Luận án tiến sĩ: Tác động của xuất khẩu đến tăng trưởng doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa tại Việt Nam - Trường Đại học Ngoại thương

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA XUẤT KHẨU TỚI TĂNG TRƯỞNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT NHỎ VÀ VỪA TẠI VIỆT NAM Ngành: Kinh tế quốc tế LÊ THỊ THANH NGÂN Hà Nội – 2023 luan an luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA XUẤT KHẨU TỚI TĂNG TRƯỞNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT NHỎ VÀ VỪA TẠI VIỆT NAM Ngành: Kinh tế quốc tế Mã số: 9310106 Nghiên cứu sinh: Lê Thị Thanh Ngân NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC 1. PGS, TS Nguyễn Thị Thu Hà 2. TS Nguyễn Thị Hoàng Anh Hà Nội – 2023 luan an luan an i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả nghiên cứu được trình bày trong Luận án là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ một công trình khoa học nào khác.

Tác giả Luận án Lê Thị Thanh Ngân luan an ii LỜI CẢM ƠN Tác giả xin chân thành cảm ơn PGS, TS Nguyễn Thị Thu Hà và TS Nguyễn Thị Hoàng Anh đã luôn tận tình hướng dẫn, giúp đỡ, động viên và tạo mọi điều kiện cho tác giả trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành Luận án này. Bên cạnh đó, tác giả xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu trường Đại học Ngoại thương, Ban Giám đốc Cơ sở II Đại học Ngoại thương tại thành phố Hồ Chí Minh, Khoa Sau đại học, Ban Chủ nhiệm Bộ môn Kinh doanh và Thương mại quốc tế, Ban chủ nhiệm Bộ môn Quản trị kinh doanh & Tài chính - Kế toán cùng các thầy cô, đồng nghiệp, bạn bè đã tạo điều kiện thuận lợi và nhiệt tình giúp đỡ để tác giả có thể hoàn thành chương trình học tiến sĩ tại trường. Tác giả xin chân thành cảm ơn Tổng cục Thống kê đã cung cấp dữ liệu nghiên cứu cần thiết và các chuyên gia đã hỗ trợ tác giả nhiệt tình trong việc đưa ra những góp ý, nhận xét rất hữu ích và quý báu để hoàn thiện Luận án của mình. Cuối cùng, tác giả xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến những người thân trong gia đình đã luôn động viên, khích lệ và là nguồn động lực giúp tác giả hoàn thành luận án.

Tác giả Luận án Lê Thị Thanh Ngân luan an iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC THUẬT NGỮ VÀ VIẾT TẮT. viii DANH MỤC BẢNG.

x DANH MỤC ĐỒ THỊ, SƠ ĐỒ, HÌNH. xii MỞ ĐẦU. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI. Tổng quan các nghiên cứu liên quan đến tăng trưởng doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa.

Tổng quan các nghiên cứu liên quan đến tác động của xuất khẩu tới tăng trưởng của doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa .1 Các nghiên cứu về tác động của hoạt động xuất khẩu tới tăng trưởng doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa.2 Các nghiên cứu về tác động của trạng thái xuất khẩu đến tăng trưởng doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa. Khoảng trống cho nghiên cứu. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TĂNG TRƯỞNG DOANH NGHIỆP VÀ TÁC ĐỘNG CỦA XUẤT KHẨU TỚI TĂNG TRƯỞNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT NHỎ VÀ VỪA .1 Tổng quan về Doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa .1 Tổng quan về doanh nghiệp nhỏ và vừa.2 Tổng quan về doanh nghiệp sản xuất .3 Đặc điểm của doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa…………………………………39 2. Cơ sở lý luận về tăng trưởng doanh nghiệp.

Khái niệm tăng trưởng và tăng trưởng doanh nghiệp. 41 luan an iv 2. Đo lường tăng trưởng doanh nghiệp. Cơ sở lý luận về xuất khẩu.

