sự kính trọng, tôi xin chân thành cám ơn: Ban Giám đốc, Ban Đào tạo và Công tác sinh viên Đại học Huế. Ban Giám Hiệu, Phòng Đào tạo Sau Đại học, Bộ môn Nội, Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế. Ban Giám đốc, Phòng Tổ chức cán bộ, Phòng Kế hoạch tổng hợp, Phòng Nghiên cứu khoa học, Bệnh viện Trung ương Huế.

Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn và sự kính trọng tới thầy GS. Trần Văn Huy, Ban Chủ Nhiệm, cùng tất cả quý Thầy Cô Bộ môn Nội, Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế đã tạo mọi điều kiện, đôn đốc, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám đốc TTĐTTYC & QT, Tập thể Cán bộ nhân viên Khoa Gây mê hồi sức - TTĐTTYC & QT, Khoa Hồi sức tích cực, Khoa Gây mê hồi sức A, Khoa Hóa Sinh, Khoa Vi Sinh, Trung tâm Huyết học Truyền máu, Bệnh viện Trung ương Huế đã tạo mọi điều kiện và giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu. Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy PGS.

Hoàng Bùi Bảo, là người thầy đã tận tình hướng dẫn, đôn đốc, giúp đỡ, dành nhiều thời gian và công sức cho tôi trong suốt quá trình học tập. Tôi xin chân thành cảm ơn tất cả những bệnh nhân và gia đình bệnh nhân đã tình nguyện tham gia vào nghiên cứu để tôi có thể hoàn thành công trình nghiên cứu này. Xin chân thành cảm ơn bạn bè, quý đồng nghiệp đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi hoàn thành khóa học. Cuối cùng, tôi luôn ghi nhớ những tình cảm yêu thương nhất của gia đình, vợ và các con đã luôn bên cạnh hỗ trợ, động viên, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập.

Xin gửi đến tất cả mọi người lòng biết ơn chân thành của tôi. Tác giả luận án NCS. Nguyễn Văn Trí LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan, đây là công trình nghiên cứu của riêng chúng tôi, các số liệu và kết quả trong luận án này là trung thực và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác. Nếu có gì sai sót, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm.

Tác giả luận án NCS. Nguyễn Văn Trí MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn. TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Nhiễm khuẩn huyết. Tổn thương thận cấp ở bệnh nhân nhiễm khuẩn huyết.

Các nghiên cứu liên quan đến đề tài. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Đạo đức trong nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm chung của nhóm nghiên cứu. Nồng độ thrombomodulin huyết thanh và mối liên quan với một số yếu tố lâm sàng, cận lâm sàng.

Giá trị tiên lượng tổn thương thận cấp và tử vong của thrombomodulin huyết thanh. Đặc điểm chung của nhóm nghiên cứu. Nồng độ thrombomodulin huyết thanh và mối liên quan với một số yếu tố lâm sàng, cận lâm sàng. Giá trị tiên lượng tổn thương thận cấp và tử vong của thrombomodulin huyết thanh.

