Luận án tiến sĩ: Nhân tố liên kết địa phương vùng Đồng bằng sông Cửu Long

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các thông tin, số liệu trong luận án đều được trích dẫn nguồn trung thực. Những kết quả khoa học của luận án chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả Luận án Trần Thị Thu Hương LỜI CẢM ƠN Luận án này được thực hiện và hoàn thành tại Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS. Lê Xuân Bá, người hướng dẫn khoa học đã tận tình giúp đỡ tôi trưởng thành trong công tác nghiên cứu khoa học và hoàn thiện Luận án. Quá trình học tập và nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, tôi đã nhận được sự giúp đỡ và hướng dẫn tận tình của các thầy, các cô trong bộ môn Quản lý kinh tế, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương và các chuyên gia, đồng nghiệp ở các Viện Nghiên cứu, Trường đại học và các cơ quan quản lý nhà nước ở Trung ương và địa phương. Tôi xin ghi nhận và biết ơn sự giúp đỡ quý báu của các thầy, các cô, các chuyên gia và đồng nghiệp.

Luận án được thực hiện với sự hỗ trợ và mang lại cơ hội nghiên cứu từ Chương trình hợp tác nghiên cứu giữa Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương và Viện Friedrich Naumann năm 2015 và 2016. Tôi xin trân trọng cám ơn sự hỗ trợ to lớn này. Tôi xin trân trọng cám ơn lãnh đạo Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và các Sở Ban/ngành các tỉnh vùng Đồng bằng Sông Cửu Long đã hợp tác giúp đỡ tôi về thông tin tư liệu. Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới các đồng nghiệp, bạn bè và gia đình đã luôn kịp thời động viên, chia sẻ và tạo điều kiện giúp tôi hoàn thành Luận án của mình.

Xin trân trọng cảm ơn. i MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT. V DANH MỤC CÁC BẢNG. VI DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ VÀ HỘP.

VI PHẦN MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của nghiên cứu đề tài luận án. Mục đích và ý nghĩa của việc nghiên cứu đề tài luận án. Mục đích nghiên cứu.

Ý nghĩa của việc nghiên cứu. Kết cấu của luận án. 5 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VỀ NHÂN TỐ LIÊN KẾT CÁC ĐỊA PHƯƠNG TRONG VÙNG. Tổng quan các công trình nghiên cứu đã công bố về nhân tố liên kết các địa phương trong vùng.

Tổng quan các công trình nghiên cứu đã công bố ở nước ngoài. Tổng quan các công trình nghiên cứu đã công bố ở trong nước. Những vấn đề thuộc đề tài luận án chưa được các công trình đã công bố nghiên cứu giải quyết. Những vấn đề chủ yếu luận án sẽ tập trung nghiên cứu giải quyết.

Phương hướng giải quyết các vấn đề nghiên cứu của luận án. Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu của đề tài luận án. Đối tượng và giới hạn phạm vi nghiên cứu đề tài luận án. Cách tiếp cận nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu .27 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NHÂN TỐ LIÊN KẾT CÁC ĐỊA PHƯƠNG TRONG VÙNG.

Vùng và liên kết các địa phương trong vùng. Vùng, phân loại vùng và đặc trưng cơ bản của vùng. Liên kết vùng và một số lý thuyết về liên kết vùng. Nội dung, hình thức và các tiêu chí đánh giá mức độ liên kết các địa phương trong vùng.

Vai trò của liên kết các địa phương trong vùng đối với phát triển quốc gia. Nhân tố liên kết các địa phương trong vùng. Khái niệm, phân loại nhân tố liên kết các địa phương trong vùng. Nội dung và vai trò nhân tố liên kết các địa phương trong vùng.

Những trở lực trong liên kết các địa phương trong vùng. Kinh nghiệm quốc tế về tạo lập nhân tố liên kết các chính quyền địa phương trong vùng và bài học cho Việt Nam. Kinh nghiệm quốc tế về tạo lập nhân tố liên kết các địa phương trong vùng. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam.70 THỰC TRẠNG NHÂN TỐ LIÊN KẾT CÁC ĐỊA PHƯƠNG TRONG VÙNG: TRƯỜNG HỢP VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG.

Khái quát quá trình hình thành vùng và thực trạng liên kết các địa phương trong vùng ở Việt Nam. Khái quát quá trình hình thành vùng ở Việt Nam từ năm 1976. Thực trạng liên kết các địa phương trong vùng ở Việt Nam. Thực trạng nhân tố liên kết các địa phương trong vùng ở Việt Nam.

Thực trạng liên kết các địa phương trong vùng: trường hợp vùng đồng bằng sông Cửu Long. Giới thiệu tổng quan về địa bàn nghiên cứu. Khái quát thực trạng liên kết các địa phương vùng đồng bằng sông Cửu Long. Phân tích nhân tố liên kết các địa phương trong vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Nhân tố Động cơ liên kết của các địa phương trong vùng. Nhân tố Quy định pháp lý về liên kết các địa phương trong vùng. Nhân tố Bộ máy vùng. Bài học thực tiễn từ nghiên cứu trường hợp vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Nguyên nhân cản trở “nhân tố” thúc đẩy liên kết các địa phương trong vùng ở Việt Nam. Nguyên nhân cản trở liên kết các địa phương trong vùng từ nhân tố Động cơ liên kết của các địa phương trong vùng. Nguyên nhân cản trở liên kết các địa phương trong vùng từ nhân tố Quy định pháp lý về liên kết các địa phương trong vùng. Nguyên nhân cản trở liên kết các địa phương từ nhân tố Bộ máy vùng .108 iii CHƯƠNG 4.115 QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY LIÊN KẾT CÁC ĐỊA PHƯƠNG TRONG VÙNG Ở VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2035.