Khái niệm xuất khẩu.2 Các hình thức xuất khẩu .3 Các lợi ích và bất lợi của hoạt động xuất khẩu đối với doanh nghiệp. Cơ sở lý thuyết về tác động của xuất khẩu tới tăng trưởng của doanh nghiệp. Tác động của xuất khẩu tới tăng trưởng doanh nghiệp. Mô hình nghiên cứu.

64 CHƯƠNG 3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thiết kế nghiên cứu. Các giả thuyết nghiên cứu. Giả thuyết nghiên cứu liên quan tới tác động của hoạt động xuất khẩu tới tăng trưởng của các doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa.

Giả thuyết nghiên cứu liên quan tới ảnh hưởng của trạng thái xuất khẩu tới hoạt động của doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa. Mô hình hồi quy và đo lường biến trong mô hình .1 Mô hình hồi quy. Đo lường biến trong mô hình. Thu thập và xử lý dữ liệu.

Thu thập dữ liệu. Xử lý dữ liệu. Phương pháp hồi quy.1 Phương pháp ước lượng mô hình dữ liệu bảng tĩnh .1 Phương pháp ước lượng mô hình dữ liệu bảng động. 823 luan an v CHƯƠNG 4.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ TÁC ĐỘNG CỦA XUẤT KHẨU TỚI TĂNG TRƯỞNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT NHỎ VÀ VỪA TẠI VIỆT NAM .1 Thực trạng tham gia xuất khẩu của các doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa tại Việt Nam. Thực trạng tăng trưởng của các doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa tại Việt Nam. Tổng quan tốc độ tăng trưởng của các doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa tại Việt Nam. Thực trạng tăng trưởng của các doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa theo ngành 93 4.

Thực trạng tốc độ tăng trưởng doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa theo vùng kinh tế .4 Thực trạng tốc độ tăng trưởng doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa theo loại hình doanh nghiệp. Đánh giá về tốc độ tăng trưởng của các doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa tại Việt Nam. Thống kê mô tả dữ liệu nghiên cứu. Kết quả phân tích tương quan và hồi quy.

Ma trận tương quan. Kết quả hồi quy mô hình đo lường tác động của xuất khẩu tới tăng trưởng doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa. Kết quả hồi quy mô hình đo lường tác động của trạng thái xuất khẩu tới tăng trưởng doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa. Tổng hợp kết quả nghiên cứu tác động xuất khẩu tới tăng trưởng của các doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa tại Việt Nam.

Tác động của hoạt động xuất khẩu tới tăng trưởng của các doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa. Tác động của trạng thái xuất khẩu tới tăng trưởng doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa tại Việt Nam. 122 luan an vi 4. Tác động của các biến kiểm soát tới tăng trưởng doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa.

ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP VÀ KHUYẾN NGHỊ .1 Bối cảnh quốc tế và trong nước .1 Bối cảnh quốc tế .2 Bối cảnh trong nước. Định hướng đẩy mạnh xuất khẩu đối với doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa trong quá trình phát triển và hội nhập kinh tế quốc tế. Các khuyến nghị đối với doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa nhằm đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu để thúc đẩy tăng trưởng doanh nghiệp. Các khuyến nghị liên quan đến việc chuẩn bị nguồn lực sẵn sàng cho việc xuất khẩu.

Các khuyến nghị liên quan đến việc duy trì ổn định hoạt động xuất khẩu. Một số khuyến nghị với cơ quan quản lý Nhà nước liên quan tới đẩy mạnh xuất khẩu nhằm thúc đẩy tăng trưởng doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa .1 Hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa tham gia cụm liên kết ngành, chuỗi giá trị. Hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa xúc tiến xuất khẩu, mở rộng thị trường. Hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa tăng cường xuất khẩu trực tuyến trên nền tảng thương mại điện tử .4 Hỗ trợ nâng cao kiến thức về thương mại quốc tế cho doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa.

Hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa tiếp cận tài chính phục vụ xuất khẩu. 144 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 149 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 150 PHỤ LỤC 1: XÂY DỰNG MÔ HÌNH KIỂM ĐỊNH QUY LUẬT GIBRAT.

166 luan an vii PHỤ LỤC 2: KẾT QUẢ HỒI QUY MÔ HÌNH ĐO LƯỜNG TĂNG TRƯỞNG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT NHỎ VÀ VỪA THEO TĂNG TRƯỞNG DOANH THU. 167 PHỤ LỤC 3: KẾT QUẢ HỒI QUY MÔ HÌNH ĐO LƯỜNG TĂNG TRƯỞNG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT NHỎ VÀ VỪA THEO TĂNG TRƯỞNG LAO ĐỘNG. 171 PHỤ LỤC 4: KẾT QUẢ HỒI QUY MÔ HÌNH ĐO LƯỜNG TĂNG TRƯỞNG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT NHỎ VÀ VỪA THEO TĂNG TRƯỞNG TỔNG TÀI SẢN. 175 luan an viii DANH MỤC THUẬT NGỮ VÀ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Tên đầy đủ bằng tiếng Anh Tên đầy đủ bằng tiếng Việt ADB Asian Development Bank Ngân hàng Phát triển Châu Á APICCAPS Portuguese Footwear, Hiệp hội Da giày Bồ Đào Nha Components, Leather Goods Manufacturers' Association DN Doanh nghiệp DNSX Doanh nghiệp sản xuất DNNVV Doanh nghiệp nhỏ và vừa DNSXNVV Doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa GDP Gross domestic product Tổng sản phẩm quốc nội GMM Generalized Method of Phương pháp mô men mở rộng Moments IFC International Finance Tập đoàn tài chính quốc tế Corporation ILO International Labour Tổ chức Lao động Quốc tế Organization IFC International Finance Tập đoàn tài chính quốc tế Corporation L/C Letter of Credit Thư tín dụng OLS Ordinary Least Square Phương pháp bình phương tối thiểu OECD The Organization for Economic Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế Co-operation and Development Pooled OLS Pooled Ordinary Least Square Phương pháp hồi quy gộp có điều robust robust chỉnh sai số chuẩn SX Sản xuất SXKD Sản xuất kinh doanh TFP Total factor Productivity Năng suất nhân tố tổng hợp TMĐT Thương mại điện tử luan an ix Chữ viết tắt Tên đầy đủ bằng tiếng Anh Tên đầy đủ bằng tiếng Việt TNHH Trách nhiệm hữu hạn UNIDO The United Nations Industrial Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên Development Organization hiệp quốc USD United States Dollar Đô la Mỹ VCCI Vietnam Chamber of Phòng Thương Mại và Công Nghiệp Commerce and Industry Việt Nam VECOM Viet Nam E-Commerce Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Association Nam VSIC Vietnam Standard Industrial Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam Classification System WB World Bank Ngân hàng Thế giới WTO World Trade Organization Tổ chức Thương mại Thế giới luan an x DANH MỤC BẢNG Tên bảng Trang Bảng 2.

Phân loại doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa của Ngân hàng thế 32 giới ………………………………………………………………. Phân loại Doanh nghiệp nhỏ và vừa tại một số quốc gia trên thế 32 giới ………………………………………………………………………. Phân loại các loại hình Doanh nghiệp nhỏ và vừa theo nghị định 33 số 56/2009/NĐ-CP ………………………………………………………. Phân loại doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Nghị định số 34 39/2018/NĐ-CP theo tiêu chí lao động và doanh thu…………………….

Phân loại DNNVV theo Nghị định số 39/2018/NĐ-CP theo tiêu 34 chí lao động và nguồn vốn……………………………………………….6 Ngành công nghiệp chế biến - chế tạo………………………… 38 Bảng 2.