118 HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI. 139 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC LIÊN QUAN ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ. 140 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 141 PHỤ LỤC BẢNG CHỮ VIẾT TẮT ADQI : Acute Disease and Quality Initiative Tổ Chức Sáng Kiến Chất Lượng Bệnh Cấp Tính AKI : Acute Kidney Injury Tổn thương thận cấp AKIN : Acute Kidney Injury Network Mạng lưới tổn thương thận cấp APACHE II : Acute Physiology and Chronic Health Evaluation II Thang điểm lượng giá bệnh lý cấp tính và mạn tính APC : Activated Protein C Protein C hoạt hóa ARDS : Acute Respiratory Distress Syndrome : Hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển BC : Bạch cầu BN : Bệnh nhân COPD : Chronic Obstructive Pulmonary Disease : Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính CVP : Central Venous Pressure : Áp lực tĩnh mạch trung tâm DAMP : Damage-associated molecular patterns Mẫu phân tử liên quan đến tổn thương DASH : Dấu ấn sinh học DIC : Disseminated intravascular coagulation Hội chứng đông máu rải rác nội mạch GBD : Global Burden of Disease Gánh nặng bệnh tật toàn cầu EGF : Epidermal Growth Factor Yếu tố tăng trưởng biểu bì eGFR : estimated Glomerular Filtration Rate Mức lọc cầu thận ước tính ELISA : Enzyme-linked immunosorbent assays Phương pháp miễn dịch hấp thụ liên kết với enzym FDP : Fibrin degradation products Các sản phẩm thoái hóa fibrin HATB : Huyết áp trung bình HATT : Huyết áp tâm thu HATTr : Huyết áp tâm trương HC : Hồng cầu HSTC : Hồi sức tích cực ICU : Intensive care unit : Đơn vị hồi sức tích cực IL-18 : Interleukin 18 KDIGO : Kidney Disease Improving Global Outcome Hội đồng về cải thiện kết cục bệnh thận toàn cầu NEWS : National Early Warning Score : Thang điểm cảnh báo sớm Quốc gia MDRD : Modification of Diet in Renal Disease Study : Nghiên cứu thay đổi chế độ ăn ở bệnh thận MLCT : Mức lọc cầu thận MRSA : Methicillin-Resistant Staphylococcus aureus Tụ cầu vàng kháng methicillin MODS : Multiorgan dysfunction syndrome : Hội chứng rối loạn chức năng đa cơ quan NGAL : Neutrophil gelatinase associated lipocalin Lipocalin liên kết gelatinase bạch cầu trung tính NKH : Nhiễm khuẩn huyết NKN : Nhiễm khuẩn nặng PAMP : Pathogen-Associated Molecular Pattern Mẫu phân tử liên quan mầm bệnh qSOFA : quick Sequential organ failure assessment score Thang điểm lượng giá suy cơ quan theo thời gian nhanh RIFLE : Risk, Injury, Failure, Loss Nguy cơ, tổn thương, suy thận, mất chức năng thận RL : Rối loạn SIC Sepsis induced coagulopathy Bệnh lý đông máu do nhiễm khuẩn huyết SIRS : Systemic Inflammatory Response Syndrome Hội chứng đáp ứng viêm toàn thân SLB : Sinh lý bệnh SNK : Sốc nhiễm khuẩn SOFA : Sequential organ failure assessment score Thang điểm lượng giá suy cơ quan theo thời gian SSC : Surviving Sepsis Campaign Chiến dịch sống còn trong nhiễm khuẩn huyết TAFI : Thrombin activatable fibrinolysis inhibitor Chất ức chế tiêu sợi huyết hoạt hoá thrombin TB : Tế bào TBMD : Tế bào miễn dịch TC : Tiểu cầu TM : Thrombomodulin TMD1 : Thrombomodulin domain 1 Miền thrombomodulin thứ nhất TMD6 : Thrombomodulin domain 6 : Miền thrombomodulin thứ sáu TTTC : Tổn thương thận cấp TV : Trung vị DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.

Chẩn đoán nhiễm khuẩn huyết và sốc nhiễm khuẩn. Phân độ giai đoạn tổn thương thận cấp theo KDIGO 2012. Phân loại các dấu ấn sinh học trong tổn thương thận cấp. Bộ kit ELISA định lượng thrombomodulin hòa tan trên thị trường.

Thang điểm DIC và SIC. Thang điểm SOFA. Tỷ lệ tử vong theo thang điểm SOFA. Thang điểm APACHE II.

Tỷ lệ tử vong theo thang điểm APACHE II. Định nghĩa và cách đo lường các biến trong nghiên cứu. Ý nghĩa của diện tích dưới đường cong ROC. Đặc điểm về tuổi, giới, chiều cao, cân nặng và BMI.

Đặc điểm bệnh lý kèm theo ở nhóm nghiên cứu. Đặc điểm đường vào nhiễm khuẩn ở nhóm nghiên cứu. Tỷ lệ các chủng vi sinh vật được phân lập từ máu. Đặc điểm lâm sàng ở nhóm bệnh nhân NKH TTTC và không TTTC 66 Bảng 3.

