Luận án tiến sĩ: Phát triển logistics xanh trên địa bàn thành phố Hà Nội

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐẠO TẠO BỘ CÔN THƯƠNG VIÊN NGHIÊN CỨU CHIẾN LƯỢC, CHÍNH SÁCH CÔNG THƯƠNG ĐOÀN THỊ HỒNG ANH PHÁT TRIỂN LOGISTICS XANH TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI Chuyên ngành: Kinh doanh thương mại Mã số: 62.21 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: 1. ĐẶNG ĐÌNH ĐÀO 2. NGUYỄN VĂN LONG HN, 2021 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài “TrongTrong định hướng PT các ngành DV ở nước ta, DV logistics được xác định là loại hình DV có giá trị gia tăng cao, giúp tối ưu hóa ba dòng luân chuyển gồm HH, tài chính và thông tin trong quá trình sản xuất kinh doanh.

Do vậy, logistics luôn song hành với quá trình sản xuất kinh doanh của DN và các hoạt động của quá trình PT kinh tế quốc dân. Logistics PT đã đóng góp một phần quan trọng vào GDP, và với tốc độ PT hiện tại của ngành logistics 12-14%/năm, ước tính đến năm 2025 lĩnh vực logistics sẽ đóng góp từ 8-10% GDP [78]. Với tốc độ tăng trưởng cao cũng đặt ra vấn đề về ô nhiễm môi trường mà hoạt động logistics gây ra. Đây chính là tác nhân gây ra biến đổi khí hậu, vấn đề hiện đã trở thành thách thức lớn nhất, là vấn đề nóng bỏng cho toàn nhân loại.

Các vấn đề ô nhiễm môi trường và an toàn thực phẩm nói chung liên quan đến các hoạt động logistics trong tất cả các khâu từ khai thác, cung ứng nguyên liệu, năng lượng, bao bì, đóng gói, bảo quản, lưu kho đến phân phối, vận chuyển, giao nhận đến tay người tiêu dùng cuối cùng và QL chất thải của toàn bộ quá trình phân phối và sau khi sử dụng, …đã trở nên đáng báo động, ảnh hưởng không nhỏ đến môi trường sinh thái cũng như sức khỏe người tiêu dùng. Chính vì vậy, PT logistics xanh được xem là cơ chế hiệu quả để giải quyết các vấn đề môi trường trong chuỗi giá trị toàn cầu, giúp giảm thiểu ô nhiễm, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên. Ở Việt Nam hiện nay, hoạt động logistics chủ yếu tập trung ở các TP lớn như HN, TP Hồ Chí Minh… Vì vậy, PT logistics xanh trên địa bàn TP HN có vai trò rất quan trọng. Mặt khác, chính phủ cũng như TP HN rất quan tâm đến xanh hóa các hoạt động kinh tế cũng như hoạt động logistics thông qua Quyết định số 1393/QĐ- TTg ngày 25/09/2012 của Thủ tướng chính phủ phê duyệt chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh; Quyết định 855/QĐ-TTg ngày 6/6/2011 của Thủ tướng chính phủ phê duyệt đề án kiểm soát ô nhiễm môi trường trong hoạt động giao thông vận tải; Quyết định số 222/QĐ-TTg ngày 22/2/2012 của Thủ tướng chính phủ phê duyệt chiến lược PT kinh tế - xã hội TP HN đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050, trong đó một trong những mục tiêu là XD TP xanh, không gian mặt nước phong phú với hệ sinh thái bền vững, sạch, đẹp, môi trường được bảo vệ tốt; Quyết định số 16/2019/QĐ-TTg ngày 28/3/2019 quy định lộ trình áp dụng tiêu chuẩn khí thải đối với xe ô tô tham gia giao thông và xe ô tô đã qua sử dụng nhập khẩu.” “Bên cạnh đó, UBND TP cũng ban hành kế hoạch 149/KH-UBND ngày 22/7/2020 về Hành động tăng trưởng xanh TP HN đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, trong đó nêu rõ mục đích là cụ thể hóa Kế hoạch hành động quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2015 – 2020, Kế hoạch PT đô thị tăng trưởng xanh Việt Nam đến năm 2030, Chiến lược PT bền vững của Việt Nam và cam kết của Việt Nam với quốc tế trong thực hiện cắt giảm phát thải khí nhà kính thành các mục tiêu, giải pháp giảm phát thải khí nhà kính; các chỉ tiêu, giảm pháp cụ thể thực hiện tăng trưởng xanh phù hợp với TP HN.

Vì vậy việc tiến tới PT xanh các ngành các lĩnh vực, trong đó có lĩnh vực logistics là xu hướng tất yếu. Chính vì thế, cần thực hiện PT logistics xanh trên địa bàn TP HN để mang tính định hướng cho cả nước. Tuy nhiên, hiện tại chưa có nghiên cứu nào đề cập đến PT logistics xanh trên địa bàn TP HN. Nhận thấy PT logistics xanh là yêu cầu cấp thiết của nền kinh tế nói chung đặc biệt là thủ đô HN nói riêng nên tác giả đã lựa chọn đề tài nghiên cứu PT logistics xanh trên địa bàn TP HN cho luận án tiến sỹ.