Cơ hội và thách thức tăng cường liên kết các địa phương trong vùng từ bối cảnh hội nhập quốc tế và chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế trong nước ở Việt Nam. Cơ hội và thách thức tăng cường liên kết các địa phương trong vùng trong bối cảnh hội nhập quốc tế ở Việt Nam. Cơ hội và thách thức tăng cường liên kết các địa phương trong vùng trong bối cảnh thực hiện nền kinh tế thị trường đầy đủ vào năm 2018. Cơ hội và thách thức tăng cường liên kết các địa phương trong vùng trong bối cảnh tái cơ cấu kinh tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng.

Quan điểm khai thác và sử dụng các nhân tố thúc đẩy liên kết các địa phương trong vùng. Thay đổi tư duy của các cấp CQĐP về vấn đề liên kết vùng. Đảm bảo nuôi dưỡng và tạo dựng sự tin tưởng hợp tác giữa các CQĐP tham gia LKV và tính bền vững của quá trình phát triển đất nước. Đảm bảo sự vận hành đồng bộ, hiệu quả các quy định pháp lý về liên kết vùng và kỷ luật, kỷ cương trong việc thực hiện.

Đảm bảo bộ máy vùng có đủ thẩm quyền và năng lực để thực hiện tốt vai trò của mình. Một số giải pháp chủ yếu khai thác và sử dụng các nhân tố thúc đẩy liên kết các địa phương trong vùng đến năm 2035. Cơ sở khoa học đề xuất các nhóm giải pháp. Một số giải pháp về nhóm nhân tố khuyến khích động cơ liên kết các địa phương trong vùng.

Một số giải pháp từ nhóm nhân tố Quy định pháp lý về liên kết các địa phương trong vùng. Một số giải pháp từ nhóm nhân tố Bộ máy vùng. Một số giải pháp thúc đẩy liên kết các địa phương vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Điều kiện thực thi các giải pháp.

Cần có sự quyết tâm chính trị mạnh mẽ của các cấp chính quyền, đặc biệt là chính quyền Trung ương. Các Bộ, ngành và chính quyền địa phương cần nhanh chóng hoàn thành tốt các công việc thuộc chức năng, nhiệm vụ của mình. Cộng đồng và doanh nghiệp cần tích cực phát huy vai trò của mình .148 iv KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .149 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN TỚI LUẬN ÁN .151 TÀI LIỆU THAM KHẢO .152 PHẦN PHỤ LỤC.163 Phụ lục 1: Phiếu khảo sát về các nhân tố ảnh hưởng tới liên kết giữa các địa phương vùng Đồng bằng sông Cửu Long .163 Phụ lục 2: Kết quả tính toán từ dữ liệu phiếu khảo sát.168 Phụ lục 3: Danh sách các chuyên gia tham gia các cuộc thảo luận .170 Phụ lục 4: Nội dung các cuộc thảo luận ở địa phương .173 v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT 1. Viết tắt tiếng Việt Từ viết tắt Cụm từ tiếng Việt BCĐ Ban chỉ đạo BTB Bắc Trung Bộ BĐKH Biến đổi khí hậu CQĐP Chính quyền địa phương CQTW Chính quyền trung ương DHMT Duyên hải miền Trung ĐBSCL Đồng bằng Sông Cửu Long ĐBSH Đồng bằng Sông Hồng ĐNB Đông Nam Bộ MDEC Diễn đàn hợp tác kinh tế vùng Đồng bằng sông Cửu Long KTTĐ Kinh tế trọng điểm KTXH Kinh tế-xã hội LKV Liên kết vùng LKCQĐP Liên kết các chính quyền địa phương NSNN Ngân sách nhà nước TD-MN Trung du và miền núi TW Trung ương UBND Ủy ban nhân dân 2.

Viết tắt Tiếng Anh Từ viết tắt Nguyên văn tiếng Anh Dịch ra tiếng Việt ACIR Advisory Commission on Hội đồng tư vấn về mối quan hệ Intergovernmental Relations liên chính quyền LGA Local government Association Hiệp hội chính quyền địa phương OECD Organisation for Economic Tổ chức hợp tác và phát triển kinh Cooperation Development tế TPP Trans-Pacific Partnership Hiệp định đối tác xuyên Thái Agreement Bình Dương USD US dolar Đô la Mỹ WTO World Trade Organisation Tổ chức Thương mại Thế giới vi DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1: Tóm tắt mô hình bộ máy vùng ở Hàn Quốc .1: Dân số và diện tích 6 vùng kinh tế-xã hội ở Việt Nam .2: Mối quan hệ giữa quy mô dự án và chi phí .3: So sánh kinh nghiệm quốc tế và Việt Nam về bộ máy vùng.113 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ VÀ HỘP Hình 1.1: Khung phân tích Luận án .2: Khung lý thuyết của Luận án .1: Bản đồ vùng Đồng bằng sông Cửu Long.2: Cảm nhận rào cản chi phí tham gia liên kết .3: Cảm nhận về mức độ cản trở và rất cản trở liên quan tới chi phí liên kết đối với từng nhóm đối tượng.4: Mức độ đồng ý về quy định pháp lý liên kết vùng .5: Mức độ đồng ý và rất đồng ý về quy định pháp lý liên kết vùng theo từng nhóm đối tượng .6: Cảm nhận của CQĐP và chuyên gia về vai trò của BCĐ Tây Nam Bộ trong thúc đẩy liên kết vùng .7: Cảm nhận của CQĐP về vai trò của BCĐ Tây Nam Bộ trong thúc đẩy liên kết vùng .8: Cảm nhận của các đối tượng về vai trò của BCĐ điều phối các vùng KTTĐ trong thúc đẩy LKV .