Đặc điểm lâm sàng ở nhóm bệnh nhân NKH sống sót và tử vong. Đặc điểm XN huyết học ở nhóm bệnh nhân NKH TTTC và không TTTC. Đặc điểm XN huyết học ở nhóm bệnh nhân NKH sống sót và tử vong. Đặc điểm XN sinh hóa ở nhóm bệnh nhân NKH TTTC và không TTTC.

Đặc điểm XN sinh hóa ở nhóm bệnh nhân NKH sống sót và tử vong. Đặc điểm XN huyết học và sinh hóa tại các thời điểm T0, T2, T7 71 Bảng 3. Nồng độ creatinin tại các thời điểm ở nhóm bệnh nhân NKH TTTC và không TTTC. Nồng độ creatinin tại các thời điểm ở nhóm bệnh nhân NKH sống sót và tử vong.

Đặc điểm TTTC theo KDIGO 2012 ở nhóm bệnh nhân NKH sống sót và tử vong. Các thang điểm đánh giá mức độ nặng ở nhóm bệnh nhân NKH TTTC và không TTTC. Các thang điểm đánh giá mức độ nặng ở nhóm bệnh nhân NKH sống sót và tử vong. Kết quả điều trị ở nhóm bệnh nhân NKH TTTC và không TTTC.

Kết quả điều trị ở nhóm bệnh nhân NKH sống sót và tử vong. Nồng độ thrombomodulin ở nhóm tham chiếu và nhóm bệnh. Nồng độ thrombomodulin theo nhóm tuổi ở nhóm tham chiếu và nhóm bệnh. Tương quan giữa thrombomodulin với một số yếu tố lâm sàng.

Tương quan giữa thrombomodulin với một số yếu tố cận lâm sàng. Tương quan giữa thrombomodulin với creatinin huyết thanh tại thời điểm T0, T2, T7. Nồng độ thrombomodulin ở các nhóm nghiên cứu. Nồng độ thrombomodulin theo giai đoạn TTTC ở bệnh nhân NKH sống sót và tử vong.

Giá trị tiên lượng TTTC của TM huyết thanh so với một số yếu tố khác tại thời điểm T0. Mô hình hồi quy logistic đa biến xác định yếu tố tiên lượng TTTC 86 Bảng 3. Giá trị tiên lượng SNK của TM huyết thanh so với một số yếu tố khác tại thời điểm T0. Mô hình hồi quy logistic đa biến xác định yếu tố tiên lượng SNK.

Giá trị tiên lượng tử vong của TM huyết thanh so với một số yếu tố khác tại thời điểm T0. Mô hình hồi quy Cox đa biến xác định yếu tố tiên lượng tử vong. 92 DANH MỤC HÌNH Hình 1. Sinh lý bệnh của nhiễm khuẩn huyết gây suy đa cơ quan.

Đáp ứng của hệ miễn dịch với nhiễm khuẩn huyết. Hình ảnh mô bệnh học TTTC ở bệnh nhân nhiễm khuẩn huyết. Tăng sinh, lắng đọng fibrin và apoptosis ở ống kẽ thận. Sinh lý bệnh của tổn thương thận cấp trong nhiễm khuẩn huyết.

Đáp ứng viêm và rối loạn chức năng vi tuần hoàn. Quá trình giảm tiêu thụ năng lượng của tế bào. Ứng dụng dấu ấn sinh học trong chẩn đoán sớm TTTC. Các dạng cấu trúc của thrombomodulin.

Trình tự sắp xếp các acid amin trên phân tử thrombomodulin. Chức năng chống đông máu của thrombomodulin. Chức năng chống viêm và bảo vệ tế bào của thrombomodulin.26 DANH MỤC BIỂU ĐỒ - SƠ ĐỒ Biểu đồ 3. Kết quả cấy máu ở nhóm nghiên cứu.

Tương quan giữa thrombomodulin huyết thanh với HATT. Tương quan giữa thrombomodulin huyết thanh với thời gian LMLT. Tương quan giữa thrombomodulin huyết thanh với thời gian thở máy. Tương quan giữa thrombomodulin huyết thanh với thang điểm SOFA.

Tương quan giữa thrombomodulin huyết thanh với thang điểm APACHE II.