Câu hỏi nghiên cứu Luận án đặt ra những câu hỏi nghiên cứu như sau: - Logsitics xanh là gì? PT logistics xanh bao gồm những thành phần nào và nội dung các tiêu chí đánh giá PT logistics xanh? - Thực trạng PT logistics xanh trên địa bàn TP HN hiện nay như thế nào? - Đâu là những giải pháp PT logistics xanh trên địa bàn TP HN? 3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 3. Mục tiêu nghiên cứu Làm rõ cơ sở khoa học về PT logistics xanh, từ đó, đề xuất các giải pháp PT logistics xanh trên địa bàn TP HN đến năm 2025 và tầm nhìn đến năm 2030. Nhiệm vụ nghiên cứu - Luận giải và hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về PT logistics xanh; - Xác định nội hàm và chỉ tiêu PT logistics xanh; - Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến sự PT logistics xanh; - Phân tích thực trạng PT logistics xanh trên địa bàn TP HN hiện nay; - Phân tích thực trạng các nhân tố ảnh hưởng đến PT logistics xanh trên địa bàn TP HN; - Đưa ra phương hướng và đề xuất các nhóm giải pháp PT logistics xanh trên địa bàn TP HN đến năm 2025 và tầm nhìn đến năm 2030.

Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu 4. Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của luận án là những vấn đề lý luận và thực tiễn về PT logistics xanh thông qua việc xanh hóa các hoạt động vận tải, xanh hóa hoạt động kho bãi, xanh hóa hoạt động phân phối, PT hoạt động logistics ngược và xanh hóa các hoạt động logistics trong DN trên địa bàn TP HN. Phạm vi nghiên cứu - Về nội dung: Tiếp cận nghiên cứu PT logistics xanh của luận án thông qua xanh hóa các các hoạt động logistics gồm: Xanh hóa hoạt động vận tải HH, xanh hóa hoạt động kho bãi, PT logistics ngược, xanh hóa hoạt động phân phối và xanh hóa các hoạt động logistics trong DN (xanh hóa hoạt động đầu vào vào đầu ra), đồng thời nghiên cứu các yếu tố tạo lập môi trường cho PT logistics xanh như: cơ sở pháp lý, cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực logistics,. - Về góc độ chủ thể: Luận án đi sâu góc độ DN cung cấp DV logistics và DN sử dụng DV logistics nhưng chủ yếu là DN cung cấp DV logistics.

Chính phủ và UBND TP.HN và các sở Ban ngành có liên quan tạo môi trường, điều kiện cho PT logistics xanh trên địa bàn TP. - Về không gian: Các hoạt động logistics diễn ra trên địa bàn TP HN có ảnh hưởng trực tiếp đến PT logistics xanh cũng như PT kinh tế bền vững của thủ đô hiện tại và trong những năm tới. Về thời gian: Luận án tập trung nghiên cứu các luận cứ khoa học và thực tiễn PT logistics xanh và các số liệu thứ cấp được sử dụng từ những năm 2015 đến nay. Phương pháp nghiên cứu 5.

Quy trình nghiên cứu NCS xác định quy trình nghiên cứu sẽ thực hiện trong đề tài bao gồm những bước như hình sau: Thu thập và tổng quan tài liệu Xác định mô hình nghiên cứu Thu thập dữ liệu thứ cấp Xây dựng các câu hỏi nghiên cứu Xác định nội hàm và tiêu chí phát triển logistics xanh Xác định mẫu khảo sát Điều chỉnh Thiết kế phiếu khảo sát phiếu Khảo sát thử Khảo sát diện rộng bằng phiếu hỏi Phân tích dữ liệu sơ cấp, thứ cấp đã thu thập Phân tích thực trạng phát triển logistics xanh Đánh giá chung về thực trạng phát triển logistics xanh trên địa bàn TP.Hà Nội Đưa ra các các giải pháp, kiến nghị để phát triển logistics xanh trên địa bàn TP.Hà Nội Hình 0. Quy trình nghiên cứu của đề tài Nguồn: Tác giả 2019 “Quy trình nghiên cứu của luận án bắt đầu từ việc thu thập và tổng quan tài liệu các công trình nghiên cứu khái quát chung về logistics và DN logistics, các công trình tiếp cận theo logistics và PT kinh tế xanh, tạo lập môi trường cho PT logistics xanh và các công trình nghiên cứu về logistics xanh, PT logistics xanh và chuỗi cung ứng xanh. Trong tổng thể quá trình nghiên cứu thì công tác nghiên cứu tài liệu đóng vai trò rất quan trọng vì sẽ giúp lựa chọn đề tài, đánh giá phạm vi các nguồn tài nguyên hỗ trợ, đặt vấn đề nghiên cứu Hơn nữa, trong quá trình nghiên cứu sẽ giúp củng cố các luận cứ, luận chứng, bổ sung các đánh giá phê bình khoa học. Kết thúc việc nghiên cứu tài liệu sẽ giúp xác định được khoảng trống nghiên cứu cho luận án.

Bước tiếp theo là XD mô hình nghiên cứu thông qua việc XD hệ thống cơ sở lý luận cho luận án, xác định những câu hỏi nghiên cứu, từ đó, XD phiếu hỏi để thu thập dữ liệu sơ cấp. Các dữ liệu thứ cấp có liên quan tới mô hình cũng được thu thập để phục vụ cho việc phân tích thực trạng. Đối với việc thu thập dữ liệu sơ cấp: - Từ các câu hỏi nghiên cứu, tác giả XD và xác định mẫu khảo sát, thiết kế phiếu khảo sát. Phiếu khảo sát sẽ được điều chỉnh và chuẩn hóa thông qua khảo sát thử, để sau đó có thể tiến hành khảo sát trên diện rộng.

Phân tích dữ liệu sơ cấp kết hợp với phân tích dữ liệu thứ cấp để đưa ra được những kết luận về thực trạng vấn đề nghiên cứu là bước tiếp theo. Từ đó kết luận về những kết quả đã đạt được, những hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân. Cuối cùng của quy trình nghiên cứu là việc đề xuất các giải pháp, kiến nghị cho PT logistics xanh trên địa bàn TP